Ricinus communis, wonderolie    Ricinus communis, wonderolie    Ricinus communis, wonderolie    Ricinus communis, wonderolie     Ricinus communis, wonderolie

    Ricinusolie of wonderolie – Ricinus communis. Familie: Euphorbiaceae/Wolfsmelkfamilie.

Algemeen:
Voor en tegenstanders: de een zweert erbij, de ander moet de olie niet.

De kruiden, struiken en bomen uit deze familie bevatten dikwijls een giftig melksap. De Euphorbiaceae heeft 218 geslachten met 5735 soorten. De familie komt voor in de tropen, subtropen en gematigde streken. De bloemen zijn meestal eenslachtig. Mannelijke en vrouwelijke bloemen kunnen op een plant voorkomen, eenhuizig, of op verschillende planten, tweehuizig. Bij de wonderboom zijn de mannelijke en vrouwelijke bloemen gescheiden en staan in pluimen; de mannelijke bloemen staan onder de vrouwelijke bloemen. De planten zijn decoratief met gezaagde bladeren en ze zijn gekleurd van groen naar rood. Ook de stengels zijn rood.

Alle delen van de plant zijn giftig, maar vooral het zaad en de wortels.  De vruchten zijn zacht stekelig en bevatten zaden: de wonderbonen. Ze zijn rimpelig en bevatten ricine, een gevaarlijke gifstof. 1-3 Gekauwde zaden kunnen dodelijk zijn voor een kind. Pluk in de tuin de bloemen eruit, zodat er geen zaden ontstaan in het geval van kleine kinderen.

In warme streken is het een langlevende boom. In Afrika kan hij wel 15 meter hoog worden. In onze streken hoogstens 4-5 meter en dikwijls alleen in struikvorm. In ons klimaat als sierboom gekweekt. De stengel is recht en onbuigzaam, de brede bladeren handvormig en gelobd. Elke lob loopt uit in een punt. De eenslachtige bloemen staan in dichte pluimen aan de toppen van de stengels. De vrucht is rond, stekelig, een doosvrucht met 3 zaden die even dik zijn als dikke bonen. Er zijn verschillende variëteiten, met groene, bruine en purperrode bladeren. 
De olie wordt gewonnen van de zaden van de ricinusstruik die in tropische en subtropische landen voorkomt. De wonderbonen worden geplet en uitgeperst. De overblijvende pulp is zeer giftig voor mens en dier. (ricine) Daarom moeten de koeken die overblijven na het persen vernietigd worden, of ze worden onschadelijk gemaakt, met een langdurige hittebehandeling. Ook worden er van de resten meststoffen gemaakt, die in de biologische teelt worden gebruikt. De olie bevat glyceride en ricinolzuur en lijkt op een was of vette olie die gemakkelijk opgenomen wordt door de huid. Het is een laxans, die inwerkt op de dunne darm, hetgeen niet optimaal is want het interfereert met de absorptie van voedingsstoffen en bijvoorbeeld geneesmiddelen. De olie is niet giftig, het vruchtvlees van de zaadkorrel wel. Die bevat een stof die de spieren doet samentrekken. De zaden bevatten verder cyanine en blauwzuur die de rode bloedlichaampjes doet samenklonteren, waardoor er letsel aan de ingewanden ontstaat en de lever en nieren aangetast worden. Ongeveer 15 stuks zaden zijn voor de mens dodelijk. Dieren worden vergiftigd als ze de koek eten die na het winnen van de olie overblijft.  Bij inname kunnen de bijwerkingen zijn: braken, buikpijn, misselijkheid.

Werkzame bestanddelen in de plant:

                    in de bladeren:
corilagin - kaempferol-3-)-beta-rutinoside - quercetin-3-O-beta-glucopyranoside - as -  beta-amyrin - calcium - ellagic acid - vet - ferulic acid - fiber - fosfor - gallic acid - hyperoside - isoquercitrin - koolhydraten - P-coumaric acid - proteine - quercitrin - rutine - shikimic acid - stigmasterol 
                    in de hele plant:
30-nor-lupan-3-beta-Ol-20-one - 9,10-dioxystearic acid - peroxidase - reductase - alkaloiden - alpha-tocopherol - bitterstof - campherol - catalase - vette olie - gamma-tocopherol - glyoxylic acid - chlorogenic acid - lecithine - neo-chlorogenic acid - olie - quercetin - ricine - ricinoleic acid - tocopherol - toxalbumin - etherische olie.
                    in de wortel en bloemen:
trans-dehydromatricaria-ester - beta-sitosterol -  hyperoside (in de bloem)
                    in het zaad:
dihydroxystearic acid - edestine - invertase - maltase - mannose - oxidase - ribonuclease - squaleen - agmatin - albumen - castor olie - amylase - as - beta-sitosterol - oleic acid - vette olie - vet - fucose - glutamic acid - glycolic acid - hydrogen cyanide (blauwzuur) - invert-sugar - suberic acid - koolhydraten - lecithine - lectin - linoleic acid - lipase - palmitic acid - proteine - succinic acid - ricine - ricinoleic acid - saccharose - sebacic acid - suiker - tocopherol - toxalbumin - uric acid - water - riboflavin, vit B2 - niacin - zymogen.

Werkzaamheid:
De toepassingen zijn enorm: industrieel, cosmetica, medicinaal.
In Nederland vooral bekend als laxeermiddel, vrij te verkrijgen in de drogisterij. Het is een van de best vochtinbrengende oliën en wordt veel in zepen gebruikt. Toepassing: medicinaal in de vorm van wikkels, druppels of orale doses. Toepassingen in de industrie: bij de vervaardiging van: zeep, smeermiddelen, remvloeistoffen, hydraulische vloeistoffen, verf, inkt, lippenstift, koudebestendige plastics, boenwas, nylon, medicijnen en parfums.
Ingestie van een hoeveelheid van de zaden, 0.2% van het lichaamsgewicht zijn toxisch voor vee (koeien, schapen, varken, konijnen) en andere kleine dieren, 0.01% zelfs voor paarden.
Werd in Italië in de tijd van Mussolini onder dwang toegediend in grote hoeveelheden, met als gevolg diarree en uitdroging met soms de dood tot gevolg. Soms zelfs vermengd met benzine.
De wonderolie en kokosolie worden ook als smeermiddelen in de in dustrie gebruikt, in motoren die hoge temperaturen ontwikkelen, zoals straal- en racemotoren.

Bron: Wikipedia nl., de., en.
          Ricinus communis - Wonderboom. Neerlands tuin.
          De wonderboom: de botanie website van Fred Triep.
          Castor bean - Vet Med Library UIUC.
          Plantaardigheden: Oliehoudende planten Rob van der Hoeden.
          Rizinus (Ricinus communis: Universiteit van Bonn. www.meb.uni-bonn.de/giftzentrale
          Liber Herbarum II Ricinus communis L.
          E. Zimmermann: Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. 

Afbeeldingen: www.weblo.com
                      www.giftpflanzen.com
                      www.pharmakobotanik.de
                      www.britannica.com
                      www.hodja.wordpress.com
                      www.commons.wikimedia.org

 





 


       Oryza sativa   Oryza sativa, rijstkiemolie    Oryza sativa, rijstkiemolie   Oryza sativa, rijstkiemolie   Oryza sativa, rijstkiemolie

       Rijstkiemolie - Oryza sativa. Familie: Poaceae.

Algemeen:
Behoort tot de grassenfamilie.
Er was al een beperkte rijstcultuur in China, 5000 voor Christus.
Voor een groot deel van onze wereldbevolking is rijst het belangrijkste voedingsmiddel, vooral in de tropen en subtropen. Er zijn zeer veel rassen en soorten. De olie wordt gewonnen uit de ontkiemende zaden door extractie en raffineren. Wordt gebruikt in de zeepproductie, voor het maken van kaarsen en in de cosmetica, o.a. lippenstift. De olie is halfdrogend.

Belangrijk zijn:
     Oryza sativa ssp. japonica in Zuid China - Zuid Azië - Hooglanden Zuidwest China.
     Oryza sativa ssp. indica in Noord en Zuid India
     Oryza glaberrima in West Afrika.

In Europa en Amerika wordt rijst gegeten met een lange korrel. In Azië worden weer veel rassen verbouwd met een korte korrel. Japan heeft een aparte sake-rijst om een hoge kwaliteit sake, rijstwijn, te maken. Verder hebben we nog een soort rijst met ronde korrel, ook in Japan die in de sushi-rijst wordt gebruikt.
In rijst zit veel zetmeel. We kunnen onderscheiden: gewone rijst, bevat veel amylose (een keten glucosemoleculen) en kleefrijst, die bevat meer amylopectine.(vertakte glucose ketens, kan ook als kleefstof worden gebruikt).
Verder hebben we rassen voor de natte rijstverbouw (vooral voor de onkruidbestrijding) en rassen die geschikt zijn voor de droge rijstverbouw.
De grootste producenten zijn: China - India - Indonesië - Bangladesh - Vietnam - Thailand - Myanmar - Philippijnen - Brazilië - Japan.

Werkzame bestanddelen:
De rijstkorrel bestaat voor 75% uit zetmeel, en 7-8% eiwit, 1,3% vet, 0,6% mineralen en sporenelementen (fosfor, ijzer, magnesium, maar weinig natrium, kalium, calcium).
Het gehalte aan onverzadigde vetzuren en vitamine E is hoog: enkelvoudig verzadigde vetzuren 47% - meervoudig onverzadigde vetzuren 33% - verzadigde vetzuren 20%.
Palmitinezuur 15% - Stearinezuur 1.9% - Oliezuur 42.5% - linolzuur 39.1% - alpha- linoleenzuur 1.1% - arachidezuur 0.5% - Behenzuur 0.2% - palmitoleenzuur 0.3% - eicoseenzuur 0.7%.

De olie bevat verder veel vitamin e E, y-orizanol, een oxidant preventief tegen hart- en vaatziekten en phytosterols die het cholesterolgehalte verlagen. Evenals palmolie bevat rijstolie veel tocotrienols van de vitamine E familie en zijn natuurlijke antioxidanten, ook in te zetten tegen kanker.
 De olie is uitstekend geschikt voor gebruik in salades.
Vitamine B1, B2, B6, E, lecithine en oligo-(sporen)-elementen: Ca, Cl, F, Fe, I, Mg, Mn, Na, P, S, en Zn.
Oplosbaar in benzol, ether, chloroform, niet in water. Anderhalf jaar houdbaar.

Werkzaamheid:
Geschikt voor de overgevoelige en allergische huid. Werkt ontspannend en verzachtend, verstevigend voor huid, haar en nagels. Vermindert rimpels en huidschilfering. Bevat palmitine, oleïne en myristine, vitamine E en phytosterolen, waaronder oryzanol. De olie bevordert de bloedcirculatie, werkt als een UV filter en vermindert de schadelijke uitwerking van zonnebrand.
Voor massage bij bloeddrukproblemen te gebruiken en voor ontslakken van huid en bindweefsel. Wordt in de keuken in Europa niet erg veel gebruikt, maar is zeer geliefd in de Aziatische keuken. Het rookpunt van de olie is 254 graden C. Dit maakt koken met hoge temperaturen mogelijk, roerbakken en in hete olie bakken.
De olie is helder geelbruin en neutraal van smaak.

Bron: Wikipedia nl., de., en.
          IRRI International Rice Research Institute.
          Rice bran oil www.honestfoods.com
          Rice bran oil: Wikipedia en.
          Onderstanding fat: Fat and the human diet. California Rice oil Company.
          Oryzan Rice Bran oil: an excellent frying oil.
          Rijst - Oryza sativa. Objectief.be

Afbeeldingen: www.sciencedaily.com
                      www.botanik.uni-karlsruhe.de
                      www.dkimages.com
                      www.resimao.org
                      www.beta.uniprot.org
                      www.fao.org
                      www.sliceoftheday.wordpress.com


 



 


       Rosa rubiginosa, rozenbottelolie   Rosa rubiginosa, rozenbottelolie   Rosa rubiginosa, rozenbottelolie   Rosa rubiginosa, rozenbottelolie

      Rozenbottelolie: Rosa rubiginosa/canina/mosqueta. Rosaceae.

Algemeen:
Synoniem: Rosa eglanteria.
Inheems in Europa, West Azië, van Frankrijk en de Noordelijke Britse Eilanden tot zuidelijk Scandinavië en oostelijk tot West Rusland en Turkije.
De naam van de egelantier komt uit het Latijn, van aculeatus, doornachtig.
De egelantier is een inheemse struik en bloeit van juni tot augustus, met rozerode bloemen die in het centrum wit zijn. Aan de onderkant van de bladeren zitten kliertjes die bij kneuzing naar appels ruiken. Hij komt vreij veel voor in de duinen en in Zuid Limburg. De bestuiving vindt plaats door insecten en de vruchten worden door allerlei dieren gegeten. In de struiken nestelen over het algemeen veel vogels.

Plantaardige vette olie uit de zaden van wilde rozen. Het geslacht Rosa heeft ongeveer 100 wilde soorten en veel gekweekte vormen. Bekend bij ons zijn de Hondsroos en de Eglantier, die voorkomen in duinen, bosranden en in Zuid Limburg. De rozenbottels van beiden zijn eetbaar en hebben veel vitamine C, lycopeen en b-caroteen. Rozenbottels worden gedroogd voor thee en worden verwerkt in jam, siroop, ketchup, elixers. De wilde rozen zijn ook inheems in Zuid Europa, de spanjaarden brachten ze naar Chili, waar ze in het wild groeien. Er zijn tegenwoordig ook biologische kwekerijen. De bottels moeten met de hand geplukt worden in februari – maart, daarna gedroogd en dan worden de zaden eruit gehaald, die worden vermalen en dan koud geperst. De opbrengst is laag, 7-8%. De kleur is diep geel/rood en de geur sterk. De olie wordt geraffineerd, omdat de bewaartijd van ongeraffineerde olie kort is.

Werkzame bestanddelen:
Samenstelling: carotenoïden, lycopeen en b-caroteen, essentiële olie, mineralen, magnesium en vitaminen E. Transretinolzuur, een vitamine A zuur, dat beschadigde huid herstelt, cellen vernieuwt, collageen produceert en rimpels bestrijdt. Verder: verzadigde vetzuren: palmitinezuur en stearinezuur. Enkelvoudig onverzadigde vetzuren: oliezuur 14% en meervoudig onverzadigde vetzuren, linolzuur 40% en alfa-linoleenzuur 30%. Verder nog een beetje palmitoleenzuur, arachinezuur, behenzuur en ecosenzuur.
Oplosbaar in ether, chloroform, niet in water. Goed mengbaar met vette olie en etherische olie.

Bestanddelen in de plant:
          in de vrucht:
leucoanthocyanin - ascorbic acid - carotenoide - catechin - flavonoide - glycoside - pectine - polyphenolen.
          in de plant:
O-vanilline - rubixanthin - taraxanthin - beta-caroteen - oleic acid - linoleenzuur - linolzuur - lycopene - palmitic acid - stearic acid - zeaxanthin.

Werkzaamheid:
De rozenbottelolie is een drogende olie en men kan de olie goed verdelen. De olie  is weefselherstellend, goed bij brandwonden, eczeem, littekenweefsel, veroudering van de huid, wonden, zonnebrand, hydraterend, geeft een soepele huid.
Te gebruiken als toevoeging tot 20%. De olie wordt snel door de huid geabsorbeerd. Inzetten waar huidherstel noodzakelijk is, psoriasis, eczeem, littekens en wonden, bij verse operatiewonden (keloïd, wild vlees, wordt zo voorkomen). Men kan voor littekens een combinatie maken van: rozenbottel, calendula, teunisbloem of johanneskruid. De olie werkt licht ontstekingremmend en doorbloedend voor de haarvaten. (brandwonden en bij bestralingen). Trans-retinolzuur is echt rimpelbestrijdend. Houdbaarheid is maar 3 maanden. In de koelkast
bewaren. Er zijn ook capsules in de handel.

Bron: Wikipedia nl., de., en.
          Sweet Briar - Rosa rubiginosa. Australia. www.weeds.org.au
          Wilde planten in Nederland en België. wilde-planten.nl
          Plantaardigheden Roos - Rosa spec. Rob van der Hoeden.
          Plants for a future: Rosa rubiginosa L. - Sweet Briar.
          Liber Herbarum II Rosa rub iginosa L.
          E. Zimmermann: Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. 

Afbeeldingen: www.rozenbottels.nl
                       www.fourlangwebprogram.com
                       www.picasaweb.google.com
                       www.aplantsgarden.com

 


 


 


      Carthamus tinctorius, saffloer   Carthamus tinctorius, saffloer   Carthamus tinctorius, saffloer   Carthamus tinctorius, saffloer   Carthamus tinctorius, saffloer

      Saffloer olie – Carthamus tinctorius. Familie: Asteraceae. 

Algemeen:
Een distel van 1 meter hoog, sterk vertakt, eenjarig, bloeit met een soort ragebol van oranje en later vuurrode bloemetjes. De bladeren zijn puntig en stekelig. Het is een eenjarige plant. Hij heeft een penwortel en kan daarom ook goed in droge klimaten en streken groeien.
Inheems in Egypte, Midden Europa en Voor Azië. Hij komt voor in Europa, Noord Amerika en Australië.
Hij wordt gekweekt in Mexico, verenigde Staten, Zuid Europa, Egypte, China, India, enz.
70% van de teelt heeft plaats in Mexico - India - Verenigde Staten en Ethiopië.

Er wordt een uitstekende tafelolie uit geproduceerd, met een zeer laag gehalte aan cholesterol. Thee van de bloemblaadjes werkt laxerend, is koortswerend en wekt de transpiratie op. Van de bloemen kan men een kleurstof maken, met water een gele kleurstof en met alcohol een rode. Wordt in de cosmetische industrie gebruikt om kleurstof voor rouge van te maken.
Wordt gewonnen uit de zaden van de blauwe of zwarte saffloerdistel, familie van de artisjok. Elke bloem levert 15-20 zaden op. Vroeger vooral geteeld om de kleurstoffen, tegenwoordig voor het zaad. Het is een samengesteldbloemige plant. De kleur is lichtgeel, de smaak neutraal. De olie heeft een sterk activerende werking op ons organisme en moet met mate worden gebruikt.

Werkzame bestanddelen:
Enkelvoudig onverzadigd vet 13% - Meervoudig onderzadigd vet 77% - Verzadigd vet 10%.
Bevat: proteïne, vitaminen B, E en P, mineralen, meervoudig onverzadigde vetzuren, 60 tot 77%, vooral linolzuur. Verder oliezuur 13%, linoleenzuur 0.3% en palmitinezuur 6% en sporen myristinezuur,palmitoleenzuur, behenzuur, eicoseenzuur.

Werkzaamheid:
Vooral gebruikt voor margarine en als sladressing.
Geschikt voor alle huidtypen, kneuzingen, verstuikingen, ontstoken gewrichten. Goed voor de bloedsomloop, bij bronchiale astma en andere luchtwegproblemen en longaandoeningen. Een heel lichte olie en geurloos. Versnelt de celdeling en de weefselvorming. Een voedzame en drogende olie zonder aan te zetten. Wordt snel ranzig. In de aromathrapie weinig gebruikt.
De saffloer- of distelolie heeft een rookpunt van: ongeraffineerd: 107 - half geraffineerd 160 - geraffineerd 232 - 266 graden C. De geraffineerde olie kan dus goed gebruikt worden voor bakken en braden, maar voor de gezondheid wordt de geraffineerde olie niet aanbevolen.

Bron: Wikipedia nl., en., de.
          Saflor, Färberdistel - Carthamus tinctorius L. www.inaro.de
          Saffloerolie: Objectief.be
          Gezondheid en voeding: Bertolli. www.bertolli.com
          E. Zimmermann: Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. 

Afbeeldingen: www.home.hiroshima-u.ac.jp
                       www.uni-marburg.de
                       www.citizenarcane.com
                       www.horizonherbs.com
                       www.rcplondon.ac.uk
                       www.topfc4u.com

 

 

 

 

                  Sesanum indicum, sesamolie  Sesanum indicum, sesamolie  Sesanum indicum, sesamolie  Sesanum indicum, sesamolie  Sesanum indicum, sesamolie

                  Sesam olie – Sesanum indicum. Pedaliaceae.   

Algemeen:
Het is een eenjarige plant tot 1 meter hoog en wordt op grote schaal verbouwd in warme gebieden en tropische streken, tropisch Azië, zuidelijk Afrika. Wordt al duizenden jaren geteeld tussen de Eufraat en de Tigris en is een van de oudste cultuurplanten ter wereld. Ook bekend in China, Japan en het Middellandse zeegebied. Tegenwoordig veel geproduceerd in Turkije, India, China, Honduras, Ecuador, Mexico, Nicaragua.
Waarschijnlijk afkomstig uit Afrika, vandaar naar China en India en in de negentiende eeuw naar Amerika.
De zaden werden al ver voor Christus gegeten en de olie als lampolie gebruikt.
De plant heeft donkergroene bladeren en witte of roze klokvormige bloemen. Na de bloei komen de zaaddozen. De zaden zijn rijp 12 weken na het zaaien. De planten worden afgesneden en te drogen gelegd. De zaaddozen gaan dan open en het zaad valt eruit. Tegenwoordig zijn er verschillende cultivars, met crèmekleurige, zwarte en bruine zaden. De zaden worden geperst en bevatten een niet vluchtige olie. De eerste koude persing geeft de beste olie. De kleur is lichtgeel, de smaak neutraal, de geur sterk. Populair in de Aziatische keuken, zaad en olie, in Japan, India, enz..Hij wordt zelden ranzig. De zaden bevatten 50-60% olie en die wordt koudgeperst. De zogenaamde Chinese sesamolie wordt gewonnen uit geroosterd sesamzaad en wordt als kookolie gebruikt.

Werkzame bestanddelen: 
Sesamolie is een halfdrogende olie. Samenstelling: vitamine E, antioxidanten sesamol, sesamoline, geven een lange houdbaarheid. Vitamine A, E, F, B1, mineralen: fosfor, niacine, ijzer, magnesium, calciumzouten, lecithine. Verzadigde vetzuren palmitinezuur en stearinezuur. Enkelvoudig onverzadigde vetzuren: 40% oliezuur. Meervoudig onverzadigde vetzuren: 40% linolzuur. Verder o.a. palmitoleenzuur, alpha linoleenzuur, arachidezuur, eicoseenzuur, behenzuur.
Oplosbaar in ether, vet en etherische olie, niet in water.

Werkzaamheid:
De werking is ontgiftend en afdrijvend. De olie is bloedcirculatiebevorderend en ontgiftend. Een goede huidolie, met een zonbeschermingsfactor van 3-4.
Sesam olie is een goed voedende olie ook voor het haar. Haar rijkdom aan lecithine maakt haar waardevol voor zenuw- en hersencellen. Ze wordt ook gebruikt als extractie van etherische oliën (enfleurage/macereren). Zeer geschikt als huid, baby- en massage olie, vooral als de huid gevoelig is voor milieuproblemen is het goed om sesam olie te gebruiken. De olie is ook goed te gebruiken in olie tegen zonnebrand. Verder bij eczeem, een droge huid, psoriasis. De olie is verwarmend, huidherstellend, ontgiftend, ontspannend, zonnebeschermend.
Dit oliehoudende zaad wordt o.a. in het Middellandse zeegebied verbouwd. De belangrijkste producenten zijn: India, China, Birma, Nigeria en Mexico. Is een uitstekend voedingssupplement en kan inwendig gebruikt worden, 1 koffielepel versterkt lever en nieren. Gebruiken als slaolie. Goede olie voor het ontslakken van zware metalen en chemische stoffen die voortkomen uit het milieu en opgeslagen zijn in het bindweefsel.
Gebruik: toevoeging aan basisolie 10-25%. Kan als massageolie rond de ogen gebruikt worden. Prima massageolie. De olie wordt snel door de huid opgenomen. Goede olie tegen spierpijn en na het sporten. Bij psoriasis, eczeem en huidklachten.
Houdbaarheid ongeveer anderhalf jaar. Bij onregelmatig gebruik in de koelkast bewaren. Tahin is een pasta van gemalen sesamzaad en Gomasio is een mengsel van geroosterd gemalen sesamzaad en zeezout.
Rookpunt van de olie: ongeraffineerd: 177 - 210 graden C. Half geraffineerd 232 graden C.
Recept voor zonbeschermer: 25 ml sesam olie en 5 ml kokos olie.

Bron: Anthémis aromatherapie. Sesamolie - Sesanum indicum.
          E. Zimmermann: Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. 
          Wikipedia nl., en., de.
Afbeeldingen: www.pws.byu.edu
                      www.objectief.be
                      www.botanik.uni-karlsruhe.de
                      www.dkimages.com
                      www.botanicavirtual.udl.es

 

 

 

 

 

     Glycine max, sojaboon     Glycine max, sojaboon    Glycine max, sojaboon    Glycine max, sojaboon

     Sojaboonolie – Glycine max. Fabaceae.      

Algemeen:
Sojaboon is een peulvrucht, de basis voor veel producten. Familie van de erwt, klaver en alfalfa. Bevat 18% vett en 45-49% eiwit. De soja boon  kan groeien van tropische tot sneeuwrijke gebieden.
Er zijn veel rassen, vooral gele bonen, maar ook zwarte, bruine en groene rassen.
Olie uit de eerste koude persing van de bonen van de sojaplant. Geslacht van 12 soorten slinger- of klimplanten. In China al meer dan 5000 jaar bekend. In China was het al eeuwen een van de vijf heilige rassen, met rijst, tarwe, gerst en gierst.

 De G. max is de enige soort die wordt gekweekt. Dit is een eenjarige rechtopstaande bossige plant van 1 meter hoog. In de zomer verschijnen witte of lila vlinderbloemen, gevolgd door de sojabonen, behaarde peulen met 2-4 zaden. Soja is de enige plantaardige bron van compleet eiwit en geliefd in de vegetarische keuken. De bonen bevatten weinig olie 12-20% en daarom wordt er met oplosmiddelen gewerkt, hexaan. De beste kwaliteit is koud geperst en ongeraffineerd, een oranjegele olie met een herkenbare geur. Geraffineerde olie is neutraal van smaak en geur en lichtgeel van kleur.
In Azië vooral gebruikt voor menselijke consumptie (tofoe, tempeh, sojasaus, sojamelk, sojaolie). In het Westen vooral in gebruik als plantaardige olie en veevoeder. Nederland is na China de grootste importeur en voorziet in Noord West Europa de intensieve veehouderij van veevoer. (kippen, varkens, kalveren).
Amerika is de grootste producent 50%, Brazilië een goede tweede 30%, Argentinië de derde plaats en China met 10% de vierde.

Werkzame bestanddelen:
Samenstelling: tot 4% lecithine, vitamine E, A en B complex. Mineralen: magnesium, kalium ,zink, calcium, fosfor, fytosterolen en chlorofyl. Verzadigde vetzuren: palmitinezuur 10% en stearinezuur 3%. Enkel onverzadigde vetzuren: oleïnezuur 20% en palmitoleenzuur 0,2%. Meervoudig onverzadigde vetzuren: linolzuur 50% en alfa-linoleenzuur 8% (alleen in de ongeraffineerde koud geperste olie).
Algemene samenstelling: olie 20% - proteïne 40% - 35% koolhydraten - 5% as.
De oplosbare koolhydraten bestaan uit de disaccharide sucrose - de trisaccharide raffinose en de tetrasaccharide stachyose.  De oligosacchariden raffinose en stachyose zijn niet verteerbaar voor de mens en sommige dieren en kunnen leiden tot flatulentie en windvorming in de darmen. (carbon dioxide, hydrogeen, nitrogeen, methaan, enz.)
Ook bevat sojaolie triglyceriden, veresterde glycerol met drie vetzuren. Zij zijn belangrijk voor de spijsvertering als bron van energie en transprtuers van vetten. Ze bevatten 2 x zo veel energie dan koolhydraten en proteïne. In de darmen worden de triglyceriden gescheiden in glycerol en vetzuren (lypolise) en opgenomen door de cellen. Samen met cholestedrol en proteïne vormen ze hier de chylomicrons (is de grootste lipoproteïne 99% vet, 1% eiwit). Dit zijn de transporteiwitten van de darmwandcellen. Deze worden afgegeven aan de lymfevaten van de darmvlokken, komen in het bloed, waar ze worden afgebroken tot de voorstadia van VLDL en HDL.
De lecithine in soja is een stof die cholesterol in oplossing kan houden, een soort emulgator en preventief kan zijn in verband met hart- en vaatziekten. Ook bevat soja veel isoflavonen, waaronder daidzeïne en genisteïne, die wetenschappelijk onderzocht worden in verband met borst- en darmkanker, evenals de ziekten Morbus Crohn en Colitis ulcerosa.
Bevat: vitaminen: A, B1, B2, B3, D en E. Mineralen: Ca, Cl, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, P, S en Zn.
Rookpunt van de olie is ongeraffineerd 160 - half geraffineerd 177 - geraffineerd 232 graden C.

Werkzaamheid:
Werkt celopbouwend, voedend, verzorgend.  Bevat veel zink en trekt zeer snel in de huid. Versterkende olie bij herstel van ziekten bij kinderen en bejaarden. Ook goed voor sporters, bij zware lichamelijke arbeid, bij zwangerschap en borstvoeding.
Een olie voor alle huidtypen, geschikt als babyolie, massageolie en badolie. Wordt ook als spijsolie gebruikt en aanbevolen voor nerveuze personen en diabetici, 1 koffielepel per dag is goed tegen arteriosclerose en een hoog cholesterolgehalte. Bevat bijna geen verzadigde vetzuren. Gevoelig voor oxidatie. In de koelkast bewaren. Ongeveer een jaar houdbaar.
Geschikt voor gebruik rond de ogen. Gebruik: als basisolie tot 50% toevoeging.

Bron:  E. Zimmermann: Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. 
           Wikipedia nl., en., de.
           Informatie over soja en sojaproducten www.soys.be 
           Sojasite, soja, een gezonde gewoonte. www.sojasite.nl

Afbeeldingen: www.botanik.uni-karlsruhe.de
                      www.nzenzeflowerspauwels.be
                      www.dkimages.com
                      www.britannica.com
                      www.botany.cs.tamu.edu

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 –  2008