Print This Page

Agatosma betulina

AGATOSMA BETULINA  (P.J. Bergius) Pillans   -   BUCCO/BUCHU/BOKBUCHU   
Familie:
rutaceae. Gebruikt deel: gedroogde bladeren, stoomdestillatie. Zuid-Afrika.
Het is een donkere geelbruine olie, heeft een kamferachtige mintgeur en doet denken aan zwarte bessen. Topnoot in de parfumindustrie.

Commercieel gebruikte species zijn de Agatosma of Barosma betulina, de Barosma crenulata en de Barosma serratifolia. Vooral gebruikt in de frisdrankindustrie voor cassis smaak en -geur.
Bucco of Buchu (Afrikaans voor poeder) is een kleine struik met witte bloemen. De plant is sterk aromatisch en ruikt naar zwarte bessen. De bladeren zijn bleekgroen, leerachtig en glanzend. Ze zijn sterk aromatisch met een pepermuntachtige geur. Komt oorspronkelijk van Kaap de Goede Hoop, maar is nu in het wild in heel Zuid-Afrika te vinden. Het gouvernement van Kaap Agathosma betulinade Goede Hoop ziet streng toe op het verzamelen van de bladeren die alleen geoogst en verkocht mogen worden met een licentie. De bladeren worden geoogst als de plant bloeit en vruchten maakt. De gedroogde bladeren worden geëxporteerd, o.a. naar Nederland en de USA. Er wordt een tinctuur, extract en oleoresin geproduceerd voor de farmaceutische industrie. In 1821 werd Buchu geïntroduceerd als officieel medicijn in Engeland, als remedie voor cystitis, urethritis, nephritis en blaascatarre.
De Hottentotten gebruiken verschillende species onder de naam Bucku. De bladeren ruiken naar wijnruit en worden gebruikt om hun lichamen te parfumeren. Ook maakten ze er Buchu brandy van door toevoeging van de bladeren.
Het oogsten van de bladeren gebeurt met de hand en is erg arbeidsintensief. De arbeiders beklimmen de berghellingen om te oogsten. Machinaal oogsten is niet mogelijk, mede door de berghellingen, maar ook omdat er twee soorten door elkaar groeien, nl. de betulina en de crenulata. Een mix zou een inferieure kwaliteit olie geven. Het plantmateriaal wordt verpakt in paklinnen (ademt het vocht uit) en  vervoerd naar de destilleerderij. Bucco wordt schaars. De struiken moeten teruggesnoeid worden of afgebrand om de groei te stimuleren. Tegenwoordig worden plantages in het leven geroepen om bucco te leveren, maar de bucco vereist speciale groei condities, in het algemeen op westelijke berghellingen.
De olie heeft goede antiseptische eigenschappen. (urinewegen)
In de westerse kruidenkunde werden de bladeren gebruikt tegen infecties van de urinewegen, cystitis, urethritis, prostatitis en longaandoeningen.
Wordt gebruikt in eau de colognes, fruitdranken, zwarte bes smaakstof en desserts.
Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat buchu een stof bezit dat ultraviolet licht blokkeert, met mogelijke toepassingen in huidpreparaten.


Geskiedkundige, deugdevolle boegoe: door Dr. Jan van Elfen:
Huisarts Jan van Elfen schrijft over Buchu in het Zuidafrikaanse Landbouwblad:
“Boegoe geniet die meeste agting. Dit is een geskiedkundige geneeskruid, deel van de San- en Koikultuur en die eerste wat deur die boorlinge aan die nuwe Kapenaars bekendgestel is. Eersgenoemde mense het ’n aftreksel van die blare vir koliek en talle skete gedrink, die blare as opkikker gekou en hul lywe met boegoe en skaap- en bokvet ingesmeer. Dit was dan ook gou ’n gesogte en veelsydige medisyne onder die setlaars, verál vir maag- en blaasaandoenings, maar ook vir kopseer, griep en koorsbestryding.
Ons verskeidenheid boegoesoorte kom wydversprei voor, maar aard verál in die Suid- en Wes-Kaapse berge. Onderskeie soorte se streekname verwys na bepaalde eienskappe en deugde, byvoorbeeld anys,- skurwe- en langfblaarboegoe en ferweelbossie. Omdat laasgenoemde by uitstek vir die behandeling van trae urinering geskik is word dit ook wel “verpisbossie” genoem.
Al die boegoes, soos Agathosma betulina en Agathosma crenulata is species van die Rutaceae-familie waartoe wijnruit, nog een tradisionele geneesplant, ook behoort. Agathosma is afgeleid van agathos en osma wat in het Grieks “goed” en “reuk” beteken.
Boegoe groeit tot 2 meter hoog, die rondgepunte, agtertoe-krullende blare het opsigtelike kliere aan die onderkant en rande wat ’n baie aromatiese vlugtige olie afskei. De plant dra ook stervormige, wit blommetjies.
Europese historici en plantkundiges was al in die 17de eeu gaande oor boegoe se heilsaamheid. Die Raad van die Here XVII gee aan Simon van der Stel opdrag om boegoe aan Batavia en Ceylon te voorsien.
In 1707 skryf Kolbe in sy Kruidboek oor boegoe: “Deze laaste soort…in een grote menigte verzamelen en drogen laten, waar na zy dezelve tot poeder wryven om daarmee het hoofd te bestroojen, zy met verdryfen van hoofdpyn of by enige plechtigheid…. De poeder is goudgeel van couleur en ruikt zaeer lieffelyk.
In Journ. 225, Ecklon, Cape, c. 1825 staan daar:” De boegoe kan in de artzeny voorraad gevolglik de plaats van Campher, Pepermunt, Rozemarijn, Wijnruit en andere sterk ruikende kruide vervangen… (Aangehaal uit Common names of South African plants deur C.A. Smith, Departement Landbou Tegniese Dienste, 1966.)
Antibiotika is tans aan die orde van die dag vir blaasinfeksies, maar die boegoeraad is steeds byderhand op my apteekrak ? vir die wis en die onwis.
Omdat boegoe vir medisinale doeleindes en juitvoer na Europa kommersieel oorbenut word, raak dit ’n bedreigde plant in die Sederberge.
          28 juni 2002.

Agathosma betulina
Werkzame bestanddelen:
Etherische olie en slijmstoffen, vitaminen B1-2-3-.
4-terpineol, a-muuroleen, aromadendreen, b-elemeen, b-ionon, calameneen,cis-b-ocimeen, cis-carveol, citronellylacetaat, dihydroarvon, dipenteen, d-limoneen, estragol, g-muuroleen, guaiacol, isopulegol, neomenthol, nerol, p-cymeen-8-ol, p-cymeen, piperiton, sabineen, spathulenol, terpinen-4-ol, terpinoleen, trans-carveol, a-fellandreen, a-pineen, trans-b-ocimeen, trans-linalooloxide, a-terpineen, a-terpineol, diosfenol (antiseptisch) 25-40%, limoneen, menthofuran, menthon 9%, isomenthon 35%, carvon, eugenol, hesperidine, beta-caroteen, bioflavonoïden. Voedingsstoffen en mineralen in de plant: calsium, chromium, diosmin, aluminium, fosfor, potassium, proteine, selenium, silicone, sodium, vitamine C en zink. De olie bevat veel pugeloon en wordt daarom beschouwd als twijfelachtig giftig. Heeft ook zwavelhoudende ketonen.

Werkzaamheid:
Antiseptisch, urinewegen  -  blaasontsteking  - diuretisch - infecties, urinewegen -insecticide  - laxerend  -  longaandoeningen -  maagversterkend  - oedeem    -     ontstekingremmend  - prostatitis -  stimulerend  -  versterkend.
Buchu is stimulerend in lage dosis, in hoge dosis anti-catarraal (uitscheiden van teveel aan slijm). Verdampen bij bronchitis, astma, luchtweginfecties. Het bestanddeel diosfenol is sterk diuretisch en antiseptisch.

Combinaties:
Ceder, elemi, lavendelsoorten, petitgrain, wierook.

Contra indicatie:
wordt in de aromatherapie niet of nauwelijks gebruikt.
Niet gebruiken tijdens zwangerschap, bij maagzweren, nierontsteking, colitis. Bij overdosis: misselijkheid, overgeven, huidirritatie, irritatie van de nieren. De bladeren niet koken. Toxisch en irriterend op de huid. Ketonen 60%. Kan overgevoeligheids- reacties veroorzaken. Niet voor baby’s en kinderen. Niet op een gevoelige huid gebruiken.Agathosma betulina

Veiligheid: MSDS
Cas no. 68650-46-4. Vlampunt 65 graden C. Soortelijk gewicht: 0.905-0.98
Milieugevaarlijk.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen, slijmvlies en huid; schadelijk bij ingestie; dampen niet inhaleren; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.

Toepassingen:

*bij blaasontsteking
*bij infecties: 10 dr. Bucco mengen met 50 ml. basis olie
*verdampen: 6-8 dr. in de aromalamp jaagt lastige insecten op de vlucht.

Bron:  Prudentialherbs.com/medicinalherbs
           Aromecum Aromatherapie van Absint tot Zonnebloem. Drs. Harmen Rijpkema.
           www.landbou.com/LandbouwWeekblad : Geskiedkundige, deugdevolle boegoe, 
           door Dr. Jan van Elfen. 
Foto: Prudentialherbs.com/medicinalherbs
          www.wilderer.co.za
          www.naturemed.co.il


André Gielen.  ©®Copyright en registratie notaris. Lith 2001- 2008.

 

 


Previous page: Acorus calamus
Next page: Allium cepa