Print This Page

Apium graveolens

APIUM GRAVEOLENS L.                       -                                         SELDERIJ/BOERENEPPE
We maken een onderscheid in olie uit zaad, olie uit plant en er is ook een wortelolie.
Familie: apiaceae (umbelliferae).
1. Bladolie. Gebruikt deel: bovengrondse plant. Stoomdestillatie. Een lichtgele of oranje pikante olie, zoet en duurzaam, kruidig. Middennoot in natuurlijke parfums. Smaakmaker in voeding. Gehalte aan etherische olie 2%, voor 1 kg essence is 50 kg zaad nodig.Apium graveolens
2. Zaadolie. Gebruikt deel: zaad, stoomdestillatie. Opbrengst 3%, rond 40-50 kg zaad nodig voor 1 liter olie. De kleur is geel tot oranje en de geur, warm, kruidig, zoet. Middennoot in natuurlijke parfums, Smaakmaker in voeding.
3. Er wordt ook een wortelolie geproduceerd.
Van de wilde selderie of boereneppe stammen snijselderie, knolselderie en bleekselderie af. Het geslacht kent 20 verschillende soorten die voorkomen in Europa, Azië en de Antarctische streken.
Het is een sterk geurend tweejarig kruid tot 1 meter hoog met een penwortel, een sterke stengel en ietwat geveerde bladeren. In het eerste jaar krijgt hij een bladrozet, in het tweede jaar bebladerde stengels en schermen groen- tot crèmekleurige bloemen, gevolgd door grijsbruine zaden. De huidige productie vindt vooral plaats in China en India.

Selderij komt oorspronkelijk uit Zuid Europa, Noord Afrika en West Azië en behoort tot de schermbloemige. Reeds in de Oudheid was het bekend als geneeskrachtig kruid, bij de Grieken en Romeinen. Het kruid  is reeds aangetroffen in de tombe van Tutankhamon en in de Middeleeuwen werd de plant vooral in kloostertuinen gekweekt. In het oude Griekenland aan de god der doden gewijd en bij de Romeinen werd het een geluksplant. In de Middeleeuwen gebruikt door de heksen in hun zalven. Pas sinds de 17e eeuw erkend als keukenkruid en groente door de invloed van Italiaanse kwekers. De snij selderij (Apium graveolens var. secalinum) wordt  als keukenkruid gebruikt, de knolselderij (Apium graveolens var. rapaceum) als groente en de bleekselderij (Apium graveolens var. dulce) als groente of als keukenkruid. De bladeren en stelen stimuleren enzymen om ons voedsel te verteren en worden toegevoegd aan salades, stamppotten, vullingen, roomkazen, enz.  Selderij is een goed urine afdrijvend middel en werkt aldus gunstig op nier- en blaasziekten, jicht en reuma. In de volksgeneeskunde inderdaad urinedrijvend en als middel tegen nierstenen en niergruis. Ook schreef men selderie toen een stimulerende werking toe op de menstruatie en de geslachtsdrift. Er wordt een olie gedestilleerd uit de gekneusde zaden, die een ontgiftende werking heeft op gifstoffen in het lichaam, zwellingen vermindert en artritis en jicht verlicht. Deze is lichtgeel tot oranje van kleur en heeft een warme, zoete, kruidige geur. Ook uit het hele kruid wordt een etherische olie gedestilleerd, deze heeft toch iets andere eigenschappen. Selderij wordt in de levensmiddelenindustrie op grote schaal gebruikt als smaakstof in voedsel en dranken. De olie uit de plant werkt: leverversterkend, ontsmettend voor de luchtwegen, ontspannend, ontstekingwerend en spijsverteringbevorderend.
De olie uit het zaad werkt: ader-, zenuw- en spierversterkend, huidblekend op vlekken, rustgevend en spijsverteringbevorderend.
De hele plant geeft vezelachtige stoffen en Chinees onderzoek heeft uitgewezen dat de tinctuur hoge bloeddruk vermindert, kalmerend werkt en schimmelwerend is.
Tegenwoordig in gebruik als hoogwaardig keukenkruid en groente. Wekt de eetlust en bevordert de spijsvertering. Veel toepassingen in ontgiftingskuren bij reuma, jicht, afvallen en lijnen. De knol is een effectief versterkingsmiddel bij ouderdomskwalen en zal het lichamelijk en geestelijk presteren verhogen. Selderiezaden worden gebruikt in brood, hartig gebak, soepen, visgerechten, groenten. Voor het gebruik een beetje pletten, dan komt het aroma vrij.

Werkzame bestanddelen: olie uit zaad:
Monoterpenen 55%, (+)-limoneen 35-50% en tot 90% maximum. Sesquiterpenen 40% (+)beta selineen 10-33%, humuleen, Phtaliden 5-15% (geven de aparte geur), sedanonique-zuur, 3n-butylphtalide 1-7%, 3n-butyl-hexa-hydrophtalide, sedanenolide tr.-0.5%, isobutylidenen-3-alfa, 4-dihydrophtalide0.7-1%, dihydro-ligustilide 3-8%.
Verder:5-methoxy-psoraleen – a-cedreen – a en b-eudesmol – a en b-humuleen – a-P-dimethylstyreen – a en b selineen – b-caryophylleen – b-elemeen – campesterol – caryophylleen-oxide – cis-dihydrocarvon – dihydrocarvon – elemol – fenchol – guaiacol – isoimperatorine – iso-pimpinelline – myrtenal – p-cymeen – perillaldehyde – piperiton – sabineen – stigmasterol – terpinen-4-ol – a en b-pineen – a-tocopherol – apiol – apiine – apigenine -   carvon -  g-terpineen – g-terpineol – isoquercitine – limoneen – linalool – myrceer – myristicine – thymol – umbelliferon.
In het zaad zitten verder: vitaminen van de B groep – mineralen – flavonoiden  en zuren, vetten, proteine, suikers
CoumarinApium graveolensische esters: ombelliprenine, celerine, apigravine.
     Ter vergelijk: stoomdestillatie, zaadolie David Stewart p.511.
Monoterpenen 70-85%. D-limoneen 60-65% - ocimeen 9-11% - a-terpineen 3-6% - y-terpineen 3-6%.
Sesquiterpenen: 6-12%. B-selineen 5-10% - a-selineen 1-2%.
Esters: 3-23%. Carvylacetaat 2-20% - geranylacetaat 1-3%.
Lactonen 6-16%. Butylphtalide 5-10% - sedanolides 1-5% - neocilide 0-1%.
Ketonen 8-10%. D-carvon 8-10%.
Carboxylic acids 3-6%. Sedanolic acid 3-5% - chlorogenic acid 0-1%.
Alcohol 1-2% a-terpineol.
Furocoumarinen 0-1%. Bergapteen 0-1%.

Werkzaamheid:  
Aerofagie -  afrodisiacum  -  antibacterieel  -  antidepressief  - antidiabetes  -  antigif  -  anti-oxidant   - antireumatisch - antiseptisch, urinewegen  -  aambeien+ -  angst+  -  artritis  -  bevriezingen  -  bloedreinigend  -  bloeddrukverlagend  -  carminatief  -  cystitis -  digestief   - diuretisch  -  dyspepsie  -  eupepticum  -  galactogoog  -  geelzucht  - halitose -  huidblekend op vlekken  -  huidziekten - indigestie  -  ischias   -   jicht -  kalmerend+++ -  klieraandoeningen -  koortswerend  -    krampstillend  -  laxatief - levercongestie - leverinsufficiëntie+++, als gevolg van infecties   -  menstruatieproblemen  -   netelroos  -  nier- en blaasziekten  -  pigmentvlekken, verwijderen of verminderen  - reuma  -  tonisch+++, ader, spier-, neuro-   -  spijsverteringsbevorderend   -   stimulerend, baarmoeder, lever   -  urinedrijvend  -  vermageringskuren  -  zenuwpijnen  -  zenuwsterkend  -  zwellingen.
Verdampen: kalmerend, tonisch op centraal zenuwstelsel. Pijnstillend: reumatische pijn, jicht. Zorgt voor de afvoer van ophoping van urinezuur. Ondersteunend bij lymfedrainage. Ontgiften van de nieren, na ziekte. Het kruid mag bij reumapatiënten niet op het menu ontbreken.

Werkzame bestanddelen: olie uit verse bladeren:
Motorpenenen 65-95%, limoneen, vooral alfa en y-terpinenen 6%, trans-ocimeen, cis-ocimeen, minder dan 10%, paracymeen.
Sesquiterpenen: beta selineen,a-humuleen, b-elemeen,
Monoterpenolen: p-menth-8(9) en 1.2 diol en isomeer, alfa terpineol, dihydrocarveol, guaiacol, hexanol, kaempferol
Monoterpenonen: carvon 10%.
Terpenische esters: cis en trans carvyl acetaat, a-terpenylacetaat, citronellylacetaat, geranylbuturaat, geranylacetaat, nerylacetaat, linalylacetaat.
Phtaliden: 3n-butylphtalide 20%, sedanolide 5%.
Verder in het blad: furocoumarinen (bergapteen), zuren, flavonoiden, mineralen, pectine, vetstoffen, proteine, psoraleen.

Werkzame bestanddelen: Wortelolie: o.a.:
3-methyl-4-ethylhexaan – a-terpineol – b-pineen – cis-ocimeen – ligustilide – limoneen – myrceen – p-cymeen – terpinoleen – trans-ocimeen.
Verder aanwezigheid van terpenen, phtaliden en furocoumarinen, waaronder bergapteen, asparagine, iso-pimpinelline, etherische olie, zuren, water, heel veel mineralen, slijmstoffen, glutamine, vitaminen B-B6-A-

Werkzaamheid:
Afrodisiacum  -  anticatarraal+  -  antireumatisch  - choleriticum - krampstillend++ -  kneuzingen  -  lever- en nierinsufficiëntie+++ -   leverstimulerend+++ -  luchtwegeninfecties++, catarrale en krampachtige  -ontstekingremmend+++ -  spijsverteringsbevorderend   -   zuiverend, lever.
Wegens de sterk vochtafdrijvende werking wordt selderij veel gebruikt bij vermageringskuren. Selderij stimuleert de melkproductie.
Verdampen: luchtweginfecties, catarre, hoest en kramphoest, kalmerend, tonisch voor centraal zenuwstelsel. Huidverzorging: zie zaadolie.
Onderzoek heeft uitgewezen dat de etherische olie rustgevend werkt op het centrale zenuwstelsel.

Geestelijk:Apium graveolens
De olie schenkt kracht en geeft uithoudingsvermogen om nieuwe zaken uit te voeren en werkt probleemoplossend. Geeft zelfvertrouwen.

Inwendig:
indicatie: reuma, waterzucht, frigiditeit en impotentie, nieraandoeningen, hoesten, jicht, longcatarre: 3 maal daags 2 druppels na de maaltijd. Oplossen in een eetlepel honing, in warme melk of kruidenthee, niet in water.

Contra indicatie: wees voorzichtig: selderij kan allergische reacties veroorzaken; niet gebruiken tijdens zwangerschap en niet bij kleine kinderen en baby’s.
De olie is mogelijk fotosensibiliserend. Selderij als plant kan zwak giftig zijn en is veiliger in gekookte gerechten. Koken vermindert ook de bittere smaak.

Veiligheid: MSDS
Cas no.: 8015-90-5. Vlampunt onbekend. Soortelijk gewicht: 0.087-0.91.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen, etiket/verpakking tonen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.

Combinatie:
den, eikenmos, koriander, lavas, lavendel, nootmuskaat, opopanax, peterselie, tea tree en andere specerijen.

Veiligheid: MSDS
Cas no. 8015-90-5. Vlampunt 48 graden C.
Xi: irritant voor ogen, huid en ademhalingswegen. Bij brand toxische rook.
Stabiele stof, niet explosief, brandgevazarlijk bij open vuur.
Bij ingestie melk of water drinken, arts waarschuwen. Ogen spoelen met overvloedig water gedurende 15 minuten; huid wassen met water. Beschermende kleding dragen bij verwerking.
R-zinnen: 10-22-38.
S-zinnen 24/25.

Toepassingen:
*bij jicht, reuma: 5-10 druppels mengen met 50 ml. basisolie. Met dit mengsel de pijnlijke plekken meerdere malen per dag masseren.
*bij hoesten: 3-5 druppels mengen met een eetlepel basisolie en hiermee borst en rug insmeren.
*bij ischias, zenuwpijn.
*bij blaasontsteking.


Bronnen:  www.g-netz.de/Health_Center/heilpflanzen
                www.kruidjes.be/kruiden
                Liber Herbarum II Erik Gotfredsen
                Dr. Duke’s Databases
                Dr. David Stewart. The chemistry of essential oils made simple p. 511.
                www.anthemis.nl/aroma/selderij
                www.plants.usde.gov./java/profile
Foto:  de.wikipedia.org
           www.ku-leuven-kortrijk.be


André Gielen.  ©®Copyright en registratie notaris. Lith 2001- mrt 2007.


Previous page: Anthriscus cerefolium
Next page: Aquilaria agallocha