Print This Page

Borago officinalis

 

BORAGO OFFICINALIS L. -                     BERNAGIE / KOMKOMMERKRUID / PRIKNEUZEN
Familie:
boraginaceae. Gebruikt deel: bloeiend kruid. Verse bladeren. Etherische olie opbrengst is gering, zelfs onder 0,1%.
Borago officinalisBernagie komt oorspronkelijk uit Syrië en het Middellandse zeegebied,  maar wordt sinds onheuglijke tijden al in tuinen gekweekt, in Europa en Amerika. De plant komt bijna overal verwilderd voor. Het is een prachtige plant met stervormige hemelsblauwe bloemen. Al bij de oude Grieken had borage een reputatie wegens zijn opbeurende werking. Plinius noemde de plant euphrosinum, omdat hij gelukkig en vrolijk maakt. Henslow meent dat de naam komt uit het Keltische: barrach: een man met moed. Anderen menen dat Borage een verbastering is van het Latijnse corago, van cor, het hart en ago, ik breng, vanwege het effect op het hart. Moren in Spanje noemde de plant: abou-rach, vader van het zweet. In een andere versie zou Borago van het Italiaanse “borra” komen, wat wol betekent, verwijzend naar de harige bladeren en stengels van de plant. Bij het betasten valt de ruwheid op en de zilverachtige kleur. De familienaam zegt het al: Boraginaceae: Familie van de ruwbladigen.

Al met al een veel beschreven plant, aangezien hij door alle bekende geleerden uit de oudheid wordt genoemd: Plinius, Dioscorides, Gerard, Parkinson, Henslow, John Evelyn, Culpeper en vele anderen. Het kruid heeft prachtige hemelsblauwe bloemen en daarom liet Lodewijk XIV het kruid op grote schaal aanplanten in de tuinen van Versailles. Volgens John Gerard zou bernagie de geest opbeuren en blij maken. Plinius en Dioscorides indiceerde de bloemen een kalmerende en verkwikkende werking en schreven de siroop veelvuldig voor als medicijn tegen zwaarmoedigheid.
De plant doet het goed in gewone grond. Het is een eenjarige met eironde bladeren aan behaarde stengels en blauwe bloemen met zwarte meeldraden. Hij heeft een holle harig stengel van 30-70 cm hoog. Hij groeit op zonnige plaatsen. De bloemen hangen enigszins, hebben 5 bloemblaadjes in stervorm van rood naar donkerblauw. Als de bladeren en stengels worden gekneusd, dan geuren ze naar komkommer. Kan worden vermeerdeBorago officinalisrd door worteldeling of zaad. Hij zaait zichzelf ook flink uit en  gaat door de hele tuin heen. De bladeren worden geplukt voor medicinaal gebruik vlak voor de bloei. Het beste is ze te plukken op een mooie dag, als de zon de dauw heeft opgedroogd. Geliefd bij bijen en druk bezocht.
Hij verkwikt verstand en geest en maakt mensen gelukkig. De plant bevat slechts zeer weinig etherische olie, die gewonnen wordt door destillatie van het bloeiende kruid. De bloemen werden gesuikerd en geconserveerd en aan mensen gegeven die langdurig ziek zijn geweest en zwak. Ook  aan personen die regelmatig flauw vielen. Het verse sap van de bladeren bevat 30% nitraat, het gedroogde blad 3%. Het sap in de siroop werd beschouwd goed te zijn tegen koorts en jeuk, ringworm en geelzucht.
Er wordt een koortswerende werking aan toe geschreven en is bovendien bevorderend voor de transpiratie. De blauwe bloemen kunnen gebruikt worden om vloeistoffen, vooral dranken of azijn te kleuren. De bloemen worden gebruikt in salades en taarten en worden ingevroren in ijsblokjes. Het blad is zeer mineraalrijk (kalium, calcium, minerale zouten) en brengt dranken en hapjes op smaak. Ook te gebruiken bij een zoutloos dieet. Een aftreksel van bladeren en bloemen kan gebruikt worden als een opwekkend middel bij zwakte, stress, depressies of behandelingen met cortisonen en steroïden. Bernagie is verzachtend, diuretisch en zuiverend. Als de plant nog jong is werkt ze kalmerend, in de bloei eetlustopwekkend, zweetdrijvend en reinigend en als de zaden rijp zijn vooral diuretisch. In de volksgeneeskunde wordt de gehele plant gebruikt. Vroeger verkochten apothekers en kruidenwinkels een bloedreinigend sap van geperste bernagie bladeren, waterkers en paardesla. Recente onderzoekingen hebben uitgewezen dat bernagie een stimuerende werking heeft op de vorming van adrenaline. De plant is rijk aan calcium, kalium en andere belangrijke mineralen en vormt een uitstekend Borago officinalistonicum dat bloedzuiverend werkt, een verkoelende werking heeft en de slijmstoffen werken gunstig bij verkoudheid en bronchitis. Uitwendig kunnen de fijngewreven of gekneusde bladeren op zwellingen en blauwe plekken aangebracht worden. Vanwege de smaak wordt bernagie ook wel komkommerplant genoemd.

Werkzame stoffen in de hele plant:
slijmstoffen, koolhydraten, aminozuren, zetmeel, flavonoiden, een beetje etherische olie, saponinen, en een aantal mineralen, vooral kalium, calsium, zuren  en flavonen, evenals vitamine C, B1-2-3. Het zaad levert een vette olie met veel onverzadigde vetzuren linoleenzuur 20%. Alkaloiden worden hier niet in gevonden of in zeer geringe mate. In de etherische olie overheerst 2,6-nonadienal, bornesitol. Ook gevonden zijn de niet vluchtige giftige pyrrolizidine-alkaloiden: amabiline – supinine – lycopsamine en intermedine. Deze vier alkaloiden zijn  sterk levertoxisch bij langdurige inname. In de bloeiende plant wordt thesinine gevonden een niet giftig alkaloïd.

Werkzaamheid:
Abcessen -  antidepressief  -  bloeddrukverlagend - bloedzuiverend  -  demulcent – depuratief -  diureticum  -eczeem  -  expectorant  -  galactogoog  -  hartklachten  - hyptensief  -   huidziekten (chronische huiduitslag) - kater (alcoholmisbruik)  -  cardiac (hartversterkend)  -   koortsonderdrukkend -  laxerend  -  luchtwegproblemen/-ziekten  -   nervinum -   nierontsteking  -  ontstekingremmend  -   pleuritis  -  reumatische klachten  -  rustgevend (zenuwgestel) –   sedatief -    slapeloosheid  -  slijmvliesontstekingen  -s timulerend, nieren, stofwisseling  -  tonisch  -  urinedrijvend  -  verzachtend   -   wondhelend (moeilijk genezende wonden)  - zenuwzwakte -  zweetdrijvend. Homeopatisch gebruikt tegen depressies. De thee werkt koortsverlagend en is een goed middel tegen mond- en keelinfecties en bij verkoudheid. Bloedzuiverend. De zaadolie bevat 24% GLA gamma linolenic acid, en dat kan prostaatkankercellen en hersentumor cellen doden en het voorkomt uitbreiding van kwaadaardige tumoren door een beperkte groei van bloedvaten.

Geestelijk:
opbeurende werking. Hij verkwikt het verstand en de geest en maakt mensen gelukkig. Helpt bij zwaarmoedigheid en melancholie.

Contra indicatie:
Niet giftig, niet irritant. Langdurig gebruik van bernagie werkt verkeerd uit op de huid en kan allergie in de hand werken. De bladeren en bloemen bevatten alkaloïden die leverkanker en leverbeschadigingen kunnen veroorzaken bij overmatig gebruik. Niet voor zwangere en kinderen. Aanraking van de bladeren kan dermatitis veroorzaken. Borago officinalis

Toepassingen:
*verdampen: 6-10 dr. verspreiden een komkommerachtige frisse geur, die de geest   verlevendigt.


Bron: www.tuinadvies.be Hecke Wilfried. Wilfried zijn kruidenhoekje.
          TK Plantengids, de unieke Planten encyclopedie.
          Borretsch Borago officinalis L. Gernot Katzer.
          Saskatchewan Herb and Spice Association: Herbs for the prairies: Borage.
          Wikipedia, nl., de., eng.
          Malta Wild Plants.com by Stephen Mifsud
Foto’s: www.ruhr-uni-bocum.de
            www.biopix.dk
            www.uni-graz.at
            www.bio-gaertner.de 
 

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen. Lith 2001 – maart 2007.


Previous page: Betula lenta
Next page: Boronia megastigma