Print This Page

Buxux sempervirens

 


BUXUS SEMPERVIRENS                                -                 BUKS/HEGGEPALM/PALMBOOMPJE
Familie:
Buxaceae. Gebruikt deel: bast – bladeren – hout. Stoomdestillatie.
De boom heeft zo weinig olie dat dit meestal tot stand komt in een synergisch destillaat. De kleur is lichtgeel of kleurloos, met een scherpe geur die lijkt op de geur van de zilverspar. In de Buxus sempervirensparfumindustrie wordt de olie nauwelijks of niet gebruikt.

Ze komen voor in Midden Amerika – Venezuela – Afrika met Madagaskar – Europa en Azië.
De gewone buks of palmboompje (heeft niets met een palmboom te maken, de naam komt van Palmzondag) is een altijd groene struik of kleine boom tot 3 meter, met verschillende vormen, een grijsbruine bast en glimmende ovale groene bladeren.
Werd vroeger “bosseboom” genoemd.
Al beschreven en gekend door Theophrastus en Plinius de Oudere. Zij hebben het over puxos en buxus. Hij wordt niet door Dioscorides vernoemd. Buxus werd in de Franse tuinen ingevoerd omdat men de oude Romeinse tuinen wilde imiteren. Leon Battista Alberti 1404-1472 architect, had hier als Latijnkenner zeker invloed.  In de Duitstalige landen werd de buxus naast zevenboom, taxus en hulst gebruikt als onheilwerende, duiveluitdrijvende, lustremmende en geneeskrachtige plant, volgens Hieronymus Bock 1489-1554.

Bloeit in het voorjaar met bleekgroene bloemetjes, die naar honing geuren, gevolgd door bessen met zwarte zaden en dichtbebladerde stengels met een aparte geur. Groeit langzaam en leeft lang. Heeft bij voorkeur kalkhoudende grond en een goed doorlatende bodem. Kan in de zon, zowel als in lichte schaduw. Inheems in Europa en Noord Amerika. Nu in West Azië, Zuid Europa en Noord Afrika, verder in bossen en op kalkgrond. Heeft een enorme sierwaarde en je vind ze in bijna elke tuin, van heggetje tot geknipte figuren in potten of in de grond. De plant is gemakkelijk te snoeien, kan laag gehouden worden, of juist hoog groeien en kan in vormen Buxusgesnoeid worden.
Het hout is hard en zwaar en wordt gebruikt in voorwerpen ten behoeve van de navigatie, muziekinstrumenten en stempels, kammen en fluiten, geliefd bij houtsnijders en meubelmakers. Dankzij de trage groei is het hout van superieure kwaliteit. Buxus bladeren bevatten buxine en tannine en werden vroeger gebruikt om het bloed te zuiveren, haargroei bij mensen en paarden te verbeteren en de schors werd gegeven bij reuma en wormen. Tegenwoordig beschouwen we ze als giftig, behalve in een homeopathische verdunning. Het hout is bedwelmend en kalmerend, de gedestilleerde olie gaf men bij kiespijn en steenpuisten. Uitgeloogde bladeren en hout geven kastanjebruine haarverf. De schors wordt in de parfumindustrie gebruikt.
Alle species verkiezen een lichtbeschaduwde plaats en voldoende bodemvochtigheid. Ze houden van kalk, een luchtige bodem en hitte is niet geliefd, maar wordt getolereerd.

Andere soorten:
          Buxus wallichiana: vorstbestendig, traag groeiend, groenblijvend en ruig. Wordt 2 meter hoog met glanzend, lang, smal en heldergroen blad.
          Buxus microphylla: winterharde groenblijvende heester. Hoogte 1 meter, omvang 1,5 meter. Rond tot ovaal, glanzend, donkergroen blad.
          Buxus balearica: vorstbestendige, groenblijvende boomachtige heester: hoogte 2 meter, omvang 1,5 meter. Geschikt om als haag te houden in gematigde klimaten. Breed, ovaal, felgroen blad. Komt voor op Majorca, Sardinië, Andalusië en in Noord-Afrika. Deze soort is mediterraan.
          Buxus sempervirens suffruticosa is een dwergbuxus die langzaam en compact groeit en gebruikt kan worden als haagje.

BuxusWerkzame bestanddelen:
Monoterpenen met als belangrijkste pineen, bebeerine, bebuxine, buxalphine, buxamine, buxaminol, buxandrine, buxanine, buxarine, buxatine, enz., verder zuren: linolzuur – linoleenzuur – vet – proteïne, tanninen. Steroïde alkaloïden: buxine. Andere inhoudstoffen zijn afhankelijk van de planten die in de synergie gedestilleerd worden.
De belangrijkste werkzame inhoudstoffen zijn buxusalkaloïden. Het blad bezit laxerende, zweetafdrijvende en galstroom bevorderende eigenschappen.

Werkzaamheid:
Vroeger tegen epileptische aanvallen, malaria, tuberculose, koortswerend, antireumatisch en tegen bepaalde geslachtsziekten. Verder:  anthelmintisch  - ontstekingen – bloedzuiverend – galdrijvend – kiespijn - laxerend – steenpuisten - tonisch, algemeen -  weefselherstellend – zweetdrijvend. In- en uitwendig gebruik bij hoge doseringen wordt afgeraden. De alkaloïden stimuleren in lage dosis het zenuwstelsel maar bij hogere doseringen werken ze verlammend. Sommige alkaloïden zijn cytotoxisch met braken, diarree, krampen, duizeligheid en instorting.
Extracten van buxus gaan aanhoudende koortsen tegen, zoals malaria. In de homeopathie gebruikt tegen reumatiek, als haargroeimiddel, bloedzuiverend, bloeddrukverlager.
De plant en met name de bladeren hebben medicinale eigenschappen, maar de giftigheid van de alkaloïden moeten niet worden onderschat. In lage dosis stimuleren ze het zenuwstelsel, in hoge dosis verlammen ze het. Er is onderzoek naar gebruik bij HIV. van het extract SPV-30 uit het blad van de buxus. Gebruik wordt afgeraden i.v.m. de toxiciteit.

Combinaties:
Lavendel - rozemarijn – ceder – galbanum – den – citrussen.

Contra indicatie:Buxus
Giftig bij hoge doseringen: alle delen bij inname, sap bij aanraken: kolieken, buikloop, braken, huidontsteking. Er ontstaat verlamming van het centrale zenuwstelsel. Door ademhalingsverlamming kan de dood intreden. Het alkaloïde buxine is extreem giftig.
Waarschijnlijk huidirritant. Niet bij baby’s, kinderen en zwangere gebruiken.


Bron: Wikipedia nl., de., eng.
Foto: www.helmers.de 
         www.f-lohmueller.de
         www.bio-gaertner.de
         www.gartem.cz


 ©®Copyright en registratie notaris. André Gielen. Lith 2001 – maart 2007.

 

 

 


Previous page: Bursera glabrifolia
Next page: C