Print This Page

Calamintha nepeta

CALAMINTHA NEPETA ssp. Nepeta (L.) Savi    -  STEENTIJM / KLEINE
Familie: Lamiaceae (Labiatae). Gebruikt deel: het kruid. Stoomdestillatie. De olieopbrengst loopt van 0,11% tot 0.94%.Calamintha nepeta
Synoniem:  Satureja nepeta Scheel. 
                    Satureja calamintha var. nepeta (L.) Briq.
                    Satureja calamintha var. nepetoides (Jord.) Briq.
                    Clinopodium nepeta (L.) Kuntze
                    Calamintha nepetoides Jord.

Inheems in Europa, inclusief Engeland, het zuiden van Frankrijk, Zuid Rusland, Noord Afrika, Iran, West Azië. Familie van tijm en munt. Mediterraan. Hij groeit wild langs de Adriatische kust. De plant groeit ook in Montenegro, Griekenland en Macedonië.
Winterhard tot ongeveer -15°C, 30-60 cm. hoog, omvang 30 cm. Van de zomer tot de vroege herfst, van juli tot september, bloeit de plant met paarswitte of witte kleine bloempjes. De hele plant ruikt naar pepermunt. Het zaad rijpt van september tot oktober. De bloemen zijn hermaphrodiet (hebben mannelijk en vrouwelijke organen) en worden bestoven door bijen en andere insecten. Vlinderplant. Het blad is grijsachtig met donzig haar. Is sterk aromatisch en er komen talloze insecten op af. De plant heeft een voorkeur voor zand- of leembodems, die goed gedraineerd zijn. Hij groeit niet in de schaduw. De halfhoutige stengels kunnen na de winter kort afgeknipt worden als onderhoud van de plant.
Vermeerdering door zaad. Zaaien in de kas en het zaad net bedekken. Meestal kiemt het in twee weken bij 21°C. Uitplanten in de zomer. De plant zaait zichzelf ook uitbundig uit.

Wordt als kruid gebruikt en de bladeren om thee van te zetten. De bladeren hebben een geur die lijkt op pennyroyal. In de middeleeuwen gebruikt als medicinaal kruid, tegenwoordig zo goed als niet meer medicinaal, maar alleen voor individueel gebruik thuis. De hele plant is aromatisch – diaphoretisch – expectorant – febrifuge – stomachisch. De bladeren worden geoogst in juli als de plant gaat bloeien en worden gedroogd voor later gebruik. Een infusie werkt goed bij flatulentie, koliek, maagklachten, tegen depressies, insomnia en pijnlijke menstruatie.

Werkzame bestanddelen:
Monoterpenen: a-pineen. Monoterpeenketonen tot 70% pulegon, menthon, calamenthon. Verder nog: 1,8-cineol – a-terpineol – b-caryophylleen – b-pineen – d-limoneen – isomenthon – menthol  – p-cymeen – piperitenon – piperitenonoxide - poncirine –
          Ter vergelijking een olie uit Croatië: Calamintha nepeta (L.) Savi:
Hydrodestillatie; olieopbrengst 0,91%. Analyse: GC-MS gas chromatography-mass spectrometry; 65 bestanddelen geïdentificeerd; hoofdbestanddelen: piperiton-oxide – piperitenon-oxide – limoneen – caryophylleen – thymol – linalool – 3-octanol; 18 bestanddelen aglyconen werden geïdentificeerd, waarvan de voornaamste: eugenol – carveol – 3-octanol – 3-hexeen-1-ol – 2-butanol – 2-phenylethanol – methylsalicylaat – benzylalcohol – acetophenon derivaten e.a. Plantmateriaal voor de olie komt uit de omgeving van Split, Dalmatië, en werd verzameld in augustus tijdens de bloei. Jonge stengels met bladeren en bloemen werden geoogst en gedroogd  op kamertemperatuur. Onderzoek: Universiteit van Zagreb – Split.
91,6% van de bestanddelen werd geïdentificeerd: a-pineen 1.6% - sabineen + b-pineen 1.6% - b-myrceen 1.2% - limoneen 10.9% - a-terpineen 0.2% - cis-b-ocimeen 0.1% - y-terpineen 0.4% - p+m-cymeen sporen – a-terpinoleen 0.2% - allocimeen 0.1% - a-copaen 0.1% - a-cubebeen sporen – b-bouboneen 0.3% - b-elemeen 0.2% - trans-caryophylleen 1.5% - a-humuleen 0.2% - b-cubebeen 1.1% - a-muuroleen sporen – y—2-hexenal sporen – 3-heptanol sporen – 2-methylbutil-2-methylbutanoaat 0.3% - 3-octanol 0.8% - 1-octen-3-ol sporen – menthon 1.1% - cis-sabineenhydraat 0.5% - linalool oxide sporen – 3-hexenyl-2-methylbutanoaat 0.5% - 2-ethyl-1-heksanol sporen – 3-nonanol 0.1% - trans-sabineenhydraat sporen – linalool 0.6% - bornylacetaat 0.2% - terpineen-4-ol 0.2% - pulegon 1% - Z-citral sporen – borneol 0.4% - a-terpineol 0.3% - piperiton 0.3% - piperitonoxide 46% - b-citronellol sporen – methylsalicylaat 0.2% - myrtenol sporen – benzylisobutanoaat 0.1% - nerol sporen – 2-hydroxy-3-methyl-6-isopropyl-2-cyclo-hexeen-1-on 1% - isopiperitenon 0.4% - carveol sporen – benzyl-2-methylbutanoaat 0.3% - 6-hydroxy-6-isopropyl-3-methyl-2-cyclohexeen-1-on 0.8% - 2,3-dimethyl-5-isopropenyl-2-cyclo-penten-1-on 0.1% - piperitenon 0.3% - 3-phenyl-2-butanon 0.3% - piperitenonoxide 12.7% - diphenylamine 0.3% - eugenol 0.1% - thymol 1.5% - a-terpenyl isobutanoaat 0.1%
Samengevat: hydrocarbons: 19.9% - Zuurstof bevattende bestanddelen 71.7% - geïdentificeerd 91.6% - ongeïdentificeerd 8.4%.

Piperitonoxide en piperitenonoxide komen slechts in een beperkt aantal planten voor: in Mentha, Calamintha en Satureja species. Gebaseerd op andere studies is gebleken dat het gehalte piperitonoxide en piperitenonoxide afhankelijk is van klimaat, de grond en de al dan niet volwassenheid van de plant.
Vanuit toxicologisch standpunt is de aanwezigheid van deze hoge percentages oxiden een gevaar voor de weefsels van  zoogdieren.

Werkzaamheid:
Anti-infectie – antimycotisch – bronchiaalmycose (schimmel) - choleretisch – colitis – expectorant - hormoonlike – hyperthyreose (verhoogde hormonale werking van de schildklier) – koortswerend - leverinsufficiëntie (lichte-) -  stomachisch – zweetdrijvend.
Gebruikt in voedingsmiddelen als smaakmaker – als kruid en om thee van te maken.
Micro-organismen gevoelig voor de olie zijn: Aspergillus niger – Escherichia coli – Stafylococcus aureus – Salmonella enteritides – Bacillus subtilis – Pseudomonas aeruginosa.
Pulegon heeft antimicrobe activiteiten vooral tegen alle Salmonella species.

Contra indicatie:
Neurotoxisch, vergelijkbaar met polei. Wordt in de aromatherapie niet gebruikt. Niet voor zwangere en zogende; ook het kruid niet, geen infusies, geen thee.

Calamintha nepeta

 

 

Bron: www.itis.usda.gov/servlet Itis Report.
         The essential oil and glycosidically bound volatile compounds of Calamintha nepeta (L.)
         Savi. Universiteit: Zagreb – Split. Josip Mastelic – Mladen Milos – Danica Kustrak – Ani
         Radonic.
         Plants for a future database report. Calamintha nepeta.
         Antimicrobial activity of the essential oil of Calamintha nepeta and its constituent pulegon
         against bacteria and fungi. University of Pisa, Italy. Flamini G., Cioni P.L., Puleio R., Morelli
         I., Panizz L.
         Journal of essential oil research: JEOR, nov/dec 2005 by Kitic, Dusanka, Stojanovic,  
         Gordana, Palic, Radosav, Randjelovic, Vladimir.
Foto: web.axelero.hu
         www.isaisons.free.fr 
         www.frikarti.ch


©®Copyright en registratie notaris. André Gielen. Lith 2001 – maart 2007.

 


Previous page: C
Next page: Calamintha sylvatica