Print This Page

Citrus aurantium/pomerans

Citrus aurantium

 

 

 

 

CITRUS AURANTIUM  L.                           -                       POMERANS/BITTERE SINAASAPPEL
Synoniem:
Citrus aurantium L. subs. aurantium. Citrus auratium.
Familie: rutaceae. Gebruikt deel: schil. Koude persing uit de buitenste schil, geeft een bruingele, of donkergele vloeistof met een frisse, bloemige, zoete geur. De naam pomerans is een saCitrus aurantiummenvoeging van Pomum aurantium, hetgeen de gouden appel betekent.

De pomerans is een groenblijvende boom tot 10 meter hoog met glanzende bladeren en lange doornen. De vruchten zijn kleiner en donkerder dan die van de zoete sinaasappel en smaken bitter. De bloesem geeft witte tot crèmekleurige bloemen met een zoete zware geur. De vrucht is rond, afgeplat, 7-10 cm, met een dikke schil, ruw, donkeroranje van kleur en heeft veel oliecellen. Het vruchtvlees is oranje met een zeer zuur aroma en bittere smaak.
De oogsttijd is van november tot midden april, kan doorgaan tot midden juni, aangezien de vruchten niet gauw van de boom afvallen. Vermeerdering door zaad en stekken. De stekken wortelen moeizaam. Na 3 tot 4 jaar leveren ze vruchten. De pomerans doet het goed in het Middellandse Zeeklimaat en kan tegen korte vorst perioden, maar moet wel tegen wind worden beschermd. In tropische gebieden heeft de pomerans geen duidelijk vruchtpauze. Hij houdt van losse, humusrijke grond, maar kan ook tegen zware leemgrond, indien die goed gedraineerd is. Indien het te nat is heeft de plant snel last van wortelrot. De ph kan lopen van 5 - 8,5.
De bittere sinaasappel levert drie verschillende etherische oliën, nl.: de bloesem levert de neroli, de jonge twijgen met bladeren de petitgrain en de schil van het bijna rijpe fruit de pomerans. Deze olie wordt gewonnen door koude persing van de vruchtschillen, is donkergeel van kleur en heeft een zachte enigszins muffige sinaasappelgeur. Het is een goedkopere citrus olie, dikwijls gebruikt ter vervalsing van de neroli, die echter een veel krachtiger bloesemgPomeranseur heeft. De werking is echter over het algemeen sterker dan die van de oranjebloesem. Inheems in het verre oosten, India en China. Door de Arabieren via Noord Afrika naar Spanje en Portugal gebracht en de Portugese zeevaarders brachten de vrucht in de 15e eeuw naar Amerika.  Groeit overvloedig in de USA, Israël en Zuid-Amerika. Voornaamste olieproducenten zijn Spanje, Guinea, West-Indië, Italië, Brazilië en de USA. De olie wordt verder gebruikt in stomachische, laxerende en carminatieve preparaten; als geurcomponent in zeep, cosmetica, wasmiddelen, parfums en eau de cologne. In sterke drank en frisdranken als smaakstof. De vrucht wordt gebruikt voor marmelade, dranken, bijvoorbeeld likeur, oranjebitter en in banketbakkerijen. De schillen worden gebruikt bij het brouwen van witbier en andere Belgische bieren. Verder in likeuren: Grand Marnier, Cointreau, Curaçao, bij Canard à l’orange. De schil van de vrucht wordt gebruikt als smaakmaker in cakes en in “bouquet garni”. Van de zaden wordt een olie geperst die linoleenzuur bevat en die olie reduceert de cholesterol in het bloed. Van de bloemen zet men thee. De etherische olie uit de schil is o.a. gebruikt als smaakmaker in voedingsmiddelen.
Citrus aurantium

Werkzame bestanddelen:
Monoterpenen: limoneen 90%, terpinoleen. Monoterpenische alcoholen: linalol, a-terpineol, citronellol, nerol, geraniol. Esters: linalyl-acetaat 1%, geranyl-acetaat, citronellyl-acetaat, neryl-acetaat. Aldehyden 0.8-7%: nonanal, decanal, undecanal, dodecanal, geranial, neral, citronellal. Coumarines en fucocoumarines 0.09%: aurapteen, auraptenol, bergapteen, bergaptol, scoparon, citropeen. Niet vluchtig gedeelte: 0.8-6.5%: flavonoïden, triterpenoïden (beta caroteen), steroïden, vetzuren, coumarines en fucocoumarines.
                Ter vergelijk: bestanddelen van Shirley and Len Price p. 403. Geperste olie.
Hydrocarbons: monoterpenen: 90-92%. Limoneen 90% - b-myrceen 1-2% - a-terpinoleen – a-pineen 0.1-1% - camphjeen. Sesquiterpenen: caryophylleen – copaen – farneseen – a-humuleen.
Alcohols: 0.3-0.5%. Monoterpenolen: citronellol – a-terpineol – nerol – linalol.
Aldeyden: monoterpenals: geranial – neral. Sesquiterpenals: a-sinensal – b-sinensal. Andere: undecanal.
Esters: 2%. Monogterpenyl: linalylacetaat 1% - geranylacetaat – nerylacetaat – citronellylacetaat.
Coumarinen: 1%. Osthol (7-methoxy-8-isopentenoxycoumarin) – auraptenol (7-methoxy-8-(2-hydroxy-3-methyl-3-butenyl) coumarin) – bergapteen (5-methoxypsoraleen) – 7-Pomeransgeranoxycoumarin - -hydroxycoumarin – 5-isopentenoxypsoraleen.
Niet volatiel: b-caroteen – flavonoïden – vetzuren – triterpenoïden.

Specifieke werking:
angst++  -  adstringerend -  anticoagulant, voor slechte circulatie  -  anti-ontsteking+ -   antiseptisch   -   bactericide   -  bloedcirculatieactiverend++   -  carminatief   -  choleretisch  -  digestief, constipatie, leverstimulant, indigestie -  duizeligheid++   -  eczeem   -   fungicide   -   gebrek aan eetlust - hartkloppingen  -  hartritme, vertraagd   -   hoofdpijn   -   kalmerend/rustgevend++, darmspasmen, nervositeit, sympathisch zenuwstelsel, vertigo, palpitaties  -   koorts   -   maagklachten  -nervositeit++   -
ontstekingremmend++  - sedatief++, opwinding  -  slecht slapen  -  spijsverteringsproblemen -  tonisch++, mondzweren en tandvlees    -  zweetremmend.
Delen van pomerans en limette olie: tepinyl formaat, terpinylacetaa en limoneen
oxide, hebben antifungal eigenschappen en activiteiten tegen Aspergillus, Fusarium
en Rhizopus species. (Appaiah et al 1983).
Geen irritatie van de huid bij 10% verdunning bij mensen (Opdyke 1974g).

Inwendig:
indicatie: koorts, nervositeit, gebrek aan eetlust, slecht slapen, spijsverterings-stoornissen, hartkloppingen, hartaandoeningen, antispasmodisch, bloedzuiverend: 3 maal daags 2-3 druppels na de maaltijd mengen met honing en oplossen in warme melk of kruidenthee.

Werkzame bestanddelen in de hele plant:
4-terpineol  - 4-terpinenol – 6,7-dimethoxycoumarine – a-humuleen – a-ionon – a-terpinyCitrus aurantiumlacetaat – a-ylangeen – anthranilic-acid methylether – aurapteen – b-copaen – b-elemeen – cadineen – caprinaldehyde – caryophylleen – cis-3-hexenol – cis-ocimeen – citronellic-acid – cryptoxanthin – decanal – decylaldehyde – delta-3-careen – delta-cadineen – d-limoneen – dipenteen – d-linalool – d-linalol – d1-terpineol – dodecanal – formaldehyde – furfurol – gamma-elemeen – geranial – geranic-acid – geranylacetaat – hexanol – indol – isoscutellarein – isosinensetine – lauricaldehyde – L-campheen – limonine – L-linalol – L-linalylaceaat – L-stachydrine – mannose – methylanthrilaat – naringine – neohesperidine – neohesperidose – neral – nerol – nerolidol – nerylacetaat – nobiletine – nomiline – nonanol – nonylaldehyde – nootkaton – octanol – octylacetaat – P-cymeen – P-cymol – pelargonaldehyde – pelargonic-acid – pentanol – phenylacetic-acid – phenylethanol – phenylethylalcohol – pyrrole – rhofoline – rutoside – sabineen – seseline – sinensetine – tangeretine – terpenylacetaat – terpinen-4-ol – terpnoleen – tetra-o-methylscutellareine – trans-ocimeen – undecanal – valenceen – zeaxanthine – acetaldehyde – a-phellandreen – a-pineen – a-terpineen – a-terpineol – ascorbic-acid – as – bezoic-acid – bergapteen – b-caroteen – b-ocimeen – b-pineen – bitterstof – butanol – calcium – carvon – citral – citronellal – citronellol – citric-acid – acetic-acid – ethanol – farnesol – phellandreen – fiber – flavonoïde – fosfor – furanocomarine – gamma-terpineen – tannic-acid – geraniol – rubber – hesperidine – jasmon – ijzer – kalium – campheen – cinnamic-acid – koper – carbohydraat – coumarine – limonCitrus aurantiumeen – linalol – linalylacetaat – magnesium – mangaan – methanol – mierenzuur – myrceen – naringenine – natrium – olie – palmitic-acid – pectine – phenol – vet – proteïne – stachydrine – thymol – umbelliferon – water – violaxanthine – vitamine B1, B2, B3  - appelzuur.

Combinatie: 
goed te mengen met andere citrusoliën en bloemenoliën, lavendel, neroli, etc.

Contra indicatie:
fototoxisch. De limoneen kan bij sommige mensen dermatitis veroorzaken. Verder over het algemeen: niet toxisch, niet irriterend. Niet gebruiken in de eerste 3 maanden van de zPomeranswangerschap en daarna laag gedoseerd, 1 of 2%.

Veiligheid: MSDS
Cas no.: 68916-04-1. Vlampunt 47,2 graden C. Ontvlambaar, explosief, stabiele vloeistof. Soortelijk gewicht 0.89. Bij verbranding giftige gassen/dampen: carbonmonoxide, carbondioxide.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen, etiket/verpakking tonen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.

Toepassingen:
*bij nerveuze stoornissen: meng 15 druppels pomerans en 15 druppels valeriaan met 50 ml. amandelolie. Het hele lichaam licht masseren.
*bij eczeem: meng 8 druppels met 1 eetlepel avocado olie en smeer hiermee het eczeem dagelijks in.
*bij hartbeklemming: meng 10 druppels pomerans, 5 druppel geranium en 5 druppels petitgrain met 50 ml. basisolie. De hartstreek met dit mengsel naar behoefte masseren.
*bij overmatige transpiratie: 4-8 druppels in een glas water en dit mengsel gebruiken als deodorant op de plaatsen waar u sterk transpireert.


Bron: Wikipedia nl., de., eng.
          Dr. Duke´s Phytochemical and ethnobotanical databases
          Nature/helps Michel Vanhoven
          Liber Herbarum II
          Shirley and Len Price: Aromatherapy for Health Professionals. P.403.
          Plants for a future: Database search results Citrus aurantium
          Daten-blatt Pomeranze. mitglied.lycos.de/Reichel/Citrus 
Foto: Wikipedia nl.
 zie na bergamot.

     
©®Copyright en registratie notaris. André Gielen. Lith 2001 – 2008.