Print This Page

Citrus sinensis


CITRUS SINENSIS (L.) Osbeck                           -                       APPELSIEN/SINAASAPPEL, ZOETE /SINAASAPPELBOOM.
Synoniem:
Citrus aurantium L. var. sinensis L. –
                   Aurantium sinense (L.) Mill. – Citrus sinensis
                   Citrus aurantium L. subsp. sinensis (L.) P.Foum. –
                   Citrus aurantium L. Sweet orange Group.
Familie: rutaceae. Florida, Italië, Brazilië. Gebruikt deel: schil, stoomdestillatie van de buitenste bijna rijpe schil, is een lichtgele weinig duurzame vloeistof met een zoete licht-fruitige geur.
Door koude persing van de bijna rijpe buitenste schil krijgen we een donker-oranje of geel-oranje vloeistof met een fruitige, zoete, frisse geur. Topnoot in de parfumindustrie.
Gehalte aan etherische olie 0,5%-2%, voor 1 kg essence is 200 kg verse schillen nodig.

De sinaasappelboom komt oorspronkelijk uit China, Zuid Azië. Het is een groenblijvende boom tot 6 meter, waarvan vele variëteiten gecultiveerd zijn. Hij bloeit met witte geurende bloemen en heeft glimmende, donkergroene bladeren, 8-13 cm lang en bovenaan spits. Ze blijven 2-3 jaar aan de boom en blijven groen. De boom heeft korte doornen en is in z’n totaal kleiner dan die van de bittere sinaasappel. Bij voorkeur EKO kwaliteit kopen, want citrusolie is gevoelig voor de restanten van bestrijdingsmiddelen. De vrucht is botanisch gezien een aparte vorm van de bes, hesperidium genaamd. De grote van de vrucht is afhankelijk van de soort, maar meestal 6-10 cm in doorsnee. Kogelrond tot licht ovaal, met meestal een gladde schil. Het vruchtvlees en de schil zijn oranje afhankelijk van klimaat en cultuursoort. Constant warme temperaturen kleuren de sinaasappel meer naar geel met groene tinten en koelere klimaten kleuren de sinaasappel meer rood. Sinaasappels hebben een lange rijpingsperiode nodig, de eerste oogst is in september en de laatste in maart. Ze kunnen lang aan de boom gehouden worden zonder kwaliteitsverlies. Door deze eigenschap kan men het seizoen verlengen van 10 tot 11 en zelfs soms totCitrus sinensis 14 maanden. Qua oogst worden ze in drie soorten ingedeeld: rijp voor december; oogst van december tot maart; en oogst in maart tot de zomer. Sinaasappelen worden ingedeeld in vier groepen: ronde –, navel –,  bloed -  en zuurvrije sinaasappelen.
Vermeerdering door zaad is mogelijk maar niet wenselijk. De zaden maken een zeer lange jeugdperiode door, wildgroei van doornen en takken en leveren pas vruchten pas 8-15 jaar. Beter is het om ze te vermeerderen via stekken of veredeling, waarvan veredeling het meeste wordt toegepast. Als de planten goed worden verzorgd, leveren ze al na 3 jaar vruchten. De sinaasappel is zeer gevoelig voor kou en groeit in tropische en subtropische gebieden, overal ter wereld. In de winter gaan bomen meestal volledig in rust. De sinaasappel gaat niet volledig in rust, maar de groei wordt langzamer als de temperatuur omlaag gaat en er treed gewenning op wat betreft de kou. Een korte warmere periode kan dit proces weer omkeren, waardoor de koude tolerantie weer teniet gedaan wordt.

De belangrijkste producenten zijn tegenwoordig de landen rond de Middellandse zee, de USA, het Caribische gebied en Brazilië, maar hij groeit over de gehele wereld in tropische en subtropische gebieden. In China werd de sinaasappel al honderden jaren gecultiveerd, voordat ze in de 15e eeuw in Europa werden ingevoerd. De Arabieren brachten de vrucht naar Spanje en Portugal en Christopher Columbus in 1493 naar Hispaniola. In Florida werden de eerste plantages aangelegd tussen 1513 en 1565, rond de nederzetting St.Augustine aan de oever van de St. John’s rivier. Die plantages groeiden voorspoedig, werden echter door vorstperioden in 1894 en 1895 bijna totaal verwoest. De sinaasappel is de meest verbouwde citrus vrucht ter wereld met een aanbouw van 217.000 hectare wereldwijd. Florida teelt 70% van de USA. opbrengst. Andere belangrijke gebieden zijn Spanje, Brazilië en Zuid Afrika.
In de Chinese geneeskunde wordt de gedroogde schil gebruikt bij de behandeling vaCitrus sinensisn verkoudheid, hoest en anorexia.

De etherische olie wordt gewonnen door koude persing, of door stoomdestillatie van de schil van het nog net niet rijpe fruit. De olie heeft een frisse aromatische geur en varieert in kleur van lichtgeel tot oranjebruin. De olie heeft kalmerende eigenschappen, is verzachtend voor de huid en wordt aangeraden bij ademhalingsstoornissen. Het is een zenuwtonicum, dat kalmeert, ontspant en opbouwt. Het is echt een “parfume d’ambiance”, een parfum voor de woonruimte. Ook kinderen houden erg veel van sinaasappelolie. De olie is licht ontvlambaar, al bij 23 graden. Is insectenwerend, goed voor onderhoud van dure meubels, houten instrumenten, ondermeer bijvoorbeeld muziekinstrumenten. (sinaasappelolie, arveden en cipresolie in jojobaolie). De beste olie komt van Sicilië. Biologische teelt is natuurlijk het beste.
Wordt op grote schaal gebruikt als geur- en smaakstof in de levensmiddelenindustrie.
Ook hier weer tal van soorten. De bloed sinaasappel is een variant met verschillende typen. Het vlees van de vrucht is bloedrood gekleurd, door het pigment anthocyanine. Hij is ontstaan rond 1850 in het Middellandse zeegebied. Hij is iets bitterder en zuurder dan de gewone sinaasappel. Hij wordt vers gegeten en geperst.

Werkzame bestanddelen:
Monoterpenen: limoneen 80%-90%, a-terpineol 0.7%, cis-carveol 1.3%, trans-carveol 1.6%, linalol 7%, geraniol 0.4%. Aldehyden: n-octanol 0.5%, decanal 1.1%, citronellal 0.5%, neral, geranial. Ethers: methylanthranilaat.  Ketonen: carvon 1.8% a-ionon. Coumarines en furocoumarines: aurapteen, bergaptol, bergamottine, iso-imperatorine. Verder flavonenglycosiden: neohesperidine – naringine – rutine – eriocitrine – hesperidine. Triterpeenderivaat: limonine
De bittere sinaasappel geeft een olie met een iets aangenamere geur dan de zoete. De eigenschappen komen veelal overeen met de eigenschappen van neroli: antidepressief, antispasmodisch, mild kalmerend en heilzaam voor de maag.
                     Ter vergelijk: bestanddelen van geperste sinaasappelolie (zoet) van Shirley and Len Price p.404.
Hydrocarbons: monoterpenen: 95%. (+)-limoneen <90% - b-myrceen 2.3% - campheen – a-pineen 0.9% - b-pineen 0.3% - cis en trans-b-ocimeen – a-terpinoleen, sporen – b-phellandreen 1.5% - sabineen 0.6% - y-terpineen. Sesquiterpenen: b-caryophylleen, sporen – valenceen – a-ylangeen (Ramaswami et al 1988 p. 951). Asromatisch p-cymeen 0.2%.
Alcohols: monoterpenolen:L (+)-liomoneen 1.8% - (+)-a-terpineol 0.1-0.7% - nerol – geraniol 0.4% - cis-carveol – trans-carveol. Sesquiterpenolen: farnesol – nerolidol. Andere: octanol 0.2%.
Aldehyden: 1.2-2.5%. Monoterpenal: citronellal 0.5% - neral. Andere: dsecanal – n-octanal – nonCitrus sinensisanal – n-decanal – dodecanal – trans-2-hexenal – acetaldehyde – formaldehyde.
Ketonen: monoterpenonen: carvon 1.8. Andere: jasmon – a-ionon 0.7%.
Esters: monoterpenyl: linalylacetaat – geranylacetaat 0.1%. Andere: ethyl butanoaat – decyl pelargonaat – octylacetaat.
Coumarinen: bergapteen – aurapteen – isoimperatorin – auraptenol.
Oxiden: monoterpenoide: trans-linalol oxide, sporen
Vrije zuren: 0.1-0.3%: octadecadienloic acid.

Specifieke werking:
Aften – angst++ - anti-infectie – antidepressief – antifungal – antiseptisch, mond en keel  -  antispasmodisch, maagkrampen, spasmen, diarree, constipatie   – aperitief – atmosferische ontsmetting – bactericide++ - bronchitis – carminatief – choleretisch – constipatie – darmgasverdrijvend+ - digestief – fungicide – dyspepsie – hypotensor (bloeddrukverlagend) – griep – hartkloppngen – harttonicum – huidverzorging, vette- - hoofdpijn –  hypnotisch, mild op palpitaties  - kalmerend+, mild op opgewondenheid en nervositeit  - koorts – koude rillingen – krampen – leverversterkend -  maagklachten – nervositeit++ - obesitas – oedeem ontgiftend – palpitaties – reisziekte – roos – sedatief, slaapstoornissen, algemene spanningen – spijsverteringsstoornissen – stimulerend, spijsvertering, hart, lymfe – stomachisch, chronische diarree, constipatie, normaliserend op de peristaltiek  – stress – tonisch, immuunsysteem – verkoudheid – versterkt spieren en zenuwen – vertraagd hartritme.
Ook voor het aromatiseren van spijzen en dranken, bijvoorbeeld: 1 druppel in een sinaasappel frisdrank of jus d’orange heeft een verassend effect op de smaak, evenals 1-2 druppels door het pannenkoeken beslag. 4 Druppels door het beslag geven een heerlijke sinaasappel cake.
Ondanks het voorkomen van coumarinen in geperste zoete sinaasappel olie, niet fototoxisch, niet irriterend en niet sensitiserend bij de mens. (Opdyke 1974b p.735 – 1974c p.733 – 1976e p. 813)
Volgens Franchomme & Penoel fotosensitiserend bij gebruik op de huid (2001 p. 369).
(+)-limoneen kan bij de mens dermatitis veroorzaken. (Hoofdbestanddeel olie).
De olie is een bron van (+)-limoneen voor het synthetiseren van carvon.
(+)-limoneen heeft anticarcinogene eigenschappen en activiteiten (Opdyke 1974c).
De olie heeft antibacteriële en antifungal activiteiten tegen Aspergillus niger A, flavus en A. parasiticus. (Kivanc & Akgul 1986; Subba et al 1967; Singh et al 1993.
Aurapteen is geïndiceerd als chemopreventatief van huid tumorgenesis.Citrus sinensis

Werkzame bestanddelen in de hele plant: Liber Herbarum II Citrus sinensis:
2-pentylpiridine – 2-phenylpyridine – 2-trans-O-P-voumaroyl-glucaric-acid – 3,3,4,5,6,7,8-heptamethoxy-flavone – 3-hydroxy-ethyl-hexanoaat – 3-methyl-butan-1-ol – 3-methylpyridine – 3-phenylpiridine – 4-vinyl-guaiacol – 6,7-dimethoxycoumarine – a-bergamoteen – a-copaen – a-cubebeen – a-humuleen – a-hydroxy-caroteen – a-sinensal – a-sinesal – a-thujeen – a-ylangeen – antheraxanthine – anthranilic-acid-methylester – araban – aurapteen – bergaptol – b-caryophylleen – b-citraurin – b-cryptoxanthin – b-cubebeen  - b-elemeen – b-sinensal – b-zeacaroteen – brassinolide – braylin – campesterol – caryophylleen – castasteron – cis-sabineenhydraat – citronellylacetaat – coniferin – coumaric-acid – cryptoxanthin – cyanidin-3-glucoside – deacetyl-nomiline – decanal – delphinidin-3-glucoside – delta-3-careen – d-cadineen – D-limoneen – dodecanal – elemol – eriocitrine – ethylacetaat – ethylvutyraat – farneseen – ferulic-acid – geruloyl-putrescine – flavoxanthine – galactan – galacturonic-acid – gamma-aminobutyric-acid – gamma-cadineen – geranial – geranylacetaat – geranyl-oxy-pyranocoumarine – gibberellic-acid – glucosan – heptanal – heptulose – hexanal – hexanol – hordenine – hydroxyproline – ichangin-17-Obeta-D-glucoside – isocaproic-acid – isolutein – isopreen – isorhoifolin – isosakuranetin – isosinensetin – jasmonic-acid – limonin – limonin-17-O-beta-D-glucoside – limonoaat-A-ring-lacton – luteolin-7-O-beta-D-rutinoside – luteoxanthin – lycopeen – mannose – methylbutyraat – methyl-n-methylanthranilaat – mevalonic-acid – mutatochroom – mutatoxanthin – myricetin – naringenin-rutinoside – naringin – naringin-glucoside – narirutin – narirutin-glucoside – neo-beta-caroteen – neoeriocitrin – neohesperidin – neral – nerol – nerolidol –  nerylacetaat – nerylformaat – neurosporin – n-methyl-aniline - nobiletin – nomilin – noilin-17-O-beta-D-glucoside – nomilinic-acid-17-O-beta-D-glucoside – nonanal – nonanol – nootkaton – nordentatin – obacunon – obacunon-17-O-beta-D-glucoside –octadecadienoic-acid – octan-1-al – octanal – 0ctanol – octopamine – octylacetaat – osthol – palmitoleic-acid – P-coumaric-acid – P-cymeen – pectinesterase – perillaldehyde – phenlalanine – phlorin – phylloquinon – phytoene – phytofluene – polygalacturonix-acid – poncitrin – proline – propionic-acid – quarcetagetin – quinic-acid – rubidium – sabineen – scoparon – scutellarein – seselin – seslin – sinapic-acid – sinensetin – stigmasterol – subaphyllin – suberosin – synephrine – tangeretin – terpinen-4-ol – terpinoleen – tetradecanal – tetra-O-methyl-scutellarein – trans-2-hexenal – trqns-2-hexenol – trans-sabineenhydraat – undecanal – valenceen – xanthoxyletin – xanthyletin – xylan – xylosyl-vitexin – zeaxanthin – zirconium – abscisic-acid – acetaldehyde – alanine – a-caroteen – a-linolenic-acid – a-phellandreen – a-pineen – a-terpineen – a-terpineol – a-tocopherol – alminium – arginine – arsenic – ascorbic-acid – as – asparagine – aspartic-acid – barium – bergapteen – b-caroteen – betaine – b-myrceen – b-pineen – b-sitosterol – bioflavonoid – lood – boron – broom – cadmium – calcium – caretonoid – carvon – cholesterol – choline – citronellal – citronellol – citric-acid – caffeine – cystine – diosmine – acetic-acid – oleic-acid – ethanol – fiber – fluor – folacine – fosfor – fructose – phytosterols – galactose – gamma-terpineen – geraniol – glucose – glutamine – glutamic-acid – glycine – hesperidine – histidine – iso-leucine – ijzer – caffeic-acid – kalium – campheen – capric-acid – caproic-acid – caprylic-acid – silicon – chloor – koper – kobalt – chromium – koolhydraCitrus sinensisat – kwik – koolstof – leucin – limoneen – linalool – linoleic-acid – lithium – lutein – lysine – magnesium – malonic-acid – mangaan – methanol – methionine – molybdeen – myrceen – naringenine – natrium – nikkel – olie – oxalic-acid – palmitic-acid – pectine – vet – protein – quercetine – succinic-acid – rutine – saccharose – salicylaat – selenium – serine – butanoic-acid – stachydrine – strontium – suikers – zwavel – zilver – tau-caroteen – threonine – thymol – tyramine – titanium – tryptofan – xylose – tyrosine – uronic-acid – valne – water – violaxanthine – thiamine B1 – riboflavine b2 – niacine B3– panthotenic-acid B5 – B6, C, - zeta-caroteen – zink – malic-acid. 

Combinaties:
De olie kan goed worden gemengd met vrijwel alle pittige oliën: kaneel, nootmuskaat of kruidnagel en lavendel, verder met: cipres, citroen, den, eucalyptus, hysop, jeneverbes, koriander, mirre, neroli, niaouli, patchouli, sandelhpout, scharlei, ylang ylang.
Gemengd met evenredige hoeveelheden citroenolie en verdund, is sinaasappelolie een nuttig mondspoel middel, als tonicum voor het tandvlees en voor behandeling van mondzweren.

Contra indicatie:
niet gebruiken in bad of opgelost in een beetje melk of honing en fotosensibiliserend. Niet Citrus sinensisgebruiken op een gevoelige huid.
Kan soms door het aanwezige limoneen dermatitis veroorzaken, in het algemeen niet toxisch en niet irriterend bij normale dosering. Niet gebruiken tijdens de eerste 3 maanden van de zwangerschap.
Verse olie gebruiken, geoxideerde olie kan overgevoeligheid opleveren.

Veiligheid: MSDS
Cas no.: 8000-57-9. 85% Limoneen. Vlampunt:43,3 graden C. Ontvlambaar. Soortelijk gewicht 0.838. Kookpunt 154,4 graden C. Lost op in alcohol, vette olie, niet in water.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen. Verwerken met beschermende kleding. Voortdurende blootstelling kan dermatitis veroorzaken.
Sinaasappelolie door expressie:
Cas no.: 8028-57-9. Vlampunt 46,1 graden C. Soortelijk gewicht  0.842. Veroorzaakt bij verbranding carbonmonoxide en -dioxide.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.

Inwendig:
indicatie: neurasthenie, hartkloppingen, zenuwstoornissen, moeilijke spijsvertering, hoofdpijn, koorts, krampen, koliek: 3 maal daags 3 druppels na de maaltijd mengen met honing en oplossen in warme melk of kruidenthee. Kan ook ingenomen worden in een plantaardige olie.

Geestelijk:
de vrucht voedt het lichaam, de olie de ziel. Ze geeft een gevoel van vreugde. Kan stemmingen verbeteren, neemt gevoelens van zwaarte en problemen weg, geeft warmte, vrolijkheid en gevoeleCitrus sinensisns van medeleven.

Toepassingen:
*bij rimpels: 5 druppels mengen in een eetlepel tarwekiemolie en hiermee s’avonds de huid inwrijven.
bij tandvleesproblemen, zweren: 10 druppels in een glas gekookt water, hiermee dagelijks spoelen.
*bij slapeloosheid: een paar druppels op het hoofdkussen of 10-20 druppels in de aromalamp verdampen.
*bij spanningen: 10 druppels in een eetlepel amandelolie en hiermee het lichaam masseren. Of 5 druppels sinaasappel en 10 druppels sandelhout mengen met een beetje melk of een lepeltje honing, Dit toevoegen aan een warm bad en 15-20 minuten baden. Kan in een heet bad de huid irriteren.
*bij angsten: 2-3 druppels op een tissue en meerdere malen per dag inhaleren.
*bij stress en vermoeidheid: 1 druppel sinaasappel, 2 druppels citroen, 1 druppel nootmCitrus sinensisuskaat en 2 druppels scharlei mengen met een beetje melk, room of een lepeltje honing. Dit toevoegen aan een warm bad en 15-20 minuten baden.


Bron: Das Citrus Online Buch: Daten-Blatt Apfelsinen. Citrus sinensis (L.)
          Osbeck 
          Shirley and Len Price: Aromatherapy for Health Professionals p.404.
          Essential oils Integrative Medical Guide D. Gary Young, ND.
Foto: www.bathandbodycare.com
         www.desert-tropicals.com
         www.oranjerievereniging.nl
         www.palmenhandel.de
         www.palmitosgarden.nl
         www.ruhr-uni-bochum.de
         www.np-d.com
         www.plantesdudus.com
         www.50states.com


©®Copyright en registratie notaris. André Gielen. Lith 2001 – maart 2007.

 

 


Previous page: Citrus reticulata
Next page: Commiphora species