Print This Page

Evernia prunastri

Evernia prunastri

 

 

 


EVERNIA PRUNASTRI L. Ach,                      -                                      EIKENMOS/BOOMMOS
Familie:
usneaceae. Gebruikt deel: korstmos, verzameld in het wild in o.a. Frankrijk.
Gehalte aan etherische olie 2-4% als concrète, voor 1 kg essence 50 kg mos. Een absolue door oplosextractie van gedroogd korstmos.
De opbrengst van de absolue is 2-4% in een concrète en 50% daarvan geeft het absolue, dus 100 kg eikenmos voor 1 liter absolue. Zeer geliefd in de parfumindustrie als basisnoot. Het is een geweldig fixatief, al in gebruik in de parfumindustrie sinds de 16e eeuw. Het aroma van eikenmos is in staat om de meest primitieve delen van onze natuur te beïnvloeden, omdat de mEvernia prunastrioleculen lijken op dierlijke feromonen, speciaal die van het muskushert, die beroemd is als afrodisiacum en die voornamelijk mossen eet.
Er wordt een concrète en een absolue geproduceerd door oplosextractie uit het mos, dat eerst vaak is geweekt in lauw water. Een absolue wordt geproduceerd door vacuümdestillatie uit de concrète, dit is een lichtgele of olijfkleurige viskeuze vloeistof met een droge-aarde, bastachtige naar de natuur analoge geur. Harsen en resinoïden door alcoholextractie uit de ruwe grondstof. De concrète, harsen en resinoïdes zijn heel donker gekleurde semi-vaste of vaste massa’s met een zware aardeachtige, zeer duurzame geur. De belangrijkste van deze producten is de absolue, een donkergroene of bruine zeer viskeuze vloeistof met een bijzonder duurzame, aarde-mosachtige geur met een leerachtige ondertoon.

Er zijn veel verschillende soorten mos. In Nederland komen zo’n 650 soorten mos voor. De meest algemene behoren tot de familie Sfagnaceae, zoals veenmos of sfagnum. De naam eikenmos is echter misleidend, omdat deze soort ook op andere bomen groeit, zoals op de ceder en conifeerachtigen. Plantkundigen hebben de eikenmos ingedeeld bij de lichenen of korstmossen, die gevormd worden door de symbiose van een schimmel en een groen- of blauwwier. Dat wil zeggen: een wier en een schimmel hebben zich samengevoegd en hieruit is een nieuw organisme ontstaan. De schimmel levert het nodige water en mineralen aan het wier. Het wier produceert op zijn beurt fotosynthese producten in de vorm van suikers voor de schimmel, die geen bladgroen bezit en dus geen fotosynthese kent. De schimmel zuigt die stoffen uit de cellen van de algen. Door deze symbiose kunnen lichenen overleven in zeer extreme omstandigheden, zoals op stenen, op bomen, tijdens vrieskou, enz. Korstmossen zijn goede bio indicatoren voor luchtverontreiniging. Ze zijn gevoelig voor bepaalde concentraties van zwaveldioxide waardoor het voorkomen of juist niet voorkomen een indicatie geeft van de concentratie zwaveldioxide in de lucht.Evernia prunastri

Veenmos groeit in de lente in tuinen, moerassen en heidegebieden. De soort cymbifolium werd al in de Oudheid gebruikt voor de behandeling van wonden. Onderzoek heeft uitgewezen dat cymbifolium inderdaad bacterieremmende en –dodende eigenschappen bezit. Ze groeien zeer langzaam, soms maar een onderdeel van een millimeter per jaar, waardoor ze tussen de 1000 en 4000 jaar oud worden.
Op de plaats waar ze op de boom zitten kan men bepalen waar het Noorden is, aangezien ze altijd aan de westkant zitten.
Echt eikenmos kan alleen tot ontwikkeling komen in een schone omgeving met zuivere lucht. Het is een zeer langzaam groeiende soort die alleen in het wild te vinden is. De soort is moeilijk te kweken. Eikenmos heeft zachte geweiachtige takjes met een grijsgroene bovenkant en een witte onderkant. Groeit vooral op de kurkeik en de zomereik. Voor de extractie wordt het een nacht geweekt in water en begint dan te fermenteren, dat voor de bijzondere geur zorg draagt.
Eikenmos echter heeft hele andere kwaliteiten. De Arabieren gebruikten het als rijsmiddel voor brood en als paarse verfstof voor hun wol. Als verfstof werd het al in de bijbel vernoemd, bij Ezekiël 27:7. In de graven van de Egyptische farao’s werden manden met eikenmos gevonden. Indianen wonnen een tonicum dat gunstig werkte op de maag en dat tegen hoest werd gebruikt. In veel culturen was eikenmos een fixatief in parfums en in zeep van bloemen. Tegenwoordig wordt eikenmos nog gebruikt als fixatief voor parfums van viooltjesnoten. Eikenmos heeft een duurzame, sterke geur en wordt toegevoegd aan chypreachtige parfums met een top op basis van bergamot, kruiden en hout. Het kan tevens dienen als bosachtige basisnoot voor parfums van andere geurfamilies. Eikenmos geeft veel mannengeuren een bosachtig aroma.
Het eikenmos dat voor parfums gebruikt wordt komt uit Frankrijk, uit de bossen van de Fontainebleau en de Cevenne, maar ook uit Italië, het voormalige Joegoslavië, Tsjechië, Griekenland, Marokko, Algerije, Slowakije en Hongarije, uit heet Midden- en Zuid Europa. De aromatische stoffen worden hoofdzakelijk in Frankrijk bereid, maar ook in Bulgarije, voormalig Joegoslavië en de USA.
Evernia prunastriHet wordt steeds zeldzamer en daarom heeft men natuurlijk een synthetische variant gemaakt in de laboratoria.
Iers mos is eigenlijk geen mos, maar een wier. Het komt voor langs de kusten van Noord Europa en Amerika. Uit het wier wint men een gelatineachtige hars die lijkt op agar-agar, die eveneens uit wier wordt gewonnen en in het Verre Oosten wordt gebruikt voor het maken van zoete lekkernijen. De hars van eikenmos wordt eveneens gegeten, meestal als bijgerecht in gekookte vorm. In Schotland maakt men er gelatinepuddinkjes van, die dan dikwijls geserveerd worden bij vleesgerechten.

Eikenmos heeft een groot fixerend vermogen en is te mengen met bijna alle andere oliën. Ze worden op grote schaal gebruikt in parfums, om hun rijke natuurlijke ondertoon.
Eikenmos is een lichtgroen mos, dat in de eerste plaats op eikenbomen en soms op andere species gevonden wordt, bijvoorbeeld coniferen, ceders. Eikenmos, of longkruid, of longmos wordt dikwijls samen met Evernia pulmonaceae, een groenbruin mos geoogst. De Indianen gebruiken het tegen ademhalingsklachten en voor de behandeling van wonden. In het westen wordt het lobaria genoemd en wordt het gebruikt tegen astma, bronchitis en hoest bij kinderen.
De eik, Quercus robur, is inheems in Europa en Noord Amerika.
Er wordt ook mos verzameld van sparren en dennen, o.a. Evernia furfuracea en Usnea barbata, in Europa bekend als sparren- en boommos, maar die in de USA. ook eikenmos genoemd worden. Het is dan echter een mindere kwaliteit dan het echte eikenmos.
De concrète wordt vooral gebruikt in zepen. De absolue is het meest veelzijdig en wordt gebruikt in alle soorten parfums, eau de colognes, aftershaves, etc. De absolue olie wordt gebruikt in dure parfums. De hars en de resinoïdes zijn moeilijk oplosbaar en worden gebruikt in zepen, haarpreparaten, industriële parfums en goedkopere producten.
De huidig economische waarde is gering. Belangrijk zijn nog: rendiermos, als veevoer en voedsel voor rendieren. Als geneesmiddel hebben ze tegenwoordig nauwelijks nog een Eikenmos/Boommosbetekenis. Soms bij het verven van een goede kwaliteit wol worden korstmossen nog wel eens gebruikt.

Werkzame bestanddelen:
Kristallijne substantie van zogenaamde moszuren: voornamelijk eupatorinezuur, everniazuur, d-usnic acid, sparassol, wat atranorine en chloratronorine.
Inhoudstoffen afhankelijk van de vindplaats, extractie en oplosmiddelen.
Methyl-2,4-dihydroxy-6-methylbenzoaat – 3,6-dimethylbenzoaat (deze eerste twee bestanddelen zijn de voornaamste geurcomponenten in eikenmos)– 3-methoxy-5-methylphenol – 3-methoxy-2,5-dimethylphenol.

Werkzaamheid:
antiseptisch -  demulcent -  expectorant  -  fixatief -  verfstof.

Geestelijk:
Eikenmos combineert de kracht van de eik. In het Latijn is kracht en eik uitgedrukt in hetzelfde woord “robur” refererend aan de fysieke zowel als morele kracht. De geur van eikenmos Evernia prunastristimuleert een constructieve instelling ten opzichte van het leven en geeft karakter. Het is een parfum voor krachtige persoonlijkheden, die uit willen dragen: Ïk ben een eik”. Het diepe en primitieve aroma brengt ons terug naar onze wortels en geeft zekerheid en zelfvertrouwen. Verdampt geeft het vertrouwen, komt betrouwbaar over, serieus, robuust, solide.

Contra indicatie:
Wordt wel op grote schaal versneden of vermengd met andere mossen en synthetische parfumstoffen. Enkele gevallen van dermatitis gemeld. Staat bekend als allergeen en gebruikt in cosmetica moet het worden vermeld.
Robert Tisserand zegt ervan: gebruik met grote voorzichtigheid, toxisch, slijmvlies irritant, dermatitis, niet gebruiken bij epilepsie en zwangerschap.Evernia prunastri

Toepassingen:
Als fixatief in de parfumindustrie.
Inwendig bij longaandoeningen.


Bron: Dyeing with Lichens & Mushrooms by Katie Hodge.
          Wikipedia nl., de., eng.
          Profuma Terapia.it: Oak moss – Evernia prunastri.
          Informatie over korstmossen: www.bionet.schule.de
          Material Safety Data Sheet: Oak moss pure Yugoslavia Product. No. 999 Everna prunastri.
          Absolute.
          www.bojensen.net/essential oils: Oakmoss.
          Wat zijn mossen, door John Colfoort 2005
Foto: www.profumo.it
         www.biopix.dk
         www.natuurmedia.nl
         www.bgbm.org
         www.biol.paisley.ac.uk
         www.hik.hu
         www.ruralinfos.org

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – november 2007

 


Previous page: Eugenia caryophyllus
Next page: F