Print This Page

Mentha x piperita


MENTHA X PIPERITA L.                                        -                                                  PEPERMUNT
Synoniem:
 Mentha lavanduliodora
FaMentha x piperitamilie: lamiaceae, labiatae. Gebruikt deel: bloeiende kruid, stoomdestillatie met een opbrengst van 2%-4%, voor 1 kg essence 50 kg gedroogde blaadjes. China, Frankrijk, Verenigde Staten. Topnoot, erg overheersend, niet veel in de parfumindustrie gebruikt, wel in de voedingsmiddelenindustrie, mondverzorging, tabaksindustrie en in likeuren.
Er zijn 25-30 species van pepermunt. De olie is lichtgeel of groenig met een penetrante muntachtige kamfergeur, die dikker wordt naarmate hij ouder wordt.
Hybride, kruising tussen Mentha spicata, spearmint en Mentha aquatica, watermunt.

Groeit in gematigde, vochtige gebieden. Het is een kruipende plant en de wortels verstrengelen zich met de wortels van andere planten van hetzelfde geslacht. Zodoende ontstaan talloze variëteiten.
Hij heeft een rechtopgaande vertakte stengel die rijk is aan uitlopers, dikwijls roodpaars van kleur en hij wordt 50 cm hoog. De bladeren worden verzameld. In het begin van de bloei is het percentage etherische olie het hoogst. De bladeren worden met de hand van de stengel geritst. Pepermunt is een meerjarige winterharde plant die zich snel verbreidt en bloeit van juli tot september. Groeit in gedeeltelijke schaduw, of ook wel in de volle zon. De plant houdt van een rijke vochtige, alkalische, luchtige grond, met een ph van 6-7. Heeft vierkante stengels en is 1 meter hoog bij volwassenheid. Het is een steriele plant en heeft dus een vegetatieve voortplanting door uitlopers.

Menthe was een nimf in de Griekse mythologie. De god van de onderwereld, Hades, aanbad haar. Persephone, de echtgenote van Hades was jaloers en ze wilde de nimf te lijf gaan. Om Menthe te redden veranderde Hades haar in een geurig plantje. Een andere versie noemt Pluto als god van de onderwereld, die verliefd werd op de mooie nimf Menthe. Haar echtgenoot Mentha x piperitaPersephone trapte haar de grond in en Pluto veranderde haar in een geurig, mooi plantje.
Vanaf die dag is munt in Griekenland het symbool van de liefde en deze betekenis had het ook in het Oude Rome. De kransen die jonge bruiden droegen waren gemaakt van munt en sinaasappelbloesem. De vloer van de bruidskamer werd bedekt met munt om een geurige nacht vol geluk tegemoet te gaan. De Romeinen deden polei en munt in hun wijn en sauzen voor de smaak. De tafels werden met munttakjes versierd en de borden werden met munt ingewreven om de eetlust op te wekken. Romeinse vrouwen kauwden een soort pasta van munt en honing voor een frisse adem. Ook om te maskeren dat ze wijn gedronken hadden, want dat was verboden op straffe des doods. Wijn was alleen voor goden en mannen. Plinius gaf studenten de raad het hoofd met een krans van munt te omwinden. (De etherische olie is inderdaad een cefale olie en goed voor de doorbloeding van de hersenen.)
Volgens astrologen staat munt in het teken van Mercurius. Deze planeet stimuleert de hersenactiviteiten en het geheugen. Wanneer men hard moet studeren en tentamens moet afleggen moet men enkele dagen muntthee drinken, hetgeen de resultaten ten goede zal komen. Door de jaren heen werd munt zeer gewaardeerd. In de bijbel wordt aangegeven dat de Farizeeën hun tienden inden van munt, komijn en dille. Ook werd het op de vloeren verspreid in Joodse synagogen en Italiaanse kerken.
Staat bekend als een probaat middel tegen een schorre keel, in de vorm van een lauw muntaftreksel. Het is een van de meest gebruikte, oudste en veelzijdigste geneeskrachtige kruiden die we kennen en kan worden gebruikt bij ontstoken tandvlees, tegen krampen, is goed voor de spijsvertering, in hete thee tegen spanningen, op een suikerklontje tegen misselijkheid. Munt wordt veel gebruikt in smeerseltjes tegen verkoudheid, om de borst in te wrijven en de luchtwegen te ontlasten van slijm. Ook gebruikt in hoestpastilles. Zalf tegen migraine, aanbrengen op de slapen en zachtjes inmasseren.
Mentha piperita is een sterk geurende munt die wordt gebruikt in de farmaceutische industrie, voedingsmiddelenindustrie, door suikerbakkers, likeurstokerijen, cosmetische industrie. Deze soort wMentha x piperitaordt gebruikt in de parfumerie, in frisse geuren, sportieve eaux vooral voor mannen. Verfrissend en ontsmettend. Een goede tandpasta is groene leem met enkele druppels pepermunt. Verhoogt de concentratie en creativiteit.

Pepermunt komt overal ter wereld voor en was al bij de Egyptenaren, Grieken en Romeinen bekend als middel tegen spijsverteringsklachten. In de dertiende eeuw werd het vermeld in de IJslandse Pharmacopea. In West Europa werd het pas algemeen medicinaal toegepast in het midden van de negentiende eeuw en dan vooral in Engeland. De grote plantkundige Ray ontdekte pepermunt als een onderscheiden species in de late zeventiende eeuw en publiceerde erover in de tweede editie van zijn Synopsis stirpium britannicorum in 1696. In 1721 werd het opgenomen in de London Pharmacopea onder de naam Mentha piperitis sapore. Het oudste pepermunt district is in de buurt van Mitchum, in Surrey, waar het sinds 1750 commercieel werd verbouwd op een paar hectaren. Aanvankelijk moest deze pepermunt gedestilleerd worden in Londen. Hede ten dagen is Mitchum nog steeds het centrum van de pepermunt olie industrie. Het Engelse product is superieur betreffende scherpte en geur van de olie. Op het vasteland van Europa werd pepermunt voor het eerst verbouwd in Utrecht in 1771. Nu wordt het verbouwd in aanzienlijke hoeveelheden in verscheidene landen. In Frankrijk wordt de Franse pepermunt olie gedestilleerd in Grasse en Cannes. De Franse variaties van de Mentha piperita zijn niet gelijk aan de Engelse cultivars. De Franse variëteit staat bekend als “rode munt” en groeit op grond waar de echte pepermunt niet kan groeien. Ook kan hij vijf jaar geoogst worden van hetzelfde stuk land. De echte Mentha piperita slechts twee jaar. De rode munt geeft een hogere oogst opbrengst maar heeft een lagere kwaliteit. In Italië worden Engelse planten geteMentha x piperitaeld in de provincie Turijn en dat gebied wordt genoemd het Mitchum van Italië. Hier komt zo’n 25-27000 kg etherische olie vandaan. Ook een gebied in Duitsland levert een goede kwaliteit olie, in de buurt van Leipzig. Rusland produceert eveneens pepermunt olie, meer voor eigen gebruik, in de Oekraïne en de Kaukasus. Ook Hongarije heeft een aanzienlijke pepermunt olie industrie.
De plant heeft zijn oorsprong in Europa, maar tegenwoordig wordt in de Verenigde Staten meer pepermuntolie geproduceerd dan in welk land ook, vooral in Michigan, Indiana en Ohio. Alleen India produceert nog meer, vooral in Uttar Pradesh in het district Badaun. De Engelse olie is onvergelijkbaar de beste, maar ook tegen een hoge prijs. De Franse is minder van kwaliteit, maar toch beter dan de Amerikaanse.
Overal in de geschiedenis duikt pepermunt weer op; om tanden wit te maken, om gerechten te kruiden, enz.

De olie wordt verkregen door traditionele waterdamp destillatie van de (soms gedeeltelijk gedroogde) bladeren en bloeitoppen. De olie zit aan de onderkant van de bladeren en wordt gerectificeerd en gefractioneerd voor gebruik in de voedingsmiddelenindustrie, als tandpasta, mondwater, kauwgum, enz.
De wereldproductie is 4000 ton per jaar, waarvan 90% in de USA. De wereldvraag neemt ieder jaar met 5% toe, door uitbreiding van de Aziatische markt. Australië produceert 30 ton. KwalitMentha x piperitaatief wordt de teelt beperkt tot Tasmanië en Victoria, met lange hete dagen en koele nachten voor de juiste oliebalans. Gebieden die in de winter nat zijn, doen het niet goed, de planten kunnen zelfs sterven, evenals bij overstromingen en als ze onder water staan. Mentha piperita levert de beste kwaliteit olie met menthol 43-49%. 300 Hectare levert 20 ton olie in Tasmanië en Victoria. In China en Brazilië wordt Mentha arvensis geteeld met een menthol nivo van 80-85%. In de meeste gebieden in zuidelijk Australië kan pepermunt geteeld worden. Voor olie van goede kwaliteit zijn echter alleen geschikt de riviervalleien van Tasmanië en Noordoost Victoria. De teelt behoeft dagelijks wisselende temperaturen om top kwaliteit olie te verkrijgen, hete dagen en heldere koele nachten tot de oogst in februari. De hitte overdag moet de plant tot volwassenheid brengen en de koele nachten moet het schadelijke menthofuraan nivo in de olie beperken. Pepermunt wordt voortgeplant door de wortelstok van de vorige oogst met een gespecialiseerde machine op te tillen en af te snijden op 5-10 cm. lange stekjes. De machine plant deze in rijen met 60 cm afstand, in de herfst of vroege lente en deze zaailingen kunnen reeds in het eerste seizoen geoogst worden. De plant heeft voeding nodig en nitrogeen door middel van waterirrigatie. Onkruidbestrijding is belangrijk, aangezien onkruid mee geoogst wordt en dus de olie kan beïnvloeden. De plant is gevoelig voor roest, pest, mijten, spMentha x piperitaanrups, engerlingen, wormen. Australië heeft nog een aandeel in de markt, omdat ze een goede kwaliteit olie leveren.

Het tijdstip van oogsten is erg belangrijk om zeker te zijn van een maximum aan werkzame bestanddelen. De plant is erg sappig en als de plant blootgesteld wordt aan fysiologische of pathalogische stress zal de oogst opbrengst snel verminderen. De bladeren mogen niet gekneusd worden bij de oogst. De gemaaide plant wordt in een destilleervat gesneden en er wordt natte of superhete stoom doorgeleid en water en olie worden gecondenseerd en gescheiden. De apparatuur moet liefst van roestvrij staal zijn. Het is een kleurloze tot lichtgele olie, die dikker wordt naarmate hij ouder wordt. De kosten van de productie zijn hoog mede door de vegetatieve voortplanting door middel van uitlopers.
De essence versterkt de hersenen, is een cefale olie en bevordert het heldere denken en verfrist de geest, evenals de oliën: citroen, lemongrass, basilicum en rozemarijn. Ze blijkt goed te werken bij gebrekkige concentratie, geestelijke vermoeidheid en een zwak geheugen. Muntolie is een snelwerkend middel bij acute gevallen en helpt bij duizeligheid, hartkloppingen, shock en zwakte. Ideaal ter behandeling van hoofdpijn en spanningen in de nekstreek. Muntolie werkt verwarmend, heft krampen op en bevordert de spijsvertering. Het bevordert de galafscheiding en de galstroom. Hij is antiseptisch en slijmoplossend bij griep en verkoudheid en werkt goed in een mengsel met eucalyptus en tea tree. Muntolie stimuleert de lymfestroom en heft stuwingen in het weefsel op. Kan de ogen irriteren, dus voorzichtig gebruiken. Bij oplossen in vette oliën mag muntolie de 1% concentratie niet overschrijden, dus 1 ml op 100 ml basisolie. Een kuur mag niet langer duren dan drie weken, dan moet men stoppen.
Pepermuntextracten werken licht verdovend. Inwendig is pepermuntolie goed bij misselijkheid in de onderbuik, ochtendziekte, indigestie, buikgriep, maagzweren, influenza, verkoudheid, verstopte neus, enz. Uitwendig werkt de e.o. gunstig op infecties van de luchtwegen, brandwonden, catarre, jeuk. Hoofdpijn verdwijnt, concentratievermogen wordt verhoogd. Massage olie bij spierijn.
Mentha x piperitaNiet gebruiken in bad omdat muntolie selectief alleen de koude-zenuwen prikkelt in warm water en de warmte-zenuwen in koud water, dat een gevoel van niet aanwezige kou oproept en vice versa met warmte.
Ongewenste dieren hebben een hekel aan de sterke geur van pepermunt. Men kan de olie ook combineren met eucalyptus, tegen muizen, ratten, kakkerlakken, enz.

In de plant aanwezig:
etherische olie, menthol, looistoffen, enzymen, tanninen, flavonoïden: rutine en menthoside, bitterstoffen, choline, carotenen, rosemarijnzuur.
Een aantal werkzame bestanddelen: Variabel, naargelang de verschillende clonen.
Monoterpenen: alfa-pineen 2%, alfa-cadineen, alfa-caroteen, alfa-copaen, alfa-gurjuneen, alfa terpineen, alfa-terpineol, alfa-thujoon, beta-betulenol, beta-caroteen, bisaboleen, camfeen, carvacrol, carveol, cedreen, cedrol, beta-pineen 4%, limoneen 3%. Sesquiterpenen: beta-caryophylleen, germacreen, bicyclo-elemeen, z-bulgareen. Niet terpenische alcoholen: octan-3-ol. Monoterpenolen: menthol 50%, neo-menthol 3%, isomenthol, neo-isomenthol, (+) en (-)piperitols, piperitenol, isopiperitenol. Monoterpenonen/ketonen: (-)-menthon 20-30% en soms tot 65%, (+)-iso menthon, neomenthon 2.7%, neo iso-neomenthon 2.5%, (+)-piperiton, (-)-piperitone, isopiperitone, carvon, jasmon, pulegon <3%. Terpenische zuren: 1,8-cineol 5-10%, (-)-menthofuraan <3%, valeriaanzuur, piperitonoxide. Terpenische esters: menthyl-acetaat 20-30%, neomenthyl-acetaat, isomenthyl-acetaat, butyraat-acetaat, menthyl isovaleraat-acetaat. Coumarines: aesculetine. Zwavelhoudende stoffen: dimethylsulfide, mintsulfide.
          Ter vergelijk: bestanddelen van olie van bladeren, bloemen, stengels en knoppen:
Hydrocarbons: monoterpenen: 3-18%. A-pineen 0.2-2% - b-pineen 0.3-4% - limoneen 0.6-6%  mentheen – a- en b-phellandreen – sabineen <1% - b-myrceen <1% - cis-b-ocimeen, sporen -1.5% - trans-ocimeen - a-terpinoleen, sporen – 0.2% - a-terpineen <1% - y-terpineen <1%. Aromatisch p-cymeen, sporen – 0.5%. Sesquiterpenen: b-caryophylleen 2% - trans-b-farneseen 0.5% - germacreen D ,1-4.3% - a-humuleen -= a-copaen – a-bourboneen <1% - a-cadineen – Y-cadineen, sporen-0.7% - bicyclogermacreen – a-muuroleen, sporen 0.56%.
Alcohols: monoterpenolen: 50%. Menthol 28-46% - isomenthol – neomenthol 2-7.7% - piperitol – piperitenol – isopiperitenol – a-terpineol 0.1-1.9% - linalol <1% - terpinen-4-ol 0-2.4% - cis-Mentha x piperitathujan-4-ol 0.2-1.4% - trans-thujan-4-ol, sporen-0.8%. Sesquiterpenolen: viridiflorol 1% - 10-a-cadinol, sporen-0.3%. Andere: 3-octanol <1%.
Ketonen: monoterpenonen: menthon 12-20% - pulegon 2-5% - piperiton 1-2%. Isomenthon 2%-10% - neomenthon 1%-3% - piperitenon, sporen-0.7%
Oxiden: monoterpenoide: 1,8-cineol 3-7.4% - trans-piperitonocide 0.5-3.1%. – menthofuran 1%. Sesquiterpenoide: caryophyleenoxide, sporen-0.5%.
Esters: monoterpenyl: methylacetaat 4-9% - methylbutyraat 0-1% - methyl isovaleraat 0-1% - neomenthylacetaat – isometnhylacetaat.
Coumarine: aesculetine.
Sulfiden: mintsulfide 0-1%.
Bron: David Stewart p.537. – E. Zimmermann p.155. – Shirley nd Len Price p. 439.

Specifieke werkzaamheid:
Olie met een zeer breed werkingsveld:
Acne - adstringent – analgetisch+++, sterk, hoofdpijn, migraine, neuralgia, sciatica  - anesthetisch - anthelmintisch – antibacterieel – anticatarraal - anticonvulsant – antifungal, ringworm, huidinfecties  - anti-inflammatoire, bronchitis, colitisw, cystitis, eczeem, enteritis, gastritis, hepatitis, laryngitis, sinusitis, urticaria - antimicrobisch – antimycotisch - anti-ontsteking  –  antiparasitisch - antipruriginosom (jeukstillend)– antipyretisch, koorts - antiseptisch – antispasmodisch, koliek, spasmen – antiviraal, zoster, hepatitis, neuritis  – asthenia+++ - bactericide – bevalling – blaasontsteking – braakneigingen – bronchitis – cardiac, hartversterker – carminatief, flatulentie  – cefaal, stimuleert de hersenen, helder denken, concentratie – cholagoog – choleritisch – colitis - cordiaal – cystitis - darmontsteking – dyspepsie – digestief, indigestie, misselijkheid, irritable bowel syndroom – diuretisch - eczeem++ -  emmenagoog – epitheliserend – expectorant, astmatische bronchitis, bronchitis  – evenwichtherstellend/ harmoniserend - febrifugum – flatulentie – galblaasproblemen – galstenen -  galstimulant – gebrek aan eetlust - geelzucht, viraal – geboortehulp, geboorte inleiding, geboorte pijn - gele koorts – griep – halitosis - hartkloppingen – hartzwakte – hepatisch, cirrose, geelzucht  – hepatitis, virale – herpes Zoster, viralhoesten – hoofdpijn+++ - hormoon-like, onregelmatige perioden, opvliegers  – huidontsteking – hypertensor, hypotensie  - indigestie – infectieziekten – insecticide, met eucalyptus: muggen, muizen, ratten, kakkerlakken – irritabile colon -  ischiaspijn -  jeuk, verkoelend – kalmerend, huidirritaties, Mentha x piperitauitslag, roodheid  -   kolieken – krampstillend, o.a. spijsverterings-kanaal – lage bloeddruk – laryngitis - levercongestie++ - leverinsufficientie+++ - luchtwegproblemen - maagklachten – migraine+++ - misselijkheid – mucolytisch, bronchitis, astmatische bronchitis -  nervinum – neuritis, virale – neurotonisch, apathie, nerveus overgeven, reisziekte, palpitaties, vertigo  - neurovegetatieve dystonie – neusontsteking – nierkoliek – onmacht/flauwte – ontstekingremmend, ingewanden en urinewegen  – oorontsteking – otitis - overgeven – overspanning – pancreasin sufficiëntie - paradentose - pijnstillend+++ - prostatitis – reisziekte – rhinitis - ringworm – scabiës – sinusitis – slapeloosheid - slijmoplossend - spierpijn – spasmolitisch, sterk, calcium antagonist  – stimulerend, lever, hart, baarmoeder, pancreas - stomachisch – stress – strottehoofdontsteking - sudoriferisch – tandpijn/kiespijn – uterotonisch, geboorte hulp -  verdovend+++ - verkoudheid – vermoeidheid – vertigo – viricide - windzucht – winterhanden/ wintervoeten - tonisch, lever, hersenen, neuro, hart, urinewegen, darm en digestief   – vasoconstrictor – vermifugum – wondhelend, moeilijk genezende wonden - zenuwpijnen – zenuwstelsel, vegetatief regulerend en kalmerend  -  zweren – zuiverend, bloed.
Niet voor baby’s en kinderen, kan bij toediening door de neus reflex apnoea of laryngo spasmen veroorzaken, waardoor een acute kolaps kan optreden met mogelijk fatale afloop. (Tester-Dalderup 1980).
Bij sommige mensen kunnen allergische reacties optreden zoals dermatitis, hoofdpijn, blozen, rood worden. Bij huidirritaties zeer lage dosering gebruiken.
Cefaal, versterkt de bloedsomloop in het hoofd en waar het uitwendig plaatselijk wordt toegepast.
De Universiteit in Kiel 1996 vergeleek de analgetische effecten van Mentha x piperita met paracetamol bij mensen met spanningshoofdpijn en bevonden, dat 10% van de olie in ethanol, hetzelfde effect had als 1000 mg paracetamol en dat heeft geleid tot de ontwikkeling van het preparaat Euminz.
Men zegt dat de Engelse pepermunt de beste kwaliteit heeft en dat komt vooral door het gematigde klimaat. De werkzaamheid van menthol is groter als het in zijn “totale” staat wordt gebruikt, als integraal onderdeel van de etherische olie, zoals bij vele etherische oliën.

Inwendig:Mentha x piperita
indicatie: bij slechte adem door maagklachten, darmgassen, gebrek aan eetlust, hik, hoofdpijn, migraine, menstruatiepijn, misselijkheid, opgeblazen gevoel, herstel na ziekte, winderigheid, reisziekte, ascaris, angsten, zenuwinzinking: 3 maal daags 3 druppels na de maaltijd. Oplossen in honing of op een suikerklontje in combinatie met bijvoorbeeld muntthee.

Combinaties:
thee of essences van: benzoë, bergamot, citroen, eucalyptus, marjolein, grapefruit, lavendel, rozemarijn en andere muntsoorten.

Geestelijk:
cefale olie, bevordert het geheugen en de concentratie; goed bij spanningen en stress, hoofdpijn, nekpijn van psychische aard. Te verdampen bij veel intellectuele arbeid en ook bij geestelijke uitputting en overspannenheid.
De olie werkt op het ego en verdrijft gevoelens van hoogmoed en eigendunk. Helpt tevens minderwaardigheidscomplexen te overwinnen. Pepermunt wordt geassocieerd met reinheid. Werkt kalmerend bij overspannenheid.

Contra indicatie:
Pepermunt beïnvloedt de werking van homeopathische geneesmiddelen negatief, daarom niet gebruiken als u deze medicijnen neemt.
Verder opletten met inwendig gebruik: kinderen jonger dan 3 jaar, maar liever niet gebruiken tot 10-12 jaar, gebruik in bad en uitwendig. Niet gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding. De menthol kan aanleiding geven tot dermatitis, hoofdpijn, verMentha x piperitakrampingen van de stembanden.
In concentratie giftig en irriterend. Niet langdurig inwendig gebruiken.

Veiligheid: MSDS
Cas no. 8006-90-4. Vlampunt 66 graden C. Soortelijk gewicht bij 20 graden C.: 0.8990 - 0.9110. Wordt door de huid opgenomen. Giftigheid LD 50: 2426 mg/kg voor ratten.  
Stabiele vloeistof, schokbestendig, niet explosief.
Xi-Xn: irritant voor ogen en huid, mogelijk dermatitis veroorzakend - licht schadelijk voor de gezondheid. Niet carcinogeen, mogelijk mutageen voor de mens. Kan het ademhalingssysteem irriteren bij inhaleren. R36-S2-S46.
Bij verbranding schadelijk stoffen producerend: koolmonoxide en dioxide. Bij verwerking beschermende kleding dragen.
Bij ingestie: niet braken, arts waarschuwen, etiket/verpakking tonen. Ogen spoelen met overvloedig water voor 15 minuten, evenals de huid.

Toepassingen:
*bij slechte adem: 1 druppel op een tandenborstel doen en 2 maal daags poetsen. Goede tandpasta is groene leem met 5 druppels pepermunt.
*bij hoofdpijn, migraine: 2 druppels op de slapen smeren. (draagolie gebruiken).
*bij muggenoverlast: voor het slapen gaan 2-3 druppels op het kussen sprenkelen. (denk aan de ogen).
*bij tand/kiespijn: 1 druppel op de pijnlijke tand/kies smeren.
*verdampen: enige druppels in de auto verhogen de concentratie.
*bij astma: de ontkrampende werking van pepermunt maakt het tot een waardevol dampbad. Doe 1-4 druppels in een schaaltje heet water en damp 10 minuten.


Bron: USDA GRIN Taxonomy for Plants: taxon name: Mentha.
          Pepermunt: Mentha piperita www.natuurlijkerwijs.com
          Michael Kraus Etherische oliën voor lichaam, ziel en geest.
          Julia Lawless: Het complete handboek Etherische oliën.
          Michael Vanhove, Geert Devlieghere: Etherische oliën.
          Patricia Davis: spirituele aromatherapie.
          Terug naar oliebeschrijvingen. Nature-helps.com Michel Vanhoven
          Heilpflanzen-Katalog: Pfefferminze Mentha x piperita L.
          E. Zimmermann Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. P.157.
          Shirley and Len Price Aromatherapy for health Professionals. P. 439.
          Marianne Rösner-Leucht: verbena-plus Kraut und Küche: Minze: Rein pflanzlich.
          Liber Herbarum II Mentha piperita. Erik Gotfredsen.
          Nico Vermeulen: Kruiden encyclopedie.
          David Stewart. The chemistry of Essential oils made simple. P.537.
          Food-info Munt (pepermunt; Mentha piperita) Wageningen Universiteit.
          Gernot Katzer’s Spice Pages: Peppermint (Mentha piperita L.)
Foto: www.ruhr-uni-bochum.de
         www.de.wikipedia.org
         www.phytodoc.de
         www.plant-identification.co.uk
         www.mobot.org
         www.bio-gaertner.de
         www.hortiplexgardenweb.com
         www.gaertnerei-kalb.de

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – december 2008