Print This Page

Rosa species

 

Roos   Roos   Roos   Rosa alba   Rosa centifolia


ROSACEAE SPECIES:

De roos is het symbool van de liefde.

Verdere symboliek:
           Karmijnrode rozen betekenen trouw.
           Witte rozen: hartstocht, onschuld, trouw, goedkeuring, ook opgeven. Ouderen
           associëren de witte roos met de dood, als kerkhofbloemen.
           Roze rozen staan voor jeugd, schoonheid en pracht.
           Gele rozen staan voor verering.
           Oranje rozen betekenen geluk en hoop.
           Zwarte rozen betekenen dat de ontvanger in de nabije toekomst aan een ongeluk zal
           sterven.
            De blauwe roos is het symbool voor het onbereikbare, geteeld in de Botanische Tuin in
           Wenen in 1923. (naam: Charles de Gaulle). Tot op heden zijn er geen zuivere blauwe
           rozen. Die aangeboden worden zijn geverfd. De reden is dat de roos een blauw pigment
           heeft, dat gebonden is aan een rood pigment en daarom o.a. de kleuren lila en lavendel
           geeft.

Rozen zijn zeer geliefd en we hebben verschillende soorten: o.a.boom- stok- of standaard rozen – struikrozen – klimrozen. Er is geen bloem, die een grotere rol heeft gespeeld in de geschiedenis, religie, kunst of literatuur. Al beschreven door Herodotus (485-425 v. Chr.) en Theophrastus (372-286 v. Chr.), bekend uit Egyptische artefacten van voor 1500 voor Christus; de alba’s, damasks en gallicas waren al gecultiveerd door de Romeinen. Confucius (551-479 v. Chr.) heeft al 600 rozen boeken vernoemd. Vanaf de negentiende eeuw nam de teelt van allerlei hybriden en variaties een enorme vlucht.

Habitat in de gematigde noordelijke zone en subtropische gebieden. Inheems in Noord Amerika – Europa – Azië – Noord Afrika. Op het zuidelijk halfrond zijn ze aangeplant en veroorzaken daar soms problemen zoals de Rosa rubiginosa in Zuid Chili, waar ze weidelanden overwoekeren, waardoor ze voor het vee onbruikbaar zijn geworden.
De roos wordt al sinds de oudheid gekweekt, in de middeleeuwen voornamelijk door de monniken. Dankzij hen zijn de vele soorten nu nog algemeen. Rozenolie werd al door de Grieken gebruikt om lichamen te zalven. In de middeleeuwen tegen tal van kwalen gebruikt: slapeloosheid, hoofdpijn, kiespijn, oorpijn, bloedingen, enz.
Rozen zijn meestal bladverliezende heesters met doornige takken, samengesteld blad met tot negen blaadjes, geurende bloemen in de zomer en vruchten of bottels in de herfst. De roos wordt medicinaal, aromatisch, cosmetisch, culinair en ambachtelijk gebruikt. Verse bloemblaadjes en rozenwater geven smaak aan zoete en hartige gerechten en worden gesuikerd ter decoratie, Rozenwater verfrist vermoeide huid en ogen. Gedroogde rozenblaadjes behouden hun geur en zijn basis van potpourri. De Hondsroos, Rosa canina, is de belangrijkste bron van bottels voor jam, wijn, siroop en thee. Thee van de bladeren heeft een licht laxerend effect. Rozenolie van damascener, bourbon, gallica en anderen wordt gewaardeerd in de parfumindustrie en aromatherapie. Rozenolie heeft verjongende eigenschappen en is een typische vrouwenolie.
De roos behoort tot de familie van de Rosaceae. Er zijn een honderdtal soorten en 10.000 variëteiten bekend. Ongeveer drie species worden in de parfumerie gebruikt, de Rosa centifolia (de meiroos) die in het hele Middellandse zeegebied en met name in de Provence in de buurt van Grasse wordt gekweekt, de Rosa Damascena, die voornamelijk in Syrië en Bulgarije wordt gekweekt en de Rosa alba, de “droge” roos.
De eerste twee zijn door de kruisvaarders mee gebracht. In het verleden kende men vermoedelijk drie soorten rozen: de Rosa canina (de hondsroos), de Rosa gallica (Franse roos) en de Rosa alba (witte roos).
De Rosa gallica stamt af van de Rosa rubra, de Zuideuropese roos en werd naamgegeven door de verspreiding over Gallië, Frankrijk. De Rosa laevigata en de Rosa rugosa komen uit het Oosten, o.a. Japan.
Men heeft 3000 kilo rozen nodig om 9 dl. Parfum te maken. Vandaar dat in toenemende mate synthetische stoffen worden gebruikt die in laboratoria worden gemaakt.
Uit het aandeel dat de roos neemt in de geschiedenis van de culturen, kunst, literatuur, enz. blijkt zijn belang door de eeuwen heen.

       Rosa alba     Rosa centifolia     Rosa damascena     Rosa damascena

De roos staat voor geheimhouding. De legende wil dat de aanval op Xerxes, de koning der Perzen, in 479 voor Christus werd voorbereid door de Griekse generaals die daarvoor bijeengekomen waren in een rosarium. Sindsdien is deze bloem een van de bekendste en geliefdste sierplanten geworden en het symbool bij uitstek van schoonheid.
De goden Vishnu en Brahma hadden verschil van mening over de vraag wat nu eigenlijk de mooiste bloem was. Vishnu vond dat het de roos was, Brahma koos voor de lotusbloem. Als Brahma de roos onder ogen krijgt is hij zo overdonderd dat hij Vishnu beloont en zijn vrouw, de godin Lakshmi schept, uit 108 grote en 1008 kleine rozenblaadjes
De dichter Anacreon schreef in de zesde eeuw voor Christus: “onder de borst ligt het hart en de aangename werking van het parfum dat tot het hart doordringt, doet de
kalmte weerkeren”. Aldoende werd bij spanningen een parfummassage op de borst voorgeschreven.
De Griekse dichteres Sappho noemt haar in de 7e eeuw voor Christus al: “de Koningin der bloemen”. 
Wie last had van duizeligheid of migraine moest de neusvleugels insmeren met rozenolie, omdat: “die meteen opsteeg naar de hersenen”, aldus de dichter Anacreon.
De Grieken meenden dat alle essences van goddelijke oorsprong waren. Een legende vertelt dat Venus het eerste parfum schiep. Op een dag plukte Venus een witte roos en verwondde zich aan een doorn. Een druppel van haar bloed kleurde de roos rood. Cupido, de zoon van Venus vond de purperrode roos zó mooi, dat hij deze een kus gaf. Zo kwam de roos aan zijn geur.

Rozenolie:
Gebruik verse of gedroogde rozen die niet chemisch zijn behandeld. Doe voorzichtig een paar rozen in een donkere glazen fles samen met 3 druppels rozenolie, 1 druppel geranium en vul de fles met jojobaolie. Sluit de fles goed af en zet dit mengsel 2 weken op een donkere koele plaats. Temperatuurschommelingen vermijden en de fles lange tijd dicht laten. Rozenolie, de goede, heeft een uitstekende verzorgende en geneeskrachtige werking voor het reinigen van een gevoelige, ontstoken of droge huid. Ook zeer bruikbaar in ontspannende massages.
Ook in de fijne keuken wordt rozenwater gebruikt.

De eersten die rozenblaadjes destilleerden waren Islamitische parfumeurs.
De Perzische vorsten vulden hun matrassen met rozenblaadjes en vanuit Shiraz werd reeds in de 8e eeuw rozenolie naar China en India geëxporteerd. De Indiërs ontdekken in de 17e eeuw bij toeval hoe ze rozenolie kunnen winnen. De legende verhaalt: ter gelegenheid van de bruiloft van de Indiase vorst Sjah Jahan, die voor zijn vrouw de Shalimartuin heeft aangelegd en na haar dood de Taj Mahal zal laten bouwen, wordt de gracht rondom het keizerlijk paleis gevuld met rozenwater en rozenblaadjes. Hooggeplaatste gasten maken de oversteek in bootjes over het zoet geurende water. Als de brandende middagzon het water in de slotgracht verhit, komt er een natuurlijk destillatieproces op gang. De olie wordt gescheiden van het water en komt bovendrijven. Sindsdien, zo zegt de legende, weten de Indiërs hoe ze rozenolie moeten winnen.

Interessant voor de parfum- en voedingsmiddelenindustrie zijn de Rosa damascena, R. Alba, Rosa centifolia, Rosa gallica, Rosa rugosa. Tegenwoordig is er ook rozenteelt in Nieuw Zeeland.
De belangrijkste is de R. damascena en dan de R. centifolia en de R. alba. Hiervan worden de bloemen gedestilleerd en rozenhydrosols geproduceerd, concrètes en absolutes door oplosextractie. De wereld productie van rozenolie en rozen concrètes was in 1986 15-20 ton, voornamelijk geproduceerd in Bulgarije, Turkije, Marokko, Frankrijk en Italië. De toepassingen zijn talrijk: farmaceutische preparaties, zalven, lotions, parfums, zeep, creames met een toepassing van 0.2%. De olie en de absolute worden gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie en dranken, snoep, desserts, pudding, gelatine, enz.

   Rosa centifolia   Rosa alba   Rosa centifolia   Rosa damascena  Rosa damascena

Enige andere soorten zijn:
     Rosa arvensis Huds., de bosroos, een struik van 50-200 cm met liggende of windend-opstijgende takken met gekromde doorns. De bosroos bloeit in juni en juli met witte geurende bloemen 3-4 cm groot.
     Rosa pimpinelliafolia syn. Rosa spinosissima, de duinroos. Dit is een van de oudste gekweekte rozen van 10-90 cm. Groot, soms tot 200 cm. De bloemen zijn crèmewit, soms roze. De bottels zijndonkerbruin of paarsachtig, rijk aan vitamine C.
     Rosa rubiginosa syn. Rosa eglanteria, de eglantier. Bloeit van juni tot augustus, met rozerode bloemen met een wit centrum.
     Rosa canina, de hondsroos. Inheems in de Benelux, 1-3 meter hoog met witte of roze bloemen. De rozenbottel bevat veel vitamine C, A, B1 en B2. Er wordt veel jam van bereid.
     Rosa majalis, de kaneelroos komt in het wild voor in de duinen. Een donkerroze roos die 2 meter hoog kan worden.
     Rosa rugosa, de rimpelroos, afkomstig uit het Oosten (China, Japan, Korea, Siberië.)
Witte donkerroze bloemen, 1-2 meter hoog, komt wild voor in de duinen in België en Nederland.

Foto's: zie de volgende drie pagina's

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – december 2007


Previous page: Robinia pseudoacacia
Next page: Rosa alba