Print This Page

Salvia officinalis

 


SALVIA OFFICINALIS Linne      -  SALIE / TUINSALIE / SELFT / FRANSE THEE / ZELVE.
Familie:
lamiaceae (labiatae). Gebruikt deel: gedroogde bladeren of bloeiende plant door stoomdestillatie. Frankrijk, Balkanlanden. Er wordt ook een oleoresin geproduceerd uit het resterende plantenmateriaal. De etherische olie is een lichtgele vloeistof met een kruidige geur. Salvia officinalisTopnoot in mannengeuren. Wordt gebruikt in tandpasta en transpiratiemiddelen.
Gehalte aan etherische olie is 1- 2,8%, voor 1 kg essence is 60-80 kg gedroogd kruid nodig.

Het is een groenblijvende plant met grijsgroene blaadjes, met meestal paarse, maar ook witte en roze bloemetjes. Er zijn 800 soorten, de echte salie is het meest algemeen en groeit zonder problemen in de meeste kruidentuinen. De meeste soorten hebben een voorkeur voor droge, zonnige hellingen. De oorsprong van de gewone salie ligt waarschijnlijk in Azië.
Echte salie is een cultivar, dat wil zeggen gekweekt en heeft vele subvariëteiten. Alle soorten zijn geschikt als keukenkruid. Verder worden ze gebruikt als aftreksels om de spijsvertering te bevorderen. Alle soorten worden gebruikt in de keuken. Ook in de aromatherapie. In de parfumerie wordt voornamelijk muskaatsalie gebruikt.
Salvia officinalis staat bij zangers bekend als een effectief middel tegen een schorre stem. Gorgelen met een half glas water, een theelepel zout en 2 druppels salie olie. Bij vet haar kan men 2 druppels salie mengen met een dosering neutrale shampoo en dit in de hoofdhuiSalvia officinalisd masseren
Ook overmatige transpiratie van de voeten kan men bestrijden met salie-olie gemengd met niet geparfumeerde talkpoeder.

Salie is inheems in de westelijke en zuidelijke Balkan waar hij groeit op de kale kalkrotsen. Werd vroeger tot na de tweede wereldoorlog primitief in het veld gedestilleerd met houtvuren onder een ketel. Thans is hij gecultiveerd en wordt in de zuidelijke landen op grote schaal gekweekt, tot op een hoogte van 800 meter. Vooral te vinden in de tuinen van de Provence en in voormalig Joegoslavië, Albanië, Griekenland, China, Turkije en Italië.
Via de Zwitserse en Franse kloostertuinen is salie ook in Nederland terecht gekomen. Het was vroeger een heilig kruid (de Romeinen noemden het herba sacra)  en werd als een algemeen wonder beschouwd, een aftreksel van het kruid werd aanbevolen voor een lang leven. In de Romeinse tijd werd het gesneden met speciale ceremoniën, zonder ijzeren gereedschap en veel gebruikt vanwege de geneeskrachtige eigenschappen. Tegenwoordig is bekend dat ijzerzouten onverenigbaar zijn met salie. In de Middeleeuwen veel gebruikt in therapeutische samenstSalvia officinalisellingen. Reeds vanaf de 9e eeuw te vinden in heel Midden Europa. Pas in de Middeleeuwen werd het gebruikt als keukenkruid. Een struik salie in de tuin betekende dat de vrouw des huizes de baas was. De naam is afgeleid van het Latijnse “salvere”, gezond zijn. Het kruid heeft een sterke doordringende geur en een wrange smaak.

Salie is een stevige halfheester van 30-100 cm., heeft behaarde stengels en als welriekende heester populair bij de bijen. Het onderste deel is houtig, het bovenste deel heeft zachte harige stelen, met ovale, langwerpige blaadjes, grijsgroen en viltig en paarsblauwe bloemetjes in trossen op het eind van de stengel. Bloeit in juni – juli. De bladeren zijn zeer aromatisch met veel etherische olie. Het is een overblijvende plant en redelijk winterhard, maar kan niet tegen strenge vorst. Groeit op zonnige plaatsen, in niet te vochtige, goed gedraineerde, alkalische grond.
Salie bevat fyto-oestrogenen en kan gebruikt worden bij onregelmatige menstruatie en overgangsklachten.
Salie is digestief, neutraliseert de gifstof cadaverine, is tonisch, stimuleert het zenuwstelsel, activeert de bloedsomloop. In de keuken aléén gebruiken, niet in combinatie met peterselie, kervel, enz., want het heeft een overheersend kamferachtig aroma.  Het is een kruid voor simpele gerechten: vet vlees, vette vis, vette kaas.
Stoomdestillatie van de bloemen en bladeren levert een kleurloze tot lichtgele olie met een krachtig aroma. De olie vertoont overeenkomsten met de vrouwelijke hormonen en is daarom een nuttige aanvulling in de menopauze. Ook voor het verlichten van spier- en gewrichtspijn wordt de olie veelvuldig gebruikt. Salie wordt vaak samen met tijm gebruikt. Voorzichtigheid is geboden met de salie olie. Niet te lang gebruiken en een niet te sterk extract. De olie bevat een hoog percentage thujon, dat epileptische aanvallen kan oproepen. In grotere hoeveelheden is het toxisch voor het centrale zenuwstelsel en in staat verlamming teweeg te brengen. Salvia officinalisAromatherapeuten gebruiken liever scharlei. Dit heeft veel van de therapeutische eigenschappen van salie, maar bevat minder thujon. Gebruikt bij de behandeling van verhoogde en langdurige zweetvorming. Salie werkt remmend op de melkafscheiding. Vandaar dat het bij de overgang van borst- naar andere voeding wordt aanbevolen. De etherische olie kan wel veilig gebruikt worden in gorgeldranken en mondspoelingen. De thee kan gedronken worden bij griep, verkoudheid, als gorgeldrank bij ontstekingen in de mond- en keelholte. Bij tandvleesontstekingen en de slijmhuid van de mond, amandelontsteking.
In de parfumerie heeft salie de GRAS status. (Generally Recognized As Safe).
Ook in de levensmiddelenbranche toegestaan door de FCC, Food Chemical Codex.

Andere soorten: er bestaan honderden soorten:
     Salvia rutilans: ananassalie.
     Salvia greggii, de perziksalie.
     Salvia sclarea: de muskaatsalie, vruchtsalie, of scharlei, die vooral door de sterke muskaatgeur gebruikt wordt in de parfumindustrie, voor mannengeuren en sportieve eaux, cosmetica-industrie en aromatherapie in de vorm van etherische olie gebruikt in rustgevende massages die tevens de spijsvertering stimuleren. De plant kan 1 meter hoog worden en groeit in rotsachtige gebieden in Zuid Europa en Azië, met grote en puntige bladeren en de geur is veel sterker dan die van de andere soorten. Indien men teveel of te vet heeft gegeten, kan men 2 druppels etherische olie van Salvia sclarea oplossen in een theelepel olijfolie of amandelolie en hiermee de buik licht masseren met cirkelvormige bewegingen en daarna even Salvia officinalisrusten. Het zware gevoel zal verdwijnen. (zie de beschrijving).
     Salvia divinorum: of heilige salie. Al deze soorten zijn afkomstig uit Midden Amerika. De heilige salie werd door de Indianen gebruikt als offerkruid.
     Salvia pratensis: de veldsalie, is de enigste die bij ons groeit.
     Salvia elegans of ananas-salie is een mooie soort met puntige blaadjes, die in de winter bloeit, aarvormig, met scharlakenrode bloemetjes. Gebruikt als sierplant. In Engeland maakt men er potpourri’s van. De Duitsers gebruiken de plant in de keuken, bij varkensvlees. De blaadjes worden in boter gebakken en geserveerd met room.
     Salvia milthiorizza: komt alleen voor in Azië en wordt in de Chinese geneeskunde gebruikt om bloedverdunnende aftreksels te maken. De westerse wereld erkent de medicinale werking van deze plant. Wordt ook gebruikt in medicatie om de menstruatiecyclus te regelen en om overgangsklachten te verlichten of te verminderen.
Pharmacologische studies geven aan dat potentieel gebruik mogelijk is als: antioxidant, anti-inflammatoire, antimicrobe (Staph. aureus), antibacterieel, HIV-1 reverse transcriptase-iSalvia officinalisnhibitor, en bij Alzheimer behandelingen.
De olie wordt dikwijls vervalst door toevoeging van thujon van de bladeren van Juniperus virginiana.

Werkzame bestanddelen:
gecultiveerde plant/bloem, Frankrijk, stoomdestillatie o.a.:
Monoterpenen: a-thuyeen 0.2%, a-pineen 5.5%, beta-pineen 3%, limoneen 4%, camfeen 3%, mycreen 1.2%, a- en ?-terpineen 0.2 en 0.5%, cis en trans beta-ocimeen 0.3%, allo-ocimeen, paracymeen 1.6%, terpinoleen 0.4%. Sesquiterpenen: beta-caryophylleen 4-7%, allo-aromdendreen 0.3%, a-humuleen 4%, alfa en ?-cadineen, alfa-maalieen, beta-copaeen, alfa-coracaleen, selina-5,11 dieen, ledeen. Hydrocarburen: cis en trans-2-methyl-3-methyleen-hept-5-een 0.1%. Niet terpenische alcoholen: 1-octeen-3-ol. Monoterpenolen: linalol 0.5-18%, terpine-1-ol-4 0.5-4%, a-terpineol 0.1-9% beta-terpineol, borneol 2-14%, trans-thuyanol-4 0.4%, p-cymenol-8. Sesquiterpenolen: viridiflorol. Terpenische en niet terpenische esters: methyl-isovaleraat, borny-acetaat, linalyl-acetaat, sabinyl-acetaat, linalyl-isovaleraat. Fenolen: thymol. Zuren: 1,8-cineol 5-14%, caryophylleen-oxyde 1.1%. Monoterpenonen: a-thuyon 12-33%, beta-thuyon 2-14%, kamfer 1-26%, fenchon.  Aldehyden: tr-3-hexanal. Coumarines: aesculetine.
In de hele plant verder nog vitaminen, mineralen, veel zuren, saponinen, flavonoïden 16%, tanninen, koolhydraten, pectine, vetstoffen, salvigenin, lupeol, b-sitosterol, stigmasterol, carnosol, physcion, rosmadial, epirosmanol, isorosmanol, columbaridione, atuntzensin A, militrone, carnosic acid, 12-o-methyl-carnosic acid en op oestrogeen gelijkende stoffen.
 Ter vergelijk: bestanddelen van David Stewart p. 548.
Stoomdestillatie van de bladeren en bloemen.
Ketonen: 18-64%. A-thujon 12-33% - kamfer 4-24% - b-thujon 2-14%.
Salvia officinalisMonoterpenen: 10-30%. Campheen 2-7% - a-pineen 1-6% - l-limoneen 1-4% - b-pineen 1-2% - p-cymeen 1-2% - myrceen 1-2% - salveen 0-1% - a-phellandreen 0-1% - sabineen 0-1% - a-terpineen 0-1% - y-terpineen 0-1%.
Alcohols: 5-28%. Borneol 2-14% - linalol 1-12% - a-terpineol 1-9% - terpinen-4-ol 1-4% - sabinol 0-1% - salvol 0-1%.
Sesquiterpneolen: 2-10%. Viridiflorol 2-10% -
Oxiden: 5-13%.1,8-cineol 5-13%.
Sesquiterpenen 7-12%. Humuleen 4-5% - b-caryophylleen 1-7% - aromadreen 0-1% - a-cadineen 0-1% - b-cadineen 0-1% - b-copaen 0-1% - ledeen 0-1% - a-maaleen 0-1%.
Esters 1-5%. Bornylacetaat 0-3% - linalylacetaat 1-2% - sabinylacetaat 0-1%.
Phenolen: 1-2%. Estragol 0-1% - thymol 0-1%.
Diterpenolen: 0-1%. Sclareol 0-1%.

Specifiek werkzaam:
Adstringerend   -   aften+++   -   amenorroea+++   -  angina tonsillaris - antibacterieel (Streptokokken, Staph. aureus, colibact.,Klebsiella, Pseudomonas) -  anticataraal    -   anticellulitis-anti-infectie -   antimicrobisch   -  antimykotisch (candida) -  antiseptisch   -   antiviraal+++   -   bactericide -bloedcirculatieregelend - bloeddrukverhogend  -  bronchitis  -  cholagogum+++-  choleriticum+++   -   condyloom, vijgwratten bij aarsopening en genitaliën - diureticum  -  emmenagogum - enteritis, viraal+++ - epitheliserend -  galinsufficiëntie+++   -   gebrek aan eetlust  - griep -  herpes, genitale, labiale  -  herstel na ziekte   -   huidziekten  -  koortswerend   -   leukorroea  - leverziekten  -  lymfetonicum   -  meningitis++, virale: acute of subacute infectieziekte gekenmerkt door ontsteking van de hersenvliezen en/of Salvia officinalisruggenmergvliezen   -  mucolytisch -   oestrogeen-like   -   prémenopauze/ opvliegers+++   -     reumatische aandoeningen   -   reumatoïde polyartritis+   -   schimmelwerend++, candida albican s   -   sinusitis    - slijmoplossend -spruw  -   stimulerend    -   sympaticus, regulerend     - tonicum, algemeen bij lichte dosis- wonden/ wondhelend -   zenuwontstekingen++, virale   -   zweetremmend   -   zweetvoeten.
Veel homeopathisch gebruik bij ontstekingen in de mond en keel en bij overmatige transpiratie. Spoelen en gorgelen bij keelproblemen en tandvleesproblemen,  halsproblemen, stemproblemen. Inhaleren en verdampen bij verkoudheid, griep, hoesten, bronchitis, chronische bronchitis, infecties, immuunstimulerend.
Etherische olie, looistoffen en bitterstoffen. Geneest ontstekingen aan het tandvlees, in de mond en keel. Het werkt kalmerend, zweetremmend en beïnvloedt op gunstige wijze maag en darmen. De olie werkt desinfecterend en krampverminderend. De looistoffen ondersteunen de werking bij diarree.
Huidverzorging: ontstoken huid, vette huid, psoriasis, cellulitis, wonden, insectenbeten, littekens, overmatig zweten (bv. voeten).
Salvia officinalisEr is veel onderzoek van de Universiteiten van Northumbria en Newcastle naar toepassing van salie bij geheugen verbetering, stemmingsveranderingen de ziekte van Alzheimer.

Inwendig:
Indicatie: bij lage bloeddruk, gebrek aan eetlust, herstel na ziekte, opvliegers, trage spijsvertering, overmatige transpiratie, reuma, kanker, pijnlijke menstruatie, overgangsklachten: 3 maal daags 2 druppels na de maaltijd, mengen met honing en oplossen in warme melk of kruidenthee.

Combinaties:
bergamot, citroen, hysop, lavandin, lavendel, rozemarijn, rozenhout en andere citrusoliën.

Geestelijk:
salie kan worden toegepast in combinatie met meditatie of visualisaties om inzicht en wijsheid te ontwikkelen.
Geeft weerstand en wilskracht. Is stimulerend, versterkend en verwarmend. Verdampen bij mensen die geestelijk overspannen zijn en die hun zelfvertrouwen kwijt zijn. Activeert Salvia officinaliszelfgenezende eigenschappen.

Contra indicatie:
niet gebruiken tijdens zwangerschap en zoogperiode, bij epilepsie, baby’s, kinderen, leverziekten.  Bij hoge dosis neurotoxisch en abortief.
Oraal toxisch (thujon). Therapeutisch liever niet gebruiken; scharlei en Spaanse salie zijn goede alternatieven. De verse bladeren zijn wel te gebruiken.
Vuurgevaarlijk zoals bijna alle e.o.’s. Donker, koel en met zo min mogelijk lucht bewaren.

Veiligheid: MSDS
Cas no.: 8016-64-6. Vlampunt: 54,4 graden C. Ontvlambaar. Soortelijk gewicht 0.92
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen, etiket/verpakking tonen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.

Toepassingen:
*bij aften, ontstekingen in de mond, gevoelig tandvlees: meng 5-10 druppels in een glas water en gorgel hiermee 2-3 keer per dag.
*bij zweetvoeten: 10 druppels salie en 10 druppels cipres mengen met 20 ml basisolie en hiermee de voeten dagelijks inwrijven.
*bij slecht helende wonden: meng 3 druppels salie en 3 druppels tijm in een eetlepel St. Janskruid olie. Smeer dit mengsel 2 maal per dag op de wonden.
*bij huidaandoeningen, zweertjes, eczeem: 20 druppels in een glas gekookt, afgekoeld water en hiermee 1-2 keer per dag de huid afspoelen of deppen.
Salvia officinalis*bij insectensteken: 2 druppels salie op een vochtig watje en hiermee deppen of het watje op de beet/steek leggen.
*bij griep, verkoudheid: 20 druppels salie, 20 druppels rozemarijn en 20 druppels eucalyptus mengen. Van dit mengsel enige druppels op een tissue doen en dit diep inhaleren. Meerdere malen per dag.

 


Bron: Drugs.com Drfug information Online: Sage – Salvia officinalis.
         David Stewart The chemistry of essential loils made simple p.548
         Natuurlijkerwijs.com: Salie – Salvia officinalis.
         Neerlands tuin: Keukensalies voor de sier.
         Wikipedia nl.,de., eng. Salie – Salvia officinalis.
         Floridata Salvia officinalis.
         Annetannes Kruidenmand Salie – Salvia officinalis.
         Applied Health Solutions Sage – Salvia officinalis.
         Plantaardigheden Salie (echte) – Salvia officinalis. Gonnie van Elteren.
         Botanical.com A Modern Herbal by Mrs. M. Grieve. Salvia officinalis.
         Gernot Katzer’s Spice pages Sage (Salvia officinalis L.
         Plants for a future database, Edible, medicinal and useful plants for a healthier
         world. Salvia officinalis L.
Foto: www.nl.wikipedia.org (en.,fr., pl., de., es.)
         www.pylgeralmanak.nl
         www.tuinkrant.com

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 –  2008


Previous page: Salvia lavandulaefolia
Next page: Salvia sclarea