Print This Page

Tagetes glandulifera/patula

 

TAGETES GLANDULIFERA Schrank.                                –                                 AFRIKAANTJE
Synoniem:
 Tagetes minuta L.
                  Tagetes glandulosa Schrank. ex Link.
Familie: TagetesAsteraceae (compositae). De genus Tagetes kent zo’n 60 species, éénjarige en méérjarigen, met een hoogte van 10 tot 80 tot 200 cm. Staat in Noord Amerika bekend als Marigold (niet verwisselen met calendula, die ook zo wordt genoemd in die streken).
 Gebruikt deel: stoomdestillatie uit het verse bloeiende kruid en bij Tagetes patula het zaad. Gehalte aan etherische oliën is 0,4% dus 300-500 kg plantmateriaal voor 1 liter olie. De kleur is oranje of geel en de geur intens, kruidig, bitter. Middennoot in dure parfums en bloemencomposities. Smaakmaker in tabak, ijs, dranken, bakproducten. Als de olie aan het daglicht wordt blootgesteld is het binnen korte tijd een taai-vloeibare massa.
Er wordt ook een absolue geproduceerd, met een oranje of bruine kleur, kan zeer viskeus of halfvast zijn. De geur is intens, zoet, fruitig.

De T. glandulifera of T. minuta is eenjarig, groeit tot 90 cm hoog, heeft een vertakte stengel en aromatische bladeren. Is in blad van april tot november, de bleekgele clusters bloemen verschijnen in de herfst, in oktober en de zaden rijpen in november. De bloemen zijn hermafrodiet (mannelijke en vrouwelijke organen) en worden bestoven door insecten. Groeit in de volle zon, niet in de schaduw, op goed gedraineerde zand-, leem of zware gronden.
Gecultiveerd in Spanje, Frankrijk, Egypte, Zuid Afrika, e.a. Na de Boeren oorlog in Afrika is de plant door Australische soldaten mee terug genomen naar hun land.
Tagetes minuta of Tagetes glandulifera komt oorspronkelijk met tientallen soorten uit Zuid Amerika en Mexico, nu groeit ze in het wild in Afrika, Europa, Azië en Noord Amerika. De naam “Afrikaantje” klopt dus eigenlijk niet. De olie wordt voornamelijk geproduceerd in Zuid Afrika, Frankrijk, Argentinië en Egypte. De absolues in Nigeria en Frankrijk. Uitgebreid gecultiveerd in India, waar grote hoeveelheden worden gebruikt in kransen bij bruiloften, feesten en religieuze ceremoniën. In India gebruiken de mensen de verse bloemen intensief, in plaats van parfum uit een flesje.

De naam is afgeleid van Tages, de Etruskische god van de wijsheid. Als de akkers zijn omgeploegd, duikt Tages op uit een voor en leert de boeren de kunst van het wichelroede lopen. De godheid wordt afgebeeld als een jongeling met twee slangen in  plaats van benen. Het is een zeer populair plantje met veel uiteenlopende namen. In de volksmond wordt het wel liefkozend  “fluweeltje”  genoemd. De Duitsers noemen het Studentenblume en de Engelsen African Marigold. Op het Afrikaanse platteland kakhi bush. Hier wordt het wel opgehangen voor de ingangen van de hutten om de vliegen  te weren.

De wortels van de Tagetes patula, T. erecta en de T. minuta scheiden een stof af die tuinders helpt om de schade door aaltjes in rozen, tulpen en aardappels te voorkomen. De wortels van Tagetes minuta doden zevenblad dat dichtbij staat, vermindert winde en verdrijft kweek en hondsdraf.Tagetes
De plant heeft dus insectenwerende eigenschappen en dat werd reeds in vroege tijden geconstateerd. De geur schijnt dit te veroorzaken en daarom wordt het plantje in de volksmond ook wel “stinkertje” genoemd.

Er zijn verschillende typen Afrikaantjes, echter allen met dezelfde karakteristieken. De bloemblaadjes van het goudgele Afrikaantje hebben veel gelijkenis met de bij ons bekende anjersoorten. Ook hebben beide planten verdikte stengelknopen, maar ze zijn geen familie van elkaar. In India wordt uit het kleine Afrikaantje, Tagetes patula, met behulp van sandelhout-olie de bekende parfum “Attar genda” gedestilleerd (zie bij Attars) en gebruikt als offergave aan de goden. De geur van de Tagetes patula is lavendelachtig en wordt in de parfumerie veel gebruikt voor mannengeuren. De noten doen het vooral goed in combinatie met citrusachtige geuren zoals mandarijn, citroen, sinaasappel. Ook tonen van Afrikaantje met tabak en salie zijn gewilde parfums. In de parfumerie wordt de Tagetes glandulifera uit India gebruikt en de Tagetes patula uit Afrika. De glandulifera wordt tegenwoordig ook veel gekweekt in Frankrijk, Spanje en Italië. De blaadjes van de Tagetes patula geuren sterk en worden geplukt en gedroogd om hun hallucinerende werking. Men kan er waanvoorstellingen van krijgen. Men zegt dat de Azteken het plantje al gebruikten om hun offerande slachtoffers te kalmeren. In China worden de bloemen van het grote Afrikaantje, Tagetes erecta, gebruikt bij kinkhoest, verkoudheid, bof, kolieken en pijnlijke ogen. De etherische olie wordt gedestilleerd uit de verse, bloeiende plant en heeft een scherpe, doordringende, kruidige geur met een toon van groene appels.
Werkt uitstekend bij voetproblemen als: eeltvorming, likdoorns en wratten, wondjes, huidinfecties, schimmelinfecties. De olie wordt in de aromatherapie gewaardeerd om de rustgevende en bloeddrukverlagende werking en de ontstekingremmende eigenschappen. Is ook insectenwerend en wordt eveneens in parfums gebruikt. Door de grote vraag naar wortelolie wordt de beta caroteen uit de Tagetes vaak gebruikt als imitatie. Ook wordt wel een extract uit Tagetes gemengd met een basis olie als wortTagetes erectaelolie aangeprezen.
De gedroogde blaadjes worden gebruikt als smaakmaker in soepen en groeten en  geven een appelachtige smaak. De hele plant is anthelmintisch, antispasmodisch, aromatisch, diaphoretisch, diuretisch, purgatief en stomachisch. Extracten worden inwendig gebruikt in het behandelen van gastritis, indigestie, wormen. Uitwendig wordt het gebruikt in zalven tegen aambeien en huidinfecties.

Wordt gebruikt in sommige farmaceutische producten. De absolue en de olie in beperkte mate in kruidige en bloemige parfums. Ondanks de sterke bloemengeur heeft de plant ook een fruitige toon, die doet denken aan de groene bestanddelen van lavendel.
Verder, als smaakmiddel voor tabak, alcoholische dranken en frisdranken.
De bloemen van alle soorten leveren een gele verfstof en de bloemblaadjes kleuren papier of potpourri. Gedroogde planten kunnen binnen opgehangen worden tegen insecten.
Het plantje wordt uitgebreid toegepast in plantschema’s als biologische bestrijding van ongedierte. 3-4 Maanden na het zaaien scheidt de plant insecticide stoffen af die de grond vrij houden van nematoden e.a. Ook hebben deze stoffen herbicide effecten en belemmeren de groei van andere planten in de buurt. (Ranunculus ficaria – Aegopodium podagraria – Glechoma hederacea – Agropyron repens – Concolvulvus arvensis).
Commercieel geteeld voor het gele pigment luteine (carotinoide), gebruikt in de optische geneeskunde (tegen degeneratie van het macula), als kleurstof in de levensmiddelenindustrie en als toevoeging in voer voor gevleugelte om de eierdooiers te kleuren. Teelt in China, 50% van de wereldhandel, India 25%, Thailand, Latijns Amerika en Afrika.Tagetes glandulifera

Andere soorten:
Tagetes patula – klein Afrikaantje
Tagetes erecta – groot Afrikaantje.

Werkzame bestanddelen: gecultiveerde bloeiende top, Madagascar, destillatie:
Soortelijk gewicht 0.869 – 0.930 bij 25ºC. Refractieve index 1.482 – 1,509 bij 20º C. Optische rotatie: +2 tot +10. Vlampunt: 48.89ºC. Shelf life: 24 maanden of langer bij de juiste opslag. (koel, donker, afgesloten van lucht). Veiligheid: Xn N. (schadelijk en gevaarlijk voor het milieu).

     Monoterpenen/sesquiterpenen: limoneen, b-ocimeen 40%-45%, myrceen, kamfeen, pineen, sabineen, spathulenol, a-copaen, a-humuleen, a-thujeen, terpinoleen, viridiflorol, a-en b-pineen, aromadendreen, b-caryophylleen, b-phellandreen, b-eudesmol, cis-ocimeen, d-elemeen, g-elemeen, germacreen-B, germacreen-D, globulol, ocimeen, heptan-1-al, hexan-1-al, ocatan-1-al, octan-1-ol, a-terpineol, borneol, carveol, geraniol, terpineol, thymol.
Tagetes glandulifera     Ketonen: tot 50%, cis-tageton 10%, dihydrocarvon, trans-tageton, piperiton, cis-tagetenon 2.5%, dihydrotageton 20%, linalol, limoneen 6.8%, carvon, citral, valeriaanzuur, salicylaldehyde, phenylacetyldehyde, phenylethylalcohol, syringezuur, citral, azijnzuur, linalylacetaat, mierenzuur, palmitinezuur, valeriaanzuur. Coumarine.
     Twee bestanddelen van de wortels bithienyl en a-terthienyl zijn fototoxisch bij Candida albicans (Chan et al. 1975) en veroorzaken op de huid (1% in petrolatum) blaasjes, erythema en hyperpigmentatie, 15 minuten na het toebrengen.
     Het sap van de zaden van Tagetes glandulifera Schrank irriteert de ogen, hetgeen 3-4 dagen duurt. In Zuid Afrika veroorzaakt dit onder werkers in het veld dermatitis.
 Ter vergelijk: stoomdestillatie van de bloeiende plant van T. glandulifera -  T. patula – Tagetes minuta van E. Zimmermann – David Stewart – Shirley en Len Price.

Monoterpenen: trans-b-ocimeen 27-40% - cis-b-ocimeen 0.5%(+)-limoneen 3-7% - myrceen – pineen – campheen – a-phellandreen – b-phellandreen – y-terpineen, sporen – a-terpinoleen, sporen.
Sesquiterpenen: b-farneseen 0.05% - y-elemeen 0.8% - b-caryophylleen 0.5% - aromadendreen.
Alcohols: monoterpenolen: linalol 0.4% - menthol 0.3% - geraniol 0.1%.
Ketonen: tageton 40-60% - trans- en cis-ocimenon 20-26% - trans-tageton 1% - dihydrotageton 5.1-28% - cis-tageton 2-10%  - cis-taqgetenon 0.3-7.6% - trans-tagetenon 0.5-5.3% - a-thujon, sporen – b-thujon 0.5% - piperitenon. Andere: 2,6-dimethyl-7-octen-4-one.
Esters: monoterpenyl: linalylacetaat 0.3%.
Phnolen: thymol 0.2% - carvacrol, sporen – eugenol, sporen.
Methylethers: methyleugenol 0.03% - thymolhydroquinon dimethylether 0.9%.Tagetes patula
Aldehyden: citral – salicylaldehyde.
Coumarine - furocoumarine: 2-4% esculetin 0-1% - scopoletin 0-1% - umbelliferon 0-1% - coumarine 0-2%.

Werkzaamheid:
Anthelmintisch, parasitaire enteritis  -  anticatarraal, catarrale infecties  -  anticonvulsant  -  antifungal, Candida, Tinea pedis -  anti-infectues, catarrale infecties - bacteriedodend  -  bladluizen  - bronchodilator -  carminatief -  cicatrissant, schrammen, wonden, verbrandingen, kneuzingen -  darmparasieten  -  diaphoretisch  -  digestief  -  diuretisch  -  eelt   -   eetlust, gebrek aan  -  emmenagoog, amenorroe - expectorant  -  fungicide  -  huidverzorging -  hypotensor -  krampstillend -  laxatief - likdoorns -  luchtwegen, ontsmettend - mastitis  - menstruatieproblemen  -  mucolytisch, bronchitis, hoesten – phototoxisch -  rustgevend/tranquiliser - schimmelinfecties, candida   -   spanningen   -  spasmolytisch -   stomachisch   -  voetschimmel - voetverzorging  - worminfecties  -  wratten -  zweetdrijvend.
Verdampen: slijmoplossend, verwijdt de bronchiën, ontstekingremmend bij catarre,
insecticide. Huidverzorging: verzacht ontstekingen, wondhelend, verbrandingen,
veretteringen, voetschimmels. Verder gebruikt als aromastof, als kruid, om te verven
en als insectenbestrijdingsmiddel. De rol van het bestanddeel tageton is nog niet
gTagetes glanduliferaeheel duidelijk, meer onderzoek vereist. Tageton kan schadelijk zijn voor de
gezondheid (Arctander 1960).
Fotosensitiserend Franchomme & Pénoël 1990.
Garg & Dengre 1986: de olie heeft antibacteriële activiteiten tegen Staphylococcus
albus, Bacillus subtilis, B. pumilis, B. mycoides en tegen sommige Gram-negatieve
organismen.
Test in vitro geeft antimicrobe activiteiten  tegen Bacillus subtilis, Escherichia coli,
Salmonella typhi, Staphylococcus aureus, Aspergillus Niger, Trichoderma viride.
Rhazdan, WEanchoo & Dhar 1986.
Ocimenon heeft larvicide activiteiten tegen de mosquito larve. Maradufu et al. 1978.

Inwendig:
tegen nachtblindheid.

Geestelijk:
opbeurend en verwarmend. Goed bij depressies Zij helpt relativeren en laat de zonnige en vrolijke kanten van het leven zien.

Combinaties:
goed te mengen met bergamot, grapefruit, jasmijn, lavendel, scharlei en de andere citrusoliën.

Contra indicatie:  Tagetes glandulifera
voorzichtig gebruiken: kans op huidirritaties. Voor gebruik op de huid tot 5% verdunnen in een basisolie, voorzichtig voor de ogen, niet inwendig gebruiken. Dermatitis is gemeld. Spaarzaam gebruiken en niet te lang.
Het is goed mogelijk dat tageton, het voornaamste bestanddeel, schadelijk is voor het menselijk mechanisme. De olie is fototoxisch (a-terthienyl).
Niet gebruiken bij baby’s, kinderen en zwangere.

Veiligheid: MSDS
Cas no. 90131-43-4. Vlampunt 60 graden C. Soortelijk gewicht: 0.917 - 0.927. Veroorzaakt bij verbranding carbonmonoxide en -dioxide.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.
Giftigheid: oraal rat LD50 3,7g/kg
                 oraal huid rat LD50 5g/kg.
Getest op irritatie: tot 2% geen irritatie.

Toepassingen:
*bij likdoorns, wratten: 1-2 druppels Tagetes op een vochtig wattenstaafje en stip hiermee 2-3 dagelijks aan. 1 Druppel per dag puur op de likdoorn of wrat en dek deze af met een pleister.
*bij eelt: 2-5 druppels Tagetes mengen met een beetje melk, room of lepeltje honing. Dit toevoegen aan een warm voetbad en 10-15 minuten baden. Bij regelmatig gebruik wordt eeltvorming voorkomen.

Onderzoek:
SCCP. Scientific Committee on Consumer Products. Opinion on Tagetes erecta / minuta / patula extracts and oil. Europese commissie.
Onderzoek van bloemenextract en bloemen olie van Tagetes erecta – Tagetes minuta en Tagetes patula op fototoxiciteit. Dat wil zeggen: alle extracten (tinctuur, concrètes, resinoiden, pommades, absolutes, gerectificeerde extracten, enz. Verder alle bloemen oliën: droge destillatie – stoomdestillatie – flash pasteurisatie, enz.
Advies van de SCCP:
Voor toepassing op gebieden van de huid die aan zonlicht worden blootgesteld, mogen de producten van de olie en absolutes van Tagetes minuta (T. glandulifera) en Tagetes patula uit Egypte en Zuid Afrika de 0.01% niet overschrijden.
Voor cosmetische producten onder dezelfde voorwaarden geldt: 0.05%

                          ConclusiTagetes patulae en aanbevelingen: Tagetes oliën en extracten zijn fototoxisch en aangezien er geen veilige limiet voor gebruik in cosmetica in de onderzoeken is gedemonstreerd is de aanbeveling om geen T. erecta – T. minuta en T. patula extracten en oliën toe te passen in cosmetische producten.
Onderzocht werd: alpha-terthienyl van T. erecta op Candida utilis, conclusie: fototoxische effecten.
Bithienyl en a-terthienyl van de wortel van T. patula op Candida albicans: conclusie: fototoxische en fotoallergene effecten.
De onderzoeken werden uitgevoerd op dieren en mensen.


Bron: Wikipedia de., nl., eng.
          Julia Lawless: Encyclopedie van de etherische olië
          BoDD. www.bodd.cf.ac.uk
          David Stewart The chemnistry of essential oils made simple.
          E. Zimmermann Aromatherapie für Pflege und Heilberufe.
          Shirley and Len Price: Aromatherapy for Health Professionals
          The Goodscents company: Tagetes glandulifera.
          SCCP. Scientific Committee on Consumer Products. Opinion on Tagetes erecta / minuta /
          patula extracts and oil.
          www.tuinadvies.be Tagetes patla/erecta
          Michael Kraus: Etherische oliën voor lichaam, ziel en geest.
          Plants for a future: Tagetes minuta L.
Foto: www.users.skynet.be
         www.zaaisite.nl
         www.federmaus.de
         www.albatros-schoonhoven.nl
         www.pflanzenliebe.de
         www.yinyangperu.com
         www.simplyaromatherapy.co.uk
         www.alkimiaesenciasflorales.com
         www.cropwatch.org

 

TAGETES PATULA L.                                              -                                              AFRIKAANTJE 
Familie:
Asteraceae.Zie boven.

Werkzame bestanddelen in de plant:Tagetes patula
D-limoneen – l-linalool - ocimeen - -p-coumarinezuur – ellaginezuur – koffiezuur – kaempferol – linalylacetaat – luteine – quercetine – coumarine: violaxanthine – rubixanthine – tageton -  helenine – methylheptenol – patuletine – patuline – phytomelan – quercetagetine – quercetagritine – rubichrom -

Werkzaamheid:
Digestief – diuretisch - rustgevend op het zenuwstelsel. Verder gebruikt als kruiderij, voor het aroma, om te verven en ter insectenbestrijding.

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – 2008

 


Previous page: T
Next page: Tanacetum annuum