Print This Page

Elettaria cardamomum

                                                                                                                                                  

 ELETTARIA CARDAMOMUM (L.) Maton      -           KARDEMOM /KOETSIERTJES /ELATTARI
Synoniemen: Elettaria cardamomum White & MatonElettaria cardamomum
                       Alpinia cardamomum Roxburgh
Basioniem:     Amomum cardamomum L.
                       Amomum cardamomum White
                       Amomum repans Sonner
                       Elettaria repens (Sonn.) Baillon.
                       Matonia cardamomum Smith
Familie: zingiberaceae. India. Gebruikt deel: gedroogde rijpe vruchten (zaden), stoomdestillatie. Er wordt ook in kleine hoeveelheden een oleoresin geproduceerd.
Opbrengst: afhankelijk van de opslag 1-8% dus tussen 20-100 kg zaden voor 1 liter olie. De kleur van de olie is kleurloos tot lichtgeel en de geur is kruidig, aangenaam, aromatisch. Topnoot in mannen- en vrouwengeuren. Soortelijk gewicht 0.943. Oplosbaar in alcohol, ether olie.
Kardemomzaad behoort met saffraan en vanille tot de kostbaarste specerijen en wordt verwerkt in allerlei dranken en voedingsstoffen. Ook in de parfumerie zeer geliefd door de kruidig-aromatische geur.
Meestal worden de hele zaaddozen met zaden verkocht, omdat ze anders snel hun geur verliezen.

Kardemom is een tot 4 meter hoog, meerjarig kruid, varenachtig, met kleine groenig-witte tot acht gele bloempjes met een violette punt, smalle zeer lange bladeren en behoort tot de gemberfamilie. Hij wordt commercieel geteeld in plantages, in de schaduw van hoge woudbomen. De teelt is erg arbeidsintensief. De vruchten moeten met de hand worden geplukt net voordat ze helemaal rijp zijn, verspreid over een periode van enkele maanden. De stengels zijn groen en glimmend. De wortels zijn dik en vleesachtig en zijn voortdurend nat. De lancetvormige bladeren, die 70 cm lang en 15 cm breed kunnen worden zijn glad, donker, bovenop groen, aan de onderkant lichter van kleur. De bloeistengel kruipt over de grond of net daarboven en daaraan komen de gele of blauwe bloemen. De driezijdige groene zaaddozen van 2 cm komen pas na vier keer bloeien en ze worden in onrijpe toestand geplukt om te voorkomen dat ze open springen. Als ze geoogst zijn, worden de zaaddozen gewassen en gedroogd. Ze worden heel langzaam gedroogd en vaak gebleekt tot ze geel of grauwwit van kleur zijn. De zo behandelde zaaddozen hebben de neiging om regelmatig open te barsten en verliezen zo veel essentiële olie. Als de dozen een groene kleur hebben zijn ze 24 uur gedroogd in een verwarmd vertrek. Dit is de beste kwaliteit. Ze zijn in de handel als hele zaaddoos, als zaad en als poeder. Het poeder verliest erg snel zijn geur. In de zaaddoos zitten twee strengen met ieder zes kleverige donkere zaadjes. De zaden bevatten de fijne etherische olie. Het aroma is kruidig en doet aan eucalyptus denken. Het specerij kan zowel met zoet als met zout gecombineerd worden. Het is normaal gesproken een duur specerij en daarom worden vaak de zaaddozen meegemalen, waardoor het poeder licht van kleur is. De toevoeging: “ in respect, met Elettaria cardamomumde schil gemalen” is dan wettelijk verplicht.

Komt oorspronkelijk uit het tropische Azië. Wordt op grote schaal gecultiveerd in India, Afrika (Tanzania), Sri Lanka, Guatemala, Thailand, Papoea Nieuw Guinee, Laos, Honduras en El Salvador. In de Chinese en Indiase geneeskunde wordt kardemom al meer dan 3000 jaar gebruikt bij de behandeling van longaandoeningen, koorts en spijsverteringsklachten. De beste kardemom komt uit India, Maleisië, Sri Lanka, maar vooral de groene zaaddozen uit Guatemala. Deze hebben de beste bewaartijd van zo’n 12 maanden. 60% van de export gaat naar de Arabische landen voor koffie. Bij de Bedoeïenen en in Ethiopië heb je echte koffie ceremoniën, met gebruik van kardemom. De koffiebonen worden daar altijd net voor gebruik geroosterd samen met kruidnagel en kardemom. Na afkoeling worden ze gemalen en wordt de koffie gezet. Ook daar in de keuken zeer geliefd.
Komt voor in de vrije natuur in tropische regenwouden op 1200-1500 meter, met een regenval van 381 cm per jaar. Het is een palmachtig gewas. Voor de consumptie worden alleen de zaadjes gebruikt, in gehakt, worst, gebak, snoep, allerlei warme en koude dranken, ijs en specerijenmengsels. In sommige gevallen worden ze met peul en al tot poeder vermalen. De grijsgroene peulen zijn kantig en bevatten elk zo’n 15-20 piepkleine donkerbruine of zwarte zaadjes.

Voor de parfumindustrie worden de peulen voordat de zaadjes rijp zijn verzameld en met behulp van waterdampdestillatie wordt er een kleurloze etherische olie uit gewonnen.
De oude Egyptenaren kenden reeds de warme sensuele geur met balsemachtige ondertonen, die doen denken aan gember of anijs. Zij maakten 3000 jaar geleden al gebruik van kardemom in samenstellingen van hun parfums en reukwerken. Ze kauwden kardemom om hun tanden te reinigen. In de Chinese en Indiase geneeskunde wordt kardemom al meer dan 3000 jaar gebruikt bij de behandeling van longaandoeningen, koorts en spijsverteringsklachten. Ook de Romeinen kenden het gebruik. Zij gebruikten kardemom in parfums, evenals de Grieken.
Sinds de Oudheid worden de zaden van de exotische plant in tal van landen gewaardeerd als specerij en als geneeskrachtig middel. De Romeinen die graag zwaar tafelden gebruikten kardemom om hun magen nadien te kalmeren. Ook de Arabieren gebruikten kardemom bij problemen met hun spijsvertering. Daarnaast beschouwen zij onderdelen van de plant als een afrodisiacum.
De Vikingen maakten kennis met kardemom in Constantinopel, zo’n duizend jaar geleden en introduceerden het in Scandinavië, waar het tot op de dag van vandaag populair is. Elettaria levert de beste kwaliteit en die is ook duur. Inferieure kwaliteiten zijn bijvoorbeeld Siam-, Nepal-, Java kardemom. De kardemom uit India kent twee soorten: Malabar en Mysore kardemom. De Mysore soort heeft meer cineol en limoneen en is daarom meer aromatisch.
Olie van mindere kwaliteit heeft een geur die medicinaal is, scherp en op die van eucalyptus lijkt. De parfumerie gebruikt kardemom aanvankelijk alleen in herengeuren, later ook in hun creaties voor dames.
Kardemom overstemt de geur van knoflook, kan die neutraliseren en zorgt voor een frisse adem. Goed om te weten.
In India, wordt het als culinair ingrediënt, in snoepgoed en in schotels als pilou en biryani gebruikt en men dicht kardemom toe een heilzame werking te hebben bij aambeien en geelzucht.
Ook in de Oost-Europese en Oosterse keuken wordt kardemom gebruikt ter verfijning van smaken. In Syrië worden de zaadjes ook aan sterke koffie toegevoegd evenals in andere Arabische landen.
De vruchtjes zijn in India en Indonesië een gewilde specerij. India is de grootste producent, maar heeft weinig export omdat de vraag in eigen land zo hoog is. Guatemala exporteert de meeste kardemom teelt alleen voor de export en levert de beste kwaliteit, de groene vruchtcapsules. Ook in Europa, vooral in Engeland en Duitsland, wordt kardemom veelvuldig in koek, worst en likeur verwerkt. De etherische olie wordt gewonnen door stoomdestillatie van de gedroogde rijpe vruchten, en is lichtgeel met een zoete kruidige geur. De geur is hartverwarmend en stimulerend. Kardemom is een belangrijke smaakstof in de farmaceutische- en levensmiddelenindustrie. In de farmaceutische industrie in sommige carminatieve, stomachische en laxerende preparaten. Kardamomzaad bevat ontgiftende enzymen, kan caffeïne ontgiften en de slijmvormende werking van zuivelproducten neutraliseren of opheffen. Kardemom zou een kater kunnen verdrijven na een nachtje doordrinken. In de ayurveda met laurier en kaneel een van de drie grote verwarmers.Elettaria cardamomum


Er zijn veel soorten, die inheems worden gebruikt:
     Ceylon kardemom: van de Elettaria major, Smith. Lang, groot en in het wild groeiend.
     Amomum cardamomum Linné uit Oost Indië en Siam, veel gebruikt in Zuid Europa.
     Amomum xanthoides Wallich: Uit Siam en Tennasserin en bekend op de Engelse markt als Kardemom zaad, Bastaard of Wilde kardemom van Siam. De geur wijkt af van de echte kardemom.
     Nepal kardemom: van een onbekende Amomum species.
     Amomum subulatum Roxburgh: of Bengaalse kardemom
     Amomum maximum Roxburgh, of Java kardemom, zwak aromatisch, met een inferieure e.o.
     en geliefd bij de Javanen.
     Amomum Korarima Baker: in Oost Afrika: Ethiopië.
     Amomum globosum Loureiro: of Chinese kardemom met een ronde vorm.
     Madagaskar kardemom: Amomum angustifolium Sonnérat. De smaak en de geur komen
     overeen met de echte kardemom.
     Siam kardemom: Amomum krevanh Pierre ex Gagnep, gebruikt in Thailand en Cambodja.
     Java kardemom: Amomum compactum Soland ex Maton van Indonesië. De laatste twee soorten zijn goede vervangers voor de echte kardemom.
Amomum en Aframomum soorten worden veel als substituut voor de echte kardemom verkocht. Veel van de bovenvernoemde soorten halen Europa echter nooit en worden alleen plaatselijk of in de regio gebruikt.

Werkzame bestanddelen:
Etherische olie gehalte: in de hele vrucht: 3,5 – 7%; in het zaad meer dan 9% en in de schil: 0,5 – 1%. Er wordt een zaadolie, vruchtolie, wortelolie geproduceerd.
Terpenen: sabineen 1.-3.%, mycreen 1%-20%, limoneen 7% -  a-copaen, a-thujeen, p-cymeen, a-ylangeen, b-caryophylleen, bisaboleen, campesterol, a-en b-phellandreen, a-tocopherol, a-terpineol, limoneen 1.5-2.5% , a-en b-pineen, b-sitosterol, humuleen, sabineen 1.5%. Monoterpenolen: linalol 3%-6%, citronellol, nerol, geraniol 1%, nerolidol, borneol,  linalol 4%,  terpine-1-ol, terpinen-4-ol, a-terpineol+terpenylacetaat 50%.  Terpenische esters: linaloolacetaat, linalyl-acetaat 3.5%, terpenyl-acetaat 30-35%, geraniolacetaat, geranylacetaat. Terpenische zuren 1.8-cineol 10-45% - zingibereen.
Aldehyden: geranial, citronellal, myrtenal. Menthon 5%.
Verder vitaminen, mineralen, phytosterolen, zuren, o.a. linoleenzuur, linolzuur.
          Ter vergelijk: Comparative analyses of the oil and supercritical CO2 extract of E. cardamomum (L.) Maton. Hoofdbestanddelen:
Olieopbrengst 5.5%: a-terpinylacetaat 42.3% - 1,8-cineol 21.4% - linalylacetaat 8.2% - limonene 5.6% - linalool 5.4%. In vergelijking met hydrodestillatie opbrengst 5%, gaf geen logische verschillen. In tegenstelling gaf het met hexaan gebruikte extract sterke compositionele verschillen, met als hoofdbestanddelen: limoneen 36.4% - 1,8-cineol 23.5% - terpinoleen 8.6% - myrceen 6.6%.
           Ter vergelijk: bestanddelen zaadolie: Shirley and Len Price p.415.
Hydrocarbons: monoterpenen: 5-17%. Limoneen 1.7-14% - sabineen 2.5-5% - a-pineen 0.6-1.6% - campheen, sporen – b-pineen 0.2-0.4% - b-myrceen 0.2-2.2% - a-phellandreen, sporen – a-terpineen 0.1% - y-terpineen 0.3% - a-terpinoleen 0.3% - cis-b-ocimeen, sporen – trans-b-ocimeen, sporen. Sesquiterpenen: <1% b-caryophylleen, sporen – d-cadineen, sporen. Aromatisch: p-cymeen 0.2%.
Alcohols: monoterpenolen: linalol 0.4-6.9% - borneol <0.3% - terpinen-4-ol 0.1-3.2% - a-terpineol 0.8-4.3% - citronellol, sporen – nerol 0.1-0.7% - geraniol 0,2-1.6%. Sesquiterpenolen: farnesol, sporen – trans-nerolidol 0.1-2.7% - cis-nerolidol 0.2-1.6%. Andere: octanol 0.7%.
Aldehyden: mon oterpenals neral 0.1-0.2% - geranial 0.3%.
Phenolen: p-cresol, sporen.
Methylethers: methyl; eugenol, sporen.
Esters: monoterpenyl: a-terpinylacetaat 29-52% - linalylacetaat 0.2-7.7% - nerylacetaat, sporen – geranylacetaat, sporen – a-terpinyl propionaat, sporen.
Ketonen: methyl heptenon, sporen.
Oxiden: monoterpenoide: 1,8-cineol 23-50% - 1,4-cineol.
Acids: acetic acid – butanoic acid – decanoic acid – dodecanoic acid – citronelli acid – geranic acid – hexanoic acid – heptanoic acid – nerylic acid – perillic acid.

Specifieke werkingsveld:   
afrodisiacum   -  analgetisch - antiastmatisch  -  antibacterieel -   anticatarraal+++    -   anticonvulsant  -  antiepileptisch  -  anti-inflammatoire - antiseptisch, luchtwegen, hoesten, halitosis -  antispasmodisch, koliek door laxeermiddelen -  anorexia  -  bactericide -  bronchitis+++, catarraal  -   cardiotonisch –   carminatief, dyspepsie, flatulentie  -  cefalisch -   colitis+++   -  digestief, misselijkheid, hoofdpijn van digestie  -  diuretisch -  eetlustopwekkend  -  expectorant+++ -   flatulentie - halitosis  -  hartversterkend   -   hoesten  -   kalmerend  -   longontsmettend  -    krampstillend, neuromusculair   -   maagmiddel+++  -  menstruatie-bevorderend, licht -  nervositeit  -  slijmoplossend, sterk  -  spijsverteringsstoornissen+++, algemeen-    spasmolytisch   -   stimulerend, algemeen  -  stomachisch  -  tonicum, algemeen, zenuwen -  verlammingen  - versterkend -  verwarmend -   winderigheid.
Verdampen bij luchtweginfecties, bronchitis, hoesten, concentratieproblemen, vermoeidheid. In China wordt kardemompoeder gestrooid over gekookte cereal gebruikt om coeliakie bij kinderen te bestrijden of te corrigeren.
De olie is niet irritant, -sensitiserend en niet fototoxisch.
De olie wordt gebruik in farmaceutische preparaten voor de smaak.
Drie druppels kardemom in honing na de maaltijd bevordert de digestie en verdrijft de geur van knoflook, ui enz. (Bartram 1995 p. 98)
In dierproeven is de olie bewezen analgetische, inflammatoire en antispasmodische  eigenschappen te bezitten. (Al-Zuhair et al 1996, El Tahir, Shoeb & Al-Shora 1997).
Tests van de olie, geven een aanzienlijk effect tegen zeven pathogene organismen: Aspergillus flavus, Aspergillus parasiticus, Aspergillus ochraceaous en 4 Penicillium species. De olie had een sterk remmend effect op de vorming van aflatoxinen (Badei 1992a,b).

Geestelijk:
de olie is hartverwarmend en stimulerend, geeft een gevoel van zelfvertrouwen. Kardemom heeft een vrolijke en verfrissende werking, waardoor men helder kan denken. Opwekkend.

Combinaties:
bergamot, cederhout, karwij, kaneel, kruidnagel, labdanum, neroli, peper/zwarte, roos, wierook ylang ylang en oriëntaalse bases.

Contra indicatie:
niet toxisch, niet irriterend noch overgevoeligheid veroorzakend.
Niet op een overgevoelige huid gebruiken. Niet voor zwangere, of zogende of alleen af en toe verdampen. Bij galproblemen, galstenen een arts raadplegen.

Veiligheid: MSDS
Cas no. 800-66-6. Vlampunt: 58,8 graden C. Soortelijk gewicht 0.92-0.94. Bij verbranding ontstaan giftige gassen: carbonmonoxide en -dioxide.
Xi-Xn-N: irritant voor ogen en huid; schadelijk bij ingestie; niet in het milieu afvloeien: grondwater, water, grond. Oogcontact: 15 minuten spoelen met overvloedig water, evenals de huid. Bij ingestie de mond spoelen en een arts waarschuwen, etiket/verpakking tonen. Verwerken met beschermende kleding.
Oplosbaar in alcohol, vette olie, niet in water.

Toepassingen:
     *verdampen: 10 dr.kardemom in de aromalamp geven een gevoel van zelfvertrouwen bij de start van nieuwe (levens) projecten.
     *verdampen bij emoties: 5 kardemom – 5- basilicum – 5 citroen.
     *als verwarmend bad: 4dr. kardemom, 5. koriander en 5dr. lavendel mengen met een beetje melk of honing. Dit toevoegen aan een warm bad en 20 minuten baden.

 Elettaria cardamomum

Bron: Sorting Elettaria names. Multilingual Multiscript Plant Name Database.
          USDA United States Aparment of Agriculture. GRIN taxonomy for plants.
          Ilkas und Ullis Kräuterecke: Kardamom (Elettaria cardamomum)
          ITIS. Transport Information Service: Cardamom.
          Shirley and Len Price: Aromatherapy for Health Professionals p.415.
          A pinch of… All about Cardamom by Sandra Bowens.
          www.feenkraut.de Kardamom – Elettaria cardamomum.
          The Epicentre: Ecyclopeia of spices: Elettaria cardamomum
          Floridata: Elettaria cardamomum.
          Henriette’s Herbal Homepage: King’s American Dispensatory. Harvey Wickes Felter, M.D. and  John Uri Lloyd, Phr. M. Ph. D. 1898. Cardamomum – Cardamom.
          PIER. Pacific Islands Ecosystems at Risk: Elettaria cardamomum (L.) Maton.
          Wikipedia nl., eng., de.
          J. Agr. Food chemicals, 52 (20) 6278-6282, 2004. ACS Publications. Comparative analysis of the oil and Supercritical CO2 Extract of Ellettaria cardamomum (L.) Watson. Bruno Moringiu;  Aleswsandra Piras; and Silvia Porcedda.
         UCLA. Louise M. Darling Biomedical Library. Spices exotic flavours and medicines.  Cardamom. Elettaria cardamomum.
         Gernot Katzer’s Spice Pages: Cardamom (Elettaria cardmomum White et Mason.
Foto: www.giftpflanzen.com
         www.tcm.health
         www.jungleseeds.com
         www.lakii.com
         www.chow.com

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – augustus 2007


Previous page: E
Next page: Eucalyptus algemeen