Print This Page

Illicum verum

ILLICIUM VERUM Hook. F.                            -                                ANIJS, STER / BADIAAN.
FamIllicum verumilie:
Illiciaceae.  Gebruikt deel: verse of gedroogde vruchten, stoomdestillatie.
De etherische olie bevindt zich in de vruchtwand, niet in het zaad. China, Noord Oost Thailand. Gehalte aan etherische olie 2- 5%, voor 1 kg essence 20-40 kg gedroogd zaad. Soortelijk gewicht 0.978 – 0.987. Refractieve index 1.552 -  1.559. Optische rotatie -1 tot +4.
De kleur van de olie is kleurloos tot lichtgeel, met een krachtige zoete anijsgeur, die doet denken aan drop. Eigenlijk iedereen houdt van de geur. Illicium betekent: verleidelijk. In de parfumerie een midden- tot topnoot. Bij verlaging van de temperatuur (ijskast), wordt de vloeistof vast. Hoofdbestanddeel is (E)-anethole 80-90%. Andere bestanddelen phellandreen – safrol – terpineol, hebben bijna geen invloed op het aroma.

Alle delen van deze kleine, groenblijvende boom zijn aromatisch, de gladde grijswitte schors, de smalle groene glanzende bladeren, de alleenstaande gele bloemen en de glanzend bruine zaden.
Steranijs is een groenblijvende boom met een slanke witte stam, die 10 meter hoog kan worden en 100 jaar oud. De stam is zilverkleurig en lijkt op een berk. Hij heeft grote glimmende bladeren die op magnoliabladeren lijken. Hij bloeit met geelwitte magnoliabloemen. Bij de bloei komen er talrijke gele bloemetjes aan de boom, gevolgd door de vruchtjes, die geplukt moeten worden als ze nog niet helemaal rijp zijn. De achtpuntige vruchten hebben de vorm van een ster, vandaar de naam. Om een fatsoenlijke oogst te genereren moet de boom 7-8 jaar oud zijn. Oudere bomen geven soms wel tot 3 oogsten. De gedroogde vruchtjes moet men Illicum verumluchtdicht, koel en donker bewaren.

Inheems in Klein Azië, Egypte, Griekenland, Kreta. Oorspronkelijk uit Zuid China, India, Noord Vietnam en Japan, wordt de boom hoofdzakelijk nog in China, Vietnam, de Filippijnen, Laos en Cambodja geteeld. De Chinese geneeskunde gebruikt steranijs al eeuwen bij de behandeling van ademhalingsproblemen en als remedie tegen reuma en koliek. In het Verre Oosten is anijs een deel van de traditionele farmacopee en een veel gebruikt specerij. In het oosten een authentiek huishoudspecerij. In Japan plant men de boom in tempels en op graftomben. Ook gebruiken ze de geklopte bast als wierook. In Bijbelse tijden werd anijs als tiende (soort belasting) geheven en werd gecultiveerd door de Egyptenaren, Grieken en Romeinen in Toscanië.

In de homeopathie wordt van de zaden een tinctuur gemaakt. In China is het dé specerij en wordt gebruikt in bijna alle gekookte gerechten. In het Frans heten de zaden badiane en dat heeft in het Nederlands geleid tot de verbasteringen badiaanzaad en baviaanzaad. In de 16e eeuw hebben Engelse zeelui steranijs naar Europa gebracht. De Engelse zee- en Kaapvaarder Sir Thomas Cavendish bracht steranijs van de Filippijnen naar Plymouth. Vandaar ging het naar Frankrijk en zo werd in Bordeaux de eerste anisette stokerij opgestart. Ook de Oost Indische Compagnie lostte specerijen, waaronder anijs in Marseille en Bordeaux.

De Oudhollandse keuken gebruikte steranijs in dranken zoals het Drentse “ steernties ”. In het Verre Oosten worden de vruchtjes verbrand voor de geur en gekauwd na het eten. Soms wordt het zaad door koffie en thee gemengd. Medicinaal werd het gemengd in zalven tegen luizen, hoofdzeer, schurft. Het zaad werd vroeger zelfs gerookt om het opgeven van slijm te bevorderen. Door de eeuwen heen in de volksgeneeskunde gebruikt, tegen o.a. allerlei kwalen van deIllicum verum luchtwegen.
De etherische olie wordt gewonnen door stoomdestillatie van verse en gedroogde vruchten. De olie is lichtgeel met een dropachtige geur. Wordt als smaakstof massaal gebruikt in de levensmiddelenindustrie, vooral in snoep en dranken en als geurcomponent in zepen, cosmetica, tandpasta, wasmiddelen en parfums.

De olie van de steranijs en de groene anijs lijken sterk op elkaar, wat zeer opmerkelijk is, aangezien ze van verschillende families zijn en uit zeer verschillende gebieden.
In de tijd van Virgilius was anijs een specerij. De Romeinen sloten een copieuze maaltijd af met een cake, Mustacae, die bestond uit meel, anijs, komijn en andere aromatica, om na de maaltijd indigestie tegen te gaan.
Veel gebruikt in likeuren in Frankrijk, Spanje, Griekenland, Italië en Zuid Amerika.
De Japanse steranijs, Illicium anisatum, heeft naar kardamom geurende, giftige vruchten en wordt in de oosterse geneeskunde uitwendig gebruikt. De bloemen zijn zonder geur en de bladeren zijn giftig.Illicum verum

Werkzame bestanddelen in de hele plant:
Trans-anethol 80-90%, estragol 4%, fellandreen, terpineol, cineol, cymol, pineen, anijsketon, safrol, limoneen 5%, a- en y-terpineen, anijsaldehyde, allo-aromadendreen, a-copaen, a-cubebeen, a-humuleen, a-muuroleen, a-santaleen, b-bisaboleen, b-copaen, b-elemeen, campesterol, caryophylleen, cis-b-ocimeen, delta-3-careen, d-cadineen, d-limoneen, fenchon, foeniculine, l-limoneen, longifoleen, nerolidol, p-cymeen, quercetine, proanthocyanidine, sabineen, stigmasterol, terpinen-4-ol, terpinoleen, trans-a-bergamotteen, a-phellandreen, a-pineen, a-terpineen, a-terpineol, anethol, anisol, b-phelandreen, b-pineen, b-sitosterol, carvon, phytosterol, g-terpineen, tanninen, hydroquinon, campheen, limoneen, linalool, methylchavicol, myrceen, rutine, safrol, saponinen.
          Een Egyptische olie variant:
Olieopbrengst 1-4%. Trans-anethole 70-90% met estragole (methylchavicol) anijszuur, b-caryophylleen, anijsaldehyde, linalol, anijs keton (methoxyphenylacetone). Polymeren van anethole: dianethole en photoanethole (oestrogeen werking), carvene, carvon, a-zigibereen. Coumarine: bergapteen, umbelliferon, scopoletine. Flavonoïde glycosiden: rutine, isovitexine, quercetine, luteoline en apigenine glycosiden. Phenylpropanoïden: 1-propenyl-2-hydroxy-5-methoxybenzeen-2-(2-methylbutyraat). Vetten, vetzuren, sterolen, proteïne en koolhydraten. En de volgende phytochemicals: acetaldehyde, a-pineen, a-terpineol, anisylalcohol, boron,
a-zigibereenanijsaldehyde, ar-curcumeen, ascorbic acid, beta-bisoboleen, b-pineen, koffiezuur, calcium, campheen, chlorogenic acid, choline, koper, D-carvon, eugenol, fiber, furfural, hydroquinon, imperatorine, ijzer, isoorientine, isovitexine, limoneen, linalol, magnesium, mangaan, mannitol, methylchavicol, myristicine, P-cresol, phellandreen, fosfor, rutine, kalium, scoparone, seseline, stigmasterol, trans-anethole, zink.
           Ter vergelijk: bestanddelen van de zaadolie, stoomdestillatie, van Shirley and Len Price. 
                                 P. 424.
Hydrocarbons: monoterpenen: 3-16%. (+)-a-pineen, sporen-2.1% - a-phellandreen 0.1-0.5% - liomoneen 0.7-5% - a-terpineen – y-terpineen 0.3% -campheen – sabineen – b-pineen – b-myrceen 0.4% - d-3-careen 0.6% - b-phellandreen. Sesquiterpenen: 0.5-2.5%. b-bisaboleen 0.2% - trans-b-farneseen 0.4% - a-copaen 0.1% - cis bergamoteen – trans-bergamoteen – b-caryophylleen 0.3-2% - cadineen – isocaryophylleen 0.3% - allo-aromadendreen 0.2% - elemeen. Aromatisch: p-cymeen 0.3%.
Alcohols: monoterpenolen: a-terpineol – linalol 0.4-2.3% - isoborneol 0.05% - borneol. Sesqjuiterpenolen: farnesol, elemol, nerolidol 0.1%.
Aldehyden: anisaldehyde 0.3-0.9%.
Methylethers: trans anethol 72-91% - cis-anethol, s[poren-0.4% - trans-isoeugenol methylether 0.1% - methyl;chavicol 0.3-6.7%.
Benzodioxoles: safrol.
Ketonen: monoterpenon: kamfer 0.02%.
Oxiden: monoterpenopide: 1,4-cienol – 1,8-cineol 0.2%.
Esters: methylanisoaat.
Andere: foeniculin 0.5-14.6%.

Illicum verumTer onderscheid met groene anijs kan bij de analyse gelet worden op het voorkomen van 1,4-cineol dat bij anijs en de meeste andere specerijen ontbreekt en wel voorkomt in steranijs. Gaschromatografie kan dit uitwijzen.

Werkzaamheid:
Afrodisiacum  - antibacterieel – antifungal - antiseptisch – antispasmodisch, indigestie, colitis, hoesten - astmatische bronchitis  – carminatief, aerofagie, flatulentie, opboeren  – diaphoretisch -  diuretisch  - energetisch – expectorant, bronchitis, catarre  -  flatulentie -  galactogoog  -  hoest – hormoonlike, oligomenorroe, licht oestrogeen, menopauze  - indigestie  -  infecties, ademhalingswegen -  insectenverdrijver  -  kolieken  - krampen - menstruatiebevorderend – oestrogeenachtig – parasiticide - relaxant, rustgevend – reuma – spierpijn – stimulerend, algemeen – stofwisselingsproblemen -  stomachisch - tonisch, voor de luchtwegen - verkoudheid. 
Verdampen geeft verlichting bij bronchitis, hoesten, verkoudheid, verlicht de ademhaling. De olie wordt gebruikt in hoest medicijnen. Kan helpen tegen een kater van alcohol. Shikimic acid van steranijs wordt gebruikt in de aanmaak van het griepmiddel Tamiflu. Ook de Illicum anisatum bevat deze stof, maar ook eugenol, methoxyeugenol en 2,6-dimethoxy-allylphenol die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid.
Commissie E van de Phytotherapie en Herbal substances van het Duitse Instituut voor drugs beveelt anijs aan, inwendig tegen dyspesie klachten en in- en uitwendig tegen catarre van de ademhalingsapparaat. Mogelijke neveneffecten: allergische reacties van de huid, ademhalingswegen en darmen.
Anethol kan bij sommige mensen dermatitis veroorzaken.
Test in vitro tegen 18 bacteriestammen en 12 fungi species heeft uitgewezen dat de meeste bacteriën werden gedood en alle schimmels. (Sharma et al 1985).

Inwendig:
indicatie: ademhalingsstoornissen en dyspepsie, spijsverteringsstoornissen, winderigheid, chronische bronchitis, hoesten, kriebelhoest, migraine: 3 maal daags 2 druppels mengen met honing en oplossen in warme melk of kruidenthee. Als smaakstof een paar druppels in een potje honing.

Combinaties:
mengen met bergamot, roos, lavendel, sinaasappel, den en andere specerijen, dille, gember, kaneel, kardemom, karwij, koriander, kruidnagel, patchouli, peper, valeriaan, venkel. Heeft sterk maskerende eigenschappen.

Illicum verum

Geestelijk:
Licht afrodisiacum, verscherpt het denken, goed bij apathie, maakt energiek, heeft een beschermende en reinigende werking, helpt bij onopgeloste problemen.

Contra indicatie:
werkt bij hoge dosis verdovend en vertraagt de bloedsomloop, dus met mate gebruiken. Kan de hersenen beschadigen.
Ondanks het hoge anethol gehalte niet zo irritant voor de huid als de groene anijs. Wel verdunnen en matig gebruiken. Niet gebruiken bij zwangerschap. Inwendig gebruik kan de oestrogeen niveaus in het lichaam beïnvloeden. Niet bij baby’s en kinderen. Niet inwendig gebruiken bij borst- en eierstokkanker en mannen met prostaat hyperplasie. Niet gebruiken bij leverziekten en samen met paracetamol.

Veiligheid: MSDS
Casno. 8007-70-3. Vlampunt: 83,3 graden C. Soortelijk gewicht 0.978 bij 20 graden C.
Xi: irritant voor ogen en huid. Bij ingestie arts raadplegen, etiket/verpakking tonen. Geen gevaar voor de gezondheid. Milieuvervuilend, niet in grondwater en grond.

Toepassingen:
     *bij bronchitis, hoesten: 1-2 dr. ster anijs en 2 dr. lavendel in heet water dampen naar
       behoefte.
     *bij buik- en darmkrampen: 5 dr. ster anijs mengen met een eetlepel basis olie. Met dit
       mengsel de buik en maag zachtjes masseren.
     *bij spierpijn, verkoudheid, nachtmerries, verdampen.

Bron: Aromaticoil.com: Anise oil.
          Liber Herbarum II Erik Gotfredsen.
          MDidea Extracts Professional: Newly developed Extracts series: Anise seed P.E. Star.
          Herbalgram.org. American Botanical council. Tamiflu and Star Anise. Mark Blumenthal.
          Aponet.de: Das offizielle Gesundheitsportal der deutschen Apotherker (innen).
          Shirley and Len Price: Aromatherapy for Health Professionals. P. 424.
          MDidea Extracts Professional: Newly developed extracts series: Anise seed, Star-
Foto:
            www.rezeptmarkt.de
            www.tradewindsfruit.com
            www.rauecherwerk-versand.de

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – augustus 2007


Previous page: I
Next page: Inula graveolens