Print This Page

Inula helenium

Inula helenium


INULA HELENIUM Linne       –       ALANT, ECHTE / GRIEKSE / ODINSKOP / HELIUMWORTEL.   
Synoniemen:
 Aster helenium (L.)
                       Aster officinalis (All.)
                       Helenium grandiflorum (Gilib.)
Familie: Asteraceae  (Compositae) Gebruikt deel: gedroogde wortels en wortelstokken. Stoomdestillatie. In geringe mate wordt er ook een absolue en een concrète geproduceerd, geeft een semi-vaste of viskeuze donkergele of bruinachtige vloeistof met een houtige, op honing lijkende geur, een goed middel tegen ademhalingsproblemen. Dé olie bij overproductie van mucus en dus voor alle ziekten van het ademhalingsapparaat.
 Dikwijls komen er kristallen in voor. Er zijn meer dan 90 soorten. Hij groeit veel in het wild. Ook in ons land groeien een stuk of 7 soorten in het wild: de Griekse alant, de Engelse alant en de wilgeblad-alant.

Staat op de Rode Lijst van bedreigde planten. (1997 B. Schmidt Universiteit Ulm)
Het is een mooi overblijvend kruid  1.5 tot 2 meter hoog met een flinke stengel bedekt met Inula heleniumzachte haartjes en een dikke wortelstok. Het heeft ovaal gepunte fluweelachtige grote bladeren (tot 50 cm) en gele bloemen. De bovenste bladeren zitten direct aan de stengel, zijn regelmatig gezaagd en aan de onderkant viltig behaard. De mooie buisbloemen in het midden staan in de bladoksel, groot en geel 6-8 cm. Aan de rand staan lichtere smalle bloemen. Ze bloeien van juli tot augustus en het zaad rijpt van augustus tot september. De bloemen zijn hermafrodiet en worden bestoven door bijene, motten, vlinders. De plant is zelf bevruchtend. Groeit in halfschaduw of geen schaduw. De wortel is vlezig, van buiten bruin, van binnen wit. Het gebruikte deel is de wortel, gedroogd en gestampt. Na het drogen wordt hij grijs van kleur. De verse wortel geurt naar rijpe banaan als hij wordt opgegraven en wordt gekookt, gedroogd of gesuikerd gegeten. De gedroogde wortels geuren naar viooltjes.

Inheems in Zuid Oost Europa en Azië en genaturaliseerd in Noord-Amerika. De plant kwam met de Kruistochten naar de noordelijke streken in Europa en werd in de moestuinen gehouden. Komt voor op vette, vochtige, schaduwrijke velden, langs rivieren met wilgen, in greppels, langs bosranden, gekweekt en verwilderd. Het is een mooie sterke plant, met gele bloemen en ze lijken op zonnebloemen. De olie wordt hoofdzakelijk geproduceerd in Frankrijk van ingevoerde wortels.
De Romeinen aten de gekookte bladeren. Tegenwoordig zelden gegeten, ze zijn bitter en aromatisch.

Aangenomen wordt dat het de tuberculose-bacterie doodt. Zigeuners gebruikten het sinds mensenheugenis om paarden te temmen, als geneesmiddel voor paarden en muilezels en het stimuleert het immuunsysteem van dieren. Hier en daar werd het kruid zelfs paarden kruid genoemd. Inula is afgeleid van hinnulus, hetgeen jonge muilezel betekent. De soortnaam helenium is afgeleid van Helena. De plant zou zijn ontsproten aan de tranen van Helena, de Inula heleniumvrouw van Menelaos. Zij werd geschaakt door Paris en daardoor ontstond de Trojaanse oorlog.
Alant wordt ook wel ”Valse Arnica” genoemd omdat de bloemhoofdjes van dit gewas veel op die van de arnica lijken. In de herfst zit er veel etherische olie in de vlezige wortelstokken en ook een beetje azuleen. Een kruid met een oude medicinale reputatie, dat vroeger gekonfijt en als snoepgoed verkocht werd. In het oosten wordt het gebruikt als wierook, specerij en als geneesmiddel. Zowel in Oost als West gebruikt als kruidenthee tegen aandoeningen van de luchtwegen, astma, bronchitis en kinkhoest, stoornissen van de spijsvertering, de ingewanden, de galblaas en tegen huidkwalen. Alantwortel is de grootste bron van insuline. (Zetmeelachtige stof ook in de dahliaknol). Hij was reeds bekend bij Hippocratus, Plinius de Oude, Dioscorides en Galenus die een gunstige werking op de ademhalingswegen constateerden, de baarmoeder en de urinewegen. Ook de spijsverteringsorganen zouden gunstige effecten ondergaan. Volgens Avicenna en Lonicerus was de wortel warm, vochtig en heet en dat wijst op een bijzondere heilzame werking, namelijk het uitdrijven van slechte of verkeerde vloeibare stoffen in het energiesysteem van het lichaam. Vandaar de expectorante en mucolytische werking. Plinius gebruikte de plant tegen maagproblemen. Theophrastus gebruikte het als middel tegen slangenbeten. De Germanen hadden alant aan Wodan of Odin gewijd. Dioscorides gebruikte de plant tegen hoesten, krampen, ischias en winderigheid. Hildegard von Bingen gebruikte de wortel bij longproblemen en schurft. Plinius de Oude liet de wortel kauwen, om de smaak te verfijnen, de stofwisseling en de stemming te bevorderen. Mattiolus gebruikte de plant als cardiac, nieren- en blaas reinigend, Inula heleniumslijm- en galdrijvend en afvoerend. In de Middeleeuwen was het een “alleskunner” en werd veel als alantwijn gedronken.

De Romeinen aten de wortel in sauzen, als voorgerecht en na de maaltijd evenals ter bevordering van de spijsvertering. Ze maakten een aperitief van tot poeder gemalen alantwortels, rozijnen, honing en soms dadels en wijn. Volgens Plinius was keizer Augustus zo gek op de alant dat hij opdracht gaf: “ geen dag voorbij te laten gaan zonder de gesuikerde wortels van het kruid te nuttigen, opdat het lichaam gezond blijft en de geest opgewekt”. In de Middeleeuwen werden de versuikerde worteldelen van de plant (toen Enula genaamd) verwerkt in platte, roze, zoete koeken, verkrijgbaar bij apotheken om problemen met de spijsvertering op te lossen, om hoest te bestrijden en om slijm op te lossen.
De plant komt vermoedelijk uit Centraal Azië en is via Zuid Europa in onze streken gekomen. Hij wordt nu al sinds eeuwen gekweekt als geneeskrachtig kruid en als keukenplant. Één druppel in een kopje thee of in een glas wijn is een oud recept tegen hoest, bronchitis en luchtpijpontsteking, evenals een slechte spijsvertering. Deze toepassing werd al door Dioscorides beschreven.
Wordt veel in de cosmetische- en parfum industrie gebruikt en ook als smaakstof in dranken en toetjes.
Het is een typische Zonneplant, door de rechte stengel en de vorm en kleur van de bloeiwijze. Paracelus schreef hierover: “Zoals de zon op de aarde werkt, zo werkt het hart op het lichaam”. Zonneplanten kunnen het evenwicht tussen een disharmonisch leven en het hart weer Inula heleniumherstellen en in evenwicht brengen. De plant is verbonden met Mars en Mercurius.

Andere soorten:
     Inula conyza of donderkruid met aromatische bladeren en wortel. Het is een wondkruid en levert een sterk insectenwerend middel op. Er is wetenschappelijk aangetoond dat alant muizen versuft.
     Inula ensifolia: zwaardbladige alant, omdat hij zo klein is, 20 cm, ook wel dwergalant genoemd, bezit geen geneeskrachtige stoffen. Wel geliefd bij bijen en om de onuitputtelijke bloemenrijkdom geliefd in de siertuin.
     Inula hookeri: winterharde, polvormende vaste plant tot 75 cm. hoog met een omvang van 45 cm en heeft ovale, behaarde bladeren. Bloeit in de zomer met geelgroene, margrietachtige bloemen. Sterft ’s winters bovengronds geheel af
     Inula magnifica: winterharde vaste plant, tot 2 meter hoog, omvang 1 meter. Bloeit met grote, gele margrietachtige bloemen en heeft ovale, donkergroene, ruwe bladeren. Niet verwarren met de Griekse alant, want het blad is heel anders.
De gekneusde en gemacereerde wortel samen met as en Vaccinium myrtillus levert een blauwe verf.

Werkzame bestanddelen:
De werkzame bestanddelen zitten vooral in de wortel. De etherische olie zit in de hele plant, wortel en vruchten.
Voornamelijk sesquiterpene lactonen, waaronder alantolacton (of helenine), isoalantolacton, dihydroisalantolacton, dihydralantolacton, alantzuur en azuleen.
Etherische olie van 1-3%, waarvan de helenine het belangrijkste is. In de olie helenine, kamfer, alantol, alantoic acid, alantolacton, chemisch verwant met santonine en verder inuline Alkaloïde, 44% in de herfst en 20% in de lente), bitterstoffen, slijmstoffen, proteïne, mineralen, vitaminen B1-2-3, resin, coumarinen, vetten, pectine, flavonolen, flavonoiden, bitterstoffen en fructose.
Verder: b-humleen, campesterol, friedeline, germacreen-D, scopoletine, kamfer, azuleen, helenaline, helenine, helianthrine, inuline, inulenine, umbelliferon.
Triterpenoïde saponinen, sterolen (sitosterol, stigmasterol),
Esters: bornylacetaat. Alcohol: borneol en andere.
Hars, was en pectine.
           Ter vergelijk: bestanddelen, stoomdestillatie van het kruid: Shirley and Len Price p. 425,
Hydrocarbons: monoterpenen: campheen – a-pineen 27%. Sesquiterpenen: trans-b-farneseen. Andedre azuleen.
Alcohols: monoterpenolen: borneol.
Esters: monoterpenyl: bornylacetaat.Inula helenium
Lactonen, zeer actief: alantolacton 4.4% - isolacton  - dihydroisolantolacton – dihydroalantolacton – isoalantolacton – 1-b-hydroxyalantolancton.
Acids: alantic acid.
Ketonen: monoterpenonen: elecampane – kamfer – alant kamfer.
 Wortelolie van de Inula helenium bevat 88% lactonen: alantolacton 54% - isoalantolacton 33% - dihydroalantolacton 0.4%, volgens Bourrel, Vilarem en Perineau 1993.

Werkzaamheid: 
Adstringerend  - ademhalingsproblemen  - anthelmintisch -  anrtibacterieel  -  anti-infectueus, luchtweginfecties – anti-inflammatoire, dermatitis, tracheitis, laryngitis, cystitis, vaginitis, chronische bronchiis – antiseptisch, voedselvergiftiging, tuberkel bacil  -  antispasmodisch, alle krampen, hoesten – antitussief, chronische bronchitis, chronisch hoesten – antiviraal, virale enteritis -  aperitief - astma -  bactericide - bloedarmoede -  bloeddruk-verlagend  - bloedzuiverend - bronchitis, chronische  -  cardiac, aritmie, vermoeid hart, zwak hart -  carminatief  -  darmparasieten  -  digestief  - diureticum – eczeem (stofwisseling) -  emfyseem – expectoranInula heleniumt, bronchitis, kinkhoest, chronische catarre, silicose, kroep  -   fungicide  - galblaasproblemen   -  gebrek aan eetlust (bitterstoffen) -  hart regulator, hypertensie, tachycardia -  herpes - hoesten, chronisch - huidaandoeningen -  huidirritaties - jeuk -  kalmerend, hypertensie - kinkhoest  - krampstillend -  luchtwegaandoeningen  - menstruatieregelend – mucolytisch, catarre - galstimulerend - rustgevend (zenuwsterlsel) -  sedatief -  schimmelinfecties -  schurft - slangenbeet -  slijmoplossend  -  spijsverteringsproblemen   - spasmolytisch - stimulerend,lever - stofwisselingsziekten - stomachisch  - tonisch  -  tuberculose -  urinewegproblemen  -  vermifuge -  wandluizen  -  wondhelend  -  worminfecties   -   zweetbevorderend.
Alantolacton tegen allerlei soorten wormen, anti-ontsteking en hypotensief in dieren.
De Griekse alant stimuleert het immuunsysteem en het spijsverteringsstelsel. Het ontgift en doodt schimmels en bacteriën, slijmoplossend, urinedrijvend.
Inwendig worden extracten van de wortels toegepast bij kriebelhoest, om tuberculose tegen te gaan en om hooikoorts, bronchitis en astma te behandelen. Kan ondersteunend werken bij CF. (Cystic fibrosis). Heeft een sterk expectorante werking , maar ook verzachtend en antibacterieel. Heeft ontegenzeglijk een slijmoplossende en hoestverminderende werking, bij hoesten, astma en kinkhoest. Heeft ook een geringe werking tegen krampen.
De alantolacton wordt in Europa gebruikt als anthelminticum en is tevens een uitstekende bactericide. Inuline, dat in de wortel zit is een belangrijk bestanddeel bij de verzorging van diabetici, gebruikt als voedselbereiding voor diabetici als suikervervanger. De wortels bevatten een blauwe kleurstof.
Het sInula heleniumesquiterpeen alantolacton of helenine is mucolytisch. Volgens Guenther 1949, heeft het ook anthelmintische eigenschappen.
Volgens Kurt Schnaubelt het sterkste mucoliticum in de Aromatherapie dat er is.
Volgens Wagner & Proksh 1985 heeft alantolacton immuno stimulerende eigenschappen.

Geestelijk:
maakt mensen sterker, helpt de verlegen mens en diegene die het moeilijk vinden liefde te voelen en te uiten. Het is een belangrijke olie voor iemand die bang is zijn bekwaamheden, kwaliteiten en gaven te benutten, of die er niet toe kan komen de schoonheid van zijn ware innerlijk te laten uitstralen.
De olie heeft een liefdevolle, versterkende en verzorgende kracht die verzachtend werkt.
De olie heeft affiniteit met het hart chakra.

Combinaties:
goed te mengen met bergamot, cananga, cederhout, cipres, Florentijnse lis, kaneel, labdanum, lavendel, mimosa, echte wierook, tuberoos, viooltje, patchouli, sandelhout en oriëntaalse geuren.

Contra indicatie:
kan extreme allergische huidreacties veroorzaken echter ook onderdrukken, daarom is voorzichtigheid geboden.
Niet toxisch. In een klinische test gaven van 25 vrijwilligers er 23 zeer ernstige allergische reacties te zien: dus niet op de huid gebruiken en zeker niet onverdund.
Mogelijk risico op ontwikkeling van een allergie. Niet voor kinderen, zwangere, borstvoeding.

Toepassingen:
*GebrInula heleniumuik in de veeartsenij voor de  antiseptische kwaliteiten
*bij huidschilfering: meng 1-5 druppels met een halve eetlepel olijfolie en voeg dit toe aan een warm bad en baad 15-20 minuten. Dagelijks of naar behoefte herhalen.
*bij tandvleesontsteking: meng 3 druppels met een glas lauwwarm water en gorgel 3-4 keer per dag.
*bij geïrriteerde huid: meng 1-3 druppels in een eetlepel St. Janskruid olie en wrijf hiermee de geïrriteerde plaatsen in
*bij huidaandoeningen, huidziekten: meng 1-3 druppels alant met een glas gekookt, afgekoeld water en spoel hiermee dagelijks de huid af.
*verdampen om vliegen te verjagen.
*kloven en open wondjes, baden in water met 3 druppels alant.


Bron: Plantaardigheden: Alant (Griekse) Inula helenium  Gonnie van Elteren.
          Die Natur heilt Ed Erutan 1998.
          Das grosse Buch der Heilpflanzen Mannfried Pahlow. ISBN 3-8289-1839-5
          www.home.scarlet.be/jantje/olie Inula helenium: Alant.
          Heilpflanzen: Inula helenium = Echter alant.
          Elecampane: www.purplesage.org.uk  Inula helenium L. Purple Sage Botanicals.
          Plants for a future: edible, medicinal and useful plants for a healthier World. Inula
          helenium L.
          Australian naturopathic Network. Herbal medicine – Materia Medica – Inula helenium.
          Shirley and Len Price. Aromatherapy for Health Professionals. P. 425.
          Kurt Schnaubelt: Adv anced Aromatherapy. The science of essential oil therapy.
          Liber Herbarum II. Erik Gotfredsen. Inula helenium.
          Kräuter. Alant – Inula helenium. www.feenkraut.de
          Wikipedia eng., de.
          www.pflanzenrad.at/alant: Alant (Inula helenium) eine Sonnenpflanze.
          Natur-Lexikon.com Alant (Inula helenium L.) Karin Malke.
Foto: www.giftpflanzen,com
         www.botgarden.uni-tuebingen.de
         www.ecoflora.be
         www.rhuhr-uni-bocum.de
         www.awl.ch
         www.plant-identification.co.uk
         www.syringa-samen.de
         www.wildstauden.ch
         www.bio-gaertner.de
         www.saatgut-vielfalt.de

 

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – november 2007


Previous page: Inula graveolens
Next page: Iris, algemeen