Print This Page

Iris pseudacorus/versicolor

                  Iris pseudacorus  Iris pseudacorus  Iris pseudacorus  Iris pseudacorus

Iris pseudacorus,
Synoniemen:
   Iris bastardi
                       Iris lutea.

Inheems in Europa, West Azië en Noordwest Afrika. Op het Zuidelijk halfrond komt hij niet in het wild voor. Wordt wel gele iris of yellow flag genoemd. Heeft de bijnaam valse acorus (Acorus calamus) omdat de bladeren op elkaar lijken.
De gele lis, levert een schitterende blauwe kleurstof uit de wortelstokken. De gedroogde wortelstok van de gele lis wordt gebruikt om kiespijn en menstruatie te verlichten en diarree te behandelen. Komt voor op moerassige bodems, langs beekjes en stroompjes, in broekland, moerassen en grote vijvers. Staat graag met de voetjes in het water. Ze worden tot 1.5 meter hoog, zijn meerjarig met grijsgroene bladeren. De gele bloemen verschijnen in mei-juni. Na de bloei zijn de zaden opgerold in driekantige dozen die in het water blijven drijven. Is de enige in zijn soort die niet bedreigd wordt. Opvallend aan de gele lis zijn de afhangende bloemslippen, drie in totaal. Bij het centrum van de bloem zijn op de bloemdekslippen opvallende getekende honingmerken te zien, de zogenaamde macules. De drie binnenste slippen staan zo goed als rechtop en daartussen bevindt zich de stempel, daaronder de stijl en daar weer onder het vruchtbeginsel. De meeldraden zitten goed beschermd tegen regen onder de stempellobben. De stengel is kruidachtig. De bloem zit in knoptoestand verborgen in een schede. Ze zijn overblijvend op de ondergrondse delen. De groeiwijze is opgaand en hij heeft veel ruimte nodig. Hij heeft de neiging tot woekeren en kan bestaande vegetaties gaan overheersen en verwijderen. Bijen en hommels bevruchten de bloem met stuifmeel, dat op hun rug zit, terwijl ze de honing diep uit de honingbakken halen, aan de onderkant van de stempellobben. De bladen van de gele lis zijn lang en smal met een opgaande middennerf en ze blijven het hele jaar groen. Wordt gekweekt als snijbloem en voor in de vijvers. Trekt veel bijen en hommels aan langs de waterkanten. Vermeerdering door te scheuren en door zaad. Slakken en rupsen eten van de bladeren.
De wortels geven een zwarte-, de bloemen een prachtige gele verf. De zwarte verf moet gemengd worden met ijzersulfaat anders is de verf bruin. De wortel is ook een bron voor tannine en wordt gebruikt om inkt te maken. Van de wortel wordt een etherische olie gedestilleerd die gebruikt wordt om Acorus calamus te vervalsen.

Werkzame bestanddelen:
Irisine – bittere resin – salicylaat – zetmeel – e.a.

Werkzaamheid:
Adstringent - bloedzuiverend – emetisch (braakmiddel) – emmenagoog - dermatologische problemen – fistels – inktproductie - kankerbestrijding  -  laxatief -  maagregulerend – menstruatieactiverend – tandpijn (de verse wortel) -  verven -  waterzucht - wondhelend  -
Het tannine rijke sap is zuur en irritant voor de luchtwegen en huid.

Contra indicatie:
Giftigheid: 16-hydroxyridal, een triterpeen. Iridin, een glycoside. Geeft een sterke lokale prikkeling. Dodelijke dosis niet bekend. Symptomen: overgeven, kwijlen, problemen met slikken, diarree eventueel met bloed, hyperthermie. Veel runderen, kalveren, varkens en paarden worden vergiftigd.


Foto:
www.floralimages.co.uk
www.pylgeralmanak.nl
wwwfloridata.com
www.botanik.uni-karlsruhe.de
wwwnl.wikipedia org
www.missouriplants.com

     Iris versicolor    Iris versicolor    Iris versicolor    Iris versicolor    Iris versicolor

Iris versicolor L.:
is een blauwe lis, geschikt voor middelgrote vijvers, 60 cm. hoog.
Winterhard op de ondergrondse delen. Standplaats: zon of halfschaduw, 20 cm onder water. De bloemen zijn blauwpaars en de bloeitijd van juni tot augustus. De gedroogde wortelstok van deze iris werkt ontstekingremmend, bloedzuiverend, stimulerend, diuretisch, laxerend, verwijdert gifstoffen en bevordert de bloedsomloop. Inheems in Noord Amerika. Het is de Amerikaanse blauwe lis, vroeger veel gebruikt door de pioniers en Indianen, voorkomend in weiden, moerassen, langs stromen, beekjes, rivieren. Stimuleert de werking van de galblaas en de lever. Uitwendig te gebruiken om diepe wonden te genezen en bij reumatiek. Er worden medicijnen van gemaakt opgenomen in de Amerikaanse farmacopee.

Enige bestanddelen: furfurol, furfural, phytosterolen, tanninenzuur, rubber, resin, iridine, palmitinezuur e.a. zetmeel, e.a. Mensen en dieren zijn vergiftigd door het eten van de wortel, waarin de glycoside iridine voorkomt. Het sap kan dermatitis veroorzaken bij daarvoor gevoelige personen.
foto: versicolor
www.prairynursery.com
www.astrofoto.ca
www.facstaff.hsc.unt.edu
www.ct.botanical-society.org
www.statlab.uni-heidelberg.de
www.dkimages.com

Iris lactae var. chinensis:
de zaden van deze iris remmen de DNA-synthese van kankercellen en bevorderen de immuniteit van de cellen.


Bron: The encyclopedia of Essential oils by Julia Lawless.
          www.alchemy-works.com/planets_moon
          Neerlands tuin: De gele lis is beschermd.
          Wikipedia nl., eng.
          Botanical.com A Modern Herbal by Mrs M. Grieve Irisis. Iris pallida Lam.
          Royal Irises in Art and Culture. www.iris.huji.ac.il/culture
          Plants for a future: edible, medicinal and useful plants for a healthier World. Iris sibirica
          L./I. pseudacorus.
          De Tuingids: Iris de vaste plant van het jaar 2006.
Foto: Wikipredia.de
         www.commons.wikimedia .org
         www.dobrepole.pl
         www.linneau.org
         www.edenmagazine.be
         www.millersoap.com
         www.cambridge2000.com
         www.openbaargroen.be
         www.bogaunibe.ch
         www.dungevalley.co.uk

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – november 2007


Previous page: Iris, algemeen
Next page: Iris germanica/pallida