Print This Page

Petroselinum crispum

 

                 
PETROSELINUM CRISPUM (P. Mill.) Nyman ex A. W. Hill  -  TUINPETERSELIE / PERSIL / KRULPETERSELIE.
Synoniem:
 Petroselinum sativum (Hoffm.)Petroselinum crispum
                  Petroselinum hortense (Hoffm.)
                  Petroselinum vulgare Lagasca.
                  Petroselinum crispa
                  Carum petroselinum ((L.) Benth. & Hook)
                  Apium crispum Mill.
                  Apium latifolium Mill.
                  Apium petroselinum L.
                  Apium vulgare Lam.
Familie: Apiaceae/Umbelliferae.
Gebruikt deel: bladeren, wortel, soms zaden. In de keuken moet men de delen vers gebruiken, want gedroogde delen hebben bijna geen geur of smaak meer. De olie vindt men in alle delen van de plant, maar vooral in de vruchten.
Stoomdestillatie van het zaad of kruid. De zaadolie is geel met een warme kruidige geur. De kruidolie is lichter van kleur, lichtgeel tot groen, en de geur zwaar en pittig, naar het verse kruid. Alle plantdelen zijn aromatisch, de wortel het sterkste. De bladeren leveren 1% etherische olie, de zaden 6%.

Petroselinum komt uit het Grieks, petros betekent steen – rots en selinon is een algemene naam voor veel kruiden uit de familie Apiaceae.
Al in Zuid Europa bekend, zo’n 5000 jaar geleden, in rijke, vochtige grond, met zon of lichte schaduw. Later over de Alpen naar het Noorden gekomen. Reeds gebruikt door de Grieken en Romeinen als kruid en medicijn en al beschreven door Plinius. In Rome gewijd aan Persephone, de godin van de onderwereld. Werd algemeen verbouwd onder invloed van de Capitulare de villis van Karel de Grote. Voorgeschreven door Dioscorides en Hildegard von Bingen bij zwakke maag, nierstenen, hartkwalen, enz.

Peterselie en selderie hadden in de volksgeneeskunde behalve als urinedrijvende planten een grote naam als afrodisiacum. De wortels en zaden van de peterselie werden echter ook gebruikt bij afdrijvingen, dikwijls met dodelijke afloop. Ook gebruikt tegen syfylis en gonoroe. In veel middeleeuwse stadjes is er nu nog een Peterseliestraat die de toenmalige rode buurten aangaf. Stond bekend als toverkruid, dat geluk en onheil kon bezorgen. Het zou spoken en hekPetroselinum crispumsen afweren. Men dacht, dat als na het zaaien het kiemen uitbleef er snel iemand in de familie zou sterven. Ook geloofde men dat als men een peterseliewortel uit de grond trok en die weer terug in de grond stak onder venoeming van een naam van iemand, die persoon zou komen te overlijden.

Na een aantal eeuwen rust, werd het in de vijftiende eeuw herondekt als keukenkruid..
Het is een tweejarige plant, winterhard, penwortel, driehoekige stevige stengels, gekrulde en getande in drieën verdeelde bladeren en in de bloeitijd schermen bloemen, crèmekleurig, gevolgd door geurende zaden. Kan 30-100 cm hoog worden. De plant kan van augustus tot en met september geoogst worden.
De bladeren en stengels bevatten etherische olie, veel vitaminen A en C en de mineralen ijzer en calcium en worden gebruikt in salades en pikante gerechten. De bladeren kunnen rauw of gekookt gegeten worden. De bladeren zijn moeilijk te drogen, maar gemakkelijk in te vriezen. De thee van de verse of gedroogde bladeren bevat veel vitamine C. Verder bevatten ze apigenine, dat allergische reacties vermindert. Extracten remmen ontstekingen en heffen krampen op. De zaden zijn rijk aan peterseliekamfer, of apiol. Tuinpeterselie verfrist de adem en kan de geur van knoflook min of meer wegnemen. Een aftreksel van het blad is een tonicum voor haar, huid en ogen. Het hele kruid is bloedzuiverend, wekt de eetlust op en werkt kalmerend. Het kan helpen bij hoofdpijn, leverkwalen en nierstenen. De olie kan men verdampen bij depressiviteit. Thee van deze peterselie kan helpen bij hoge bloeddruk en werkt diuretisch. De Cherokee Indianen gebruikten het kruid als tonicum voor de versteviging van de blaas. Soms gebruikt als menstruatieopwekkend middel. Peterselie bevat oxaalzuur, dat in te grote hoeveelheden gebruikt gevaar kan opleveren door de ogen, huid, nieren, vorming van nierstenen.
De bladeren worden in veel landen als groente gegeten, bijvoorbeeld in het Midden Oosten. De wortel wordt gebruikt in soepen en in stoofpotten, de bladeren in eiergerechten of als garnering. De hele plant is diuretisch, ruimt huidverouderende vrije radicalen op, en vermindert het vrijkomen van histamine, geeft verlichting bij reumatiek, is bloedreinigend, bevordert de spijsvertering, helpt bij de opbouw van het bloed en spannen na de geboorte de baarmoederspieren. Kompressen verzachten verstuikingen, kneuzingen, snijwonden. De olie wordt gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie en de parfumindustrie. Overdosering, vooral van de etherische olie, is gevaarlijk voor de lever en nieren en kan zenuwontstekingen veroorzaken. In de keuken wordt peterselie veel gebruikt oin combinatie met knoflook in sauzen en olijfolie.

Werkzame bestanddelen:Petroselinum crispum
Myristicine – limoneen – 1,3,8,-menthatrien – monoterpenen en sesquiterpenen.
De krulpeterselie bevat minder etherische olie dan de gladbladerige peterselies. Zaadolie vooral apiol 60-70% en myristicine 70-80%. Furanocoumarine: bergapteen en isoimperatorine in de wortel. (photosenzitiserend).
Rijk aan ijzer en vitamine A en C (165 mg/100gram vers blad). Flavonoïden: apigenine tegen allergische reacties. Dit is een antioxidant en ontstekingremmend bestanddeel. Coumarine.
Er zijn verschillende ct.’s:
1. myristicine met 49 -  77% myristicine en sporen apiol, 0.3% en 1-23% ATMOB, (Allyltetramethoxybenzol)
2. apiol 58-80% apiol, met 9-30% myristicine en tot 6% ATMOB.
3. allyltetramethoxybenzol ct. met 50-60% ATMOB, 26-37% myristicine en sporen apiol.
Bron: Riechstoff-Lexikon.

Werkzaamheid:
Abortief - antiroos – antispasmodisch – anticonvulsant -  aperient (laxatief) – carminatief – depressies -  digestief -  diuretisch – emmenagoog –  expectorant -  galacotgoog – geelzucht - nier, stimulant -  geboortehulp – haarverzorging - huid, vlekken, sproeten – insectenbeten/-steken – insecticide, muggen, bladluis -  jicht -  kanker –  koliek, darmen -  menstruatieproblemen, -activering  - nieractivatie – nierontsteking -  nierstenen -  oorpijn -  reuma -  roos -  tand- en kiespijn – stomachisch – tonisch – tumoren – vermoeidheid – uitputting -  waterzucht – wondhelend.
Het verse kruid in ontstekingremmend, ontgiftend, voedzaam, met veel vitaminen en mineralen. Myristicine en apiol hebben een diuretische werking en zijn krampwerend. Myristicine heeft een psychoaktieve werking. Apiol werkt abortief, galactogoog, geeft uteruscontractie. Thee van de vruchten en wortel tegen jicht en artrose. Prikkelt de nieren. Tegen buikkrampen, menstruatiepijnen, blaas-en nierontsteking.

Petroselinum crispumWerkzame bestanddelen in de hele plant:
In de hele plant: (+)-limoneen – 1-allyl-2,3,4,5-tetramethoxybenzene – a-thujeen – apigenin-7-o-beta-d-glucoside – benzoic-acid-4-o-beta-d-glucoside – beta-phenylethanol – car-3-ene – carotol – chlorogenic acid – dillapiol – car-3-ene – carotol – chlorogenic acid – elemicine – eriodictyol – fiber – graveolone – hex-3-en-1-yl-acetaat – hex-cis-3-en-1-yl-acetaat – iso-pimpinelline – luteoline-7-diglucoside – methyl-disulfide – neoxanthine – m-xylene – osthol – p-coumaric acid – p-cymeen – petroselinic acid – phenethyl-alcohol – phenylalline-ammonia-lyase – protocatechuic-acid – sabineen – santene – terpinoleen – tetramethoxyallylbenzene – trans-beta-ocimeen – a-phellandreen – a-pineen – a-terpineen – aluminium – apigenine – apiine – apiol – apiolin – arsenic – ascorbinezuur – as – barium – bergapteen – beta-caroteen – beta-phellandreen – beta-pineen – lood – boron – broom  - cadmium – calcium – campesterol – cymol – fiber – flavonoide – fluor – folacine – fosfor – furocoumarine – gamma-terpineen – tanninen – glucoside – inositol – ijzer – jodium – caffeic acid – kalium – campheen – kiezelzuur – chloor – chlorid – koper – kobalt – chroom – koolhydraten – kwik – kaempferol – limoneen – lithium – luteine – lysine – magnesium – magnesiumfosfaat – mangaan – methionine – molybdeen – myrceen – miristicine – naringenine – natrium – nikkel – nicotinamide – nicotinezuur – palmitinezuur – pectine – pineen – vet – proteine – psoraleen – quercetine – succinic acid – rozemarijnzuur – rutine – selenium – stigmasterol – strontium – suiker – zwavel – szilver – taurine – tin – titanium – trigollenine – violaxanthine – vit. A – vit. B – vit. B1 – b2 – niacine – panthoteenzuur – vit.b6 – vit. C – vit. K – vit. D – xanthotoxine – zinkzirconium -
In het blad en het zaad: 1,3,8-p-menthatriene – 1-allyl-2,3,4,5-tetramethoxybenzene – 1-methyl-4-isopropenyl benzeen – 2-pentyl-furan – 3-n-butyl-phtalide – 4(beta-d-glucopyranosyloxy)-benzoic acid – 4-isopropenyl-1-methylbenzene – 5-methoxypsoraleen – 6,7-dihydro-8,8-dimethyl-2(h), 8(h)nbenz0-(1,2b,5,4b-dipyran-2-6-dione – 8-methoxypsoraleen – a-cadinol – a-copaen – a-cubebeen – a-elemeen – a-gurjuneen – a-nerolidol – a-terpinoleen – a-thujeen – apigenine-7-apiosylglucoside – b-bisaboleen – b-caryophylleen – b-elemeen – b-farneseen – b-selineen – bicyclogermacreen – car-3-ene – chrysoeriol-7-o-beta-d-glucoside – cis-3-hexen-1-ol – cis-beta-ocimeen – crypton – delta-3-carene – delta-cadineen – delta-cadinol – dimethylsulfide – elemicine – g-cadineen – g-elemeen – germacreen D – graveolone – heracleone – hex-3-en-1-yl-acetaat – hexadecenoic acid – hexqan-1-al – hex-cis-3-en-1-ol – imperatorine – isoimperatorine – iso-pimpinelline – jasmonic acid – lujteoline-7-apiosyl-glucoside – methyl-disulfide – m-xylene – n-hexanal – n-hexanol  - octadec-7-enoic-acid – oxypeucedanine – oxypeucedanine-hydraat – p-cymeen – p-cymeen-8-ol – pentatriacontane – petroselinic acid – phenylacetaldehyde – phylloquinon – p-mentha-1,3,8-triene - -p-methyl-acetophenone – p-xylene – sabineen – santeen – saxaline – sedanenolide – sesquiphellandreen – gterpinen-4-ol – terpinoleen – tetradecanal – tetramethoxyyallylbenzene – tolueen – trans-2-hexenal – trans-2-hexenol – trans-beta-ocimeen – a-phellandreen – a-pineen – a-terpineen – a-terpineol – a-tocopherol – apiine – apiol – ascorbic acid – benzaldehyde – bergapteen – b-phellandreen – b-pineen – b-sitosterol – calcium – caroteen – carveol – oleic acid – estragol – ethanol – flavonoide – phytosterole – gamma-terpineen – geraniol – glycolic acid – ijzer – campheen – kiezelzuur – chlorophyl – stikstof – limoneen – linalol – methanol – mineralen – myrceen – myristicine – myristic acid – neral – palmitic acid – vet – proteine – psoraleen – rubidium – rutine – salicylaat – stearic acid – thymol – umbelliferon – vit. C – xanthotoxine -
In de wortel: cis-ligustilide – falcarindiol – falcarinol – falcarinone – isoimperatorine – iso-pimpinelline – quinic acid – senkyunolide – a-pineen – apiol – bergapteen – citroenzuur – fumaric acid – furanocoumarine – tanninen – glycolic acid – ijzer – jodium – kalium – chloride – kobalt – magnesiumfosfaat – mangaan – myristicine – natrium – pectine – psoraleen – succinc acid – shikimic acid – slijmstoffen – zetmeel – zwavel – uronic acid – wijnzuur – xanthotoxine – appelzuur.

Combinatie:
cananga, cubebe peper, eikenmos, jeneverbes, kruizemunt, lavendel, neroli, roos, scharlei, specerijenoliën, tea tree, zwarte peper.

Contra indicatie:Petroselinum crispum
Niet voor zwangere vrouwen, zogende en kinderen.
Apiol kan lever en nieren beschadigen bij overmatig en langdurig gebruik.
Door de gelijkenis van myristicine met amfetaminen wordt de peterselieolie gebruikt als grondstof voor de illegale vervaardiging van phenylethylaminen die lijken op ecstasy en andere gelijkende drugs. Kan bij langdurig oogsten contactdermatitis opleveren, 2e graads brandwonden aan de handen (waarschijnlijk door de aanwezigheid van oxaalzuur).


Bron: Peterselie, Petroselinum crispum door Hecke Wilfried, www.tuinadvies.be
          Wikipedia nl., de., eng.
          Plants for a future: Database search results.
          Liber Herbarum II Erik Gotfredsen: Petroselinum crispum (Miller) Nyman ex A. W. Hill.
          Petroselinum: Dr. Leonard Perry, University of Vermont.
          Pflanzen des Capitulare de Villis: Petersilie
          Parsley by Linda Gilbert.
          Petersilie: Petroselinum crispum. Aromatherapie für Pflege- und Heilberufe. E.
          Zimmermann.
          Ilkas und Ullis Kräuterecke. Petersilie: Petroselinum crispum.
          A pinch of.... Sall about Parsley by Sandra Bowens.
          Parsley page by Maria Fremlin, 11 oct. 2001 Colchester, Essex, England. Parsley: what’s
          in a name?
          Floridata: Petroselinum crispum by Steve Christman 5-7-03.
          USDA. Plants profile: Petroselinum crispum (P.Mill.) Nyman ex A. W. Hill – Parsley.
Foto: www.botanical-online.com
         www.bio-gaertner.de
         www.saxifraga.de
         www.seeds.thompson-morgan.com
         www.gardenseeds.nl
        

©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – december 2007

 


Previous page: Perilla frutescens
Next page: Petroselinum sativum