Print This Page

Picea abies

Picea naalden


PICEA-ABIES-CEDRUS-PINUS-TSUGA-LARIX-PSEUDOTSUGA.
De naamgeving roept wat vraagtekens op: de Familie Pinaceae (Lindley 1836) heeft nogal wat leden: 11 genera en 232 species.

Genus Picea: de spar met o.a. de species: Picea abies – glauca – mariana – omorika – pungens – sitchensis.
Genus Abies: de zilverspar met o.a. de species: Abies alba – balsamea – sibirica - frasen – procera – nordmanniana – grandis en nog ongeveer 30 Picea abies
andere, zie aldaar.
Genus Cedrus: de ceders, zie aldaar
Genus Pinus: de dennen, zie aldaar
Genus Tsuga: de Hemlockspar, zie aldaar
Genus Larix: met de Europese Lariks, zie aldaar
Genus Pseudotsuga: met de Pseudotsuga menziesii, zie aldaar.

PICEA A. Dietrich 1824.
Spar – spruce –fichte – abies.
Deze genus is nauw verwant aan de genus Pinus. De genus heeft 33 species maar waarschijnlijk meer. De classificatie is problematisch door hybride integratie en genen uitwisseling tussen verschillende soorten. Daardoor is het mogelijk dat van verschillende species olie wordt gedestilleerd.
Groenblijvende boom met grijze tot roodbruine schors, dun en schilferig. Komt voor tot hoge subtropische gebieden, bergen in het zuiden en de noordelijke bossen van Skandinavië, Rusland, Alaska, Canada, waar zij de bossen en wouden domineren. Het is economisch een belangrijke soort voor het maken van papier, hout leverantie, als kerstbomen en huisconifeer.

PICEA ABIES L. Karst. 1881                  -  SPAR, GEWONE / FIJNSPAR / NOORSE SPAR.
Synoniem:
 Pinus abies Linnaeus 1753Picea abies
                  Picea excelsa (Lamb.) Link 1841
                  Picea montana Schur 1851
                  Picea rubra A. Dietr 1824
                  Picea vulgaris Link 1830 
Familie: Pinaceae, Abietaceae, Dennenachtigen. Oostenrijk. Gebruikt deel: naalden en twijgen van de gewone spar of fijnspar. Opbrengst 0,2% dus 500 kg naalden en twijgen voor 1 liter olie. De kleur is kleurloos, of lichtgeel tot lichtgroen en de geur fris, krachtig, zoet. Top- tot middennoot in de parfumindustrie in mannengeuren. Veel gebruikt in huishoudproducten en schoonmaakmiddelen. Uit het sap van de inheemse spar synthetiseerde Wilhelm Haarmann in 1874 voor de eerste keer vanilline.

De spar heeft een belangrijk aandeel in de bossen van ons Noordelijk Halfrond. Ook als sierboom en kerstboom zeer intrek, met de vormen: bol, piramide, dwerg en treurboom. De boom in het algemeen is door de eeuwen heen een bron van symboliek: symbool van het leven en de dood, van kennis van goed en kwaad, vruchtbaarheid, rijpheid. In allerlei culturen in de oudheid werd de boom als heilig vereerd.
De naalden van de spar staan afzonderlijk; die van de den staan bij elkaar. De spar heeft platte, drie- of vierhoekige naalden de den heeft ronde naalden. Bij de fijnspar staan de Picea abiesnaalden rond de twijg. Bij de spar staan de takken in kransen rond de stam en de zijtakken staan min of meer tegenover elkaar.
De kroon is smal en kegelvormig. De takken grotendeels horizontaal, maar in het bovenste gedeelte omhoog gericht. Bij oudere, volwassen bomen gaan de takken een beetje hangen. De boomschors is glad en roodachtig bruin. Als de boom ouder wordt tot donker paarsachtig. De barsten vormen ronde, kleine, gladde platen. Op de stam en takken vormen zich harsblaren waar terpentijn uit wordt gewonnen.
De twijgen zijn roodachtig of oranjebruin. De knoppen glad, bruin en gepunt. De naalden donkergroen en staan rondom de twijg. Ze zijn scherp gepunt, vierkantig en 1 – 2 cm lang. De mannelijke kegels zijn bolvormig, leerachtig, 10-19 cm lang en in gesloten toestand 2,5 cm dik. In de herfst zijn de zaden die erin zitten rijp. Pas een jaar later in de herfst zal de appel zijn zaden loslaten. De kleur verandert van rood in het begin tot geel later. Ze zitten aan het eind van de hangende twijgen. De vrouwelijke kegels zijn  rechtopstaand en eivormig, met een variabele kleur van groen naar donkerrood. Na bestuiving en bevruchting ontstaan er 12 – 18 cm lange, donkerbruine, cilindervormige kegels die omlaag hangen.Picea abies

De boom kan 40 tot 50 en zelfs tot 62 meter hoog worden, maar dat is uitzonderlijk. Hij haalt een doorsnee leeftijd van 100-150 jaar met pieken tot 250 - 600 jaar. Hij is inheems in de berggebieden van Noord West Rusland, Scandinavië, in Centraal Europa en in grote delen van Azië. In het Loo staat een spar van 41.9 meter en in Duitsland, Slovenië, Bosnië, Bulgarije en Oostenrijk komen exemplaren voor tussen de 57 en 63 meter.

In de Alpen vormt hij dichte bossen tot een hoogte van 1500-1800 meter. In het wild komt hij in Nederland niet voor, hij is altijd aangeplant. In de 18e eeuw werd de boom ingevoerd en is sindsdien intensief in de bosbouw aanwezig. Er zijn ongeveer 50 sparsoorten. Hij levert waardevol timmerhout, het bekende vurenhout en is een economisch belang in de bosbouw. De fijnspar levert sterk, licht, elastisch hout en de kleur is bleekgeel. Het wordt gebruikt voor kisten, woninginterieurs, papier, violen, hei- en telefoonpalen, schepen, enz. Uit de harsblaren op de stam en takken wordt terpentijn gewonnen. Sparrenhout (vurenhout) heeft kleine knoesten tussen de grote. Dit is het verschil met dennenhout (grenenhout), dat geen kleine knoesten heeft, omdat ze geen zijtakken hebben.
Kenbare verschillen tussen Abies en Picea zijn: de naalden van de Abies voelen zachter aan, zijn stomp aan de uiteinden en staan rechtop. Bij de Picea zijn de naalden stekelig, hangend en bij het lostrekken komt er een stukje bast mee. De kegels bij de Abies zijn recht opstaand en bij de Picea hangend.
De Picea abies is de groene kerstspar, waarvan er miljoenen werden verhandeld, maar hij is op zijn retour. De naalden vallen snel uit en men kiest tegenwoordig voor de Picea pungens, de blauwspar.
Ze worden afgezaagd, met blote wortel, met kluit en in een pot geleverd, voor elk wat wils. De kerstbomen worden tegenwoordig speciaal voor dit doel geteeld. Ook wordt hij veel aangeplant in Picea abiestuinen en parken.
De sparren hebben veel last van de schimmel Fomes annosum en de rupsen van de nonvlinder. In Midden- en Noord Europa sterven er veel bomen af door de zure regen.
Naast de fijnspar hebben we ook nog olie van de zwarte spar, Picea mariana en de witte spar, Picea alba. Picea is een uitgebreid geslacht. Andere Piceas zijn: P. omorika, P. glauca, P. pungens.

Werkzame bestanddelen:
Vooral een hoog gehalte monoterpenen: a- en b-pineen, phellandreen, camfeen, dipenteen. Esters: bornylacetaat, resin, terpentine, tanninen.

Werkzaamheid:
Anthelmintisch – antiastmatisch -  antibacterieel -  antibiotisch  -  antiseptisch, longen, urinewegen, lever -    artritis  -  astma - bloedcirculatiebevorderend -   bloedreinigend -  bronchitis, infectie – diuretisch  -   expectorant -  fungicide   -   hoesten -  huidverzorgend, zuiverend - huidirritant  -  jicht -   luchtweginfecties -  microbedodend   -   relaxant - slijmoplossend, losmaken en uitscheiden   -  spierpijn  -  stimulant, bijnieren, immuunsysteem  -  stofwisselingsziekten -  tonisch, krachtig algemeen  -  uitputting - vermoeidheid    -   wonden  -  zweetdrijvend.
Sterkste kracht is verdamping: doden alle ziektekiemen in de lucht, stimuleert het Picea abiesimmuunsysteem, vergemakkelijkt de ademhaling, zuivert de longen, bij verkoudheid, sinusitis, hoest, bronchitis, keelpijn. Huidverzorging: zuiverend voor de huid. Pijnstillend: in basisolie verlicht het spierpijn, jicht en reumatische pijnen. Opbrengen in niergebied ondersteunt het de bijnieren die adrenalinen en corticosteroïden maken.

Combinatie:
Citroen, eucalyptussoorten, houtoliën, lavendel, tijm.

Contra indicatie:
Bij lage dosering niet toxisch, niet irritant. Bij oudere, geoxideerde olie bestaat er kans op sensibilisatie, dermatitis of eczeem. Niet gebruiken op de huid bij prostaatkanker. Verse olie gebruiken op de huid. Voorzichtig gebruik bij een gevoelige en beschadigde huid.

   

Picea abies

               Picea abies               Picea abies

Bron: Fijnspar (Noorse spar) Picea abies. Stem der bomen door Brigit Kahlert +2007.
          Wikipedia nl. De fijnspar – Picea abies.
          Wikipedia de., Gemeine Fichte.
          Michael Kraus: Etherische oliën voor lichaam, ziel en geest.
          USDA Plants profile Picea abies (L.) Karst. Norway spruce.
          USDA GRIN Yaxonomy for plants Picea abies (L.) H. Karst
          Index of species information: Picea abies. www.fs.fed.us/database
          Picea abies (Linnaeus) Karsten 1881. Picea abies description. www.conifers.org
          Virginia Tech Forestry Department Picea abies. © 2007 by John R. Seiler, Edward C.
          Jensen, John A. Peterson.
Foto: www.discoverlife.org
         www.gran.slu.se
         www.nl.wikipedia.org
         www.de.wikipedia.org
         www.popgen.unimaas.nl
         www.leuveldboomkwekerijen.nl
         www.bioresurs.uu.se
         www.botanik.uni-karlsruhe.de


©®Copyright en registratie notaris. André Gielen 2001 – december 2007

 


Previous page: Peumus boldus
Next page: Picea mariana e.a.